Alfa-fetoprotein hamiləlik dövründə dölün qaraciyərində və sarı kisədə hazırlanan zülaldır, böyüklərdə isə normada demək olar ki, olmur. Hamilələrdə AFP üçlü testin tərkibində inkişaf qüsurları və xromosom patologiyası riskini hesablamağa kömək edir. Hamilə olmayanlarda analiz qaraciyər xərçəngi və xaya şişlərinin aşkarlanması və müalicəyə nəzarət üçün şiş markeri kimi təyin edilir.
- Biomaterial
- Venoz qan
- Nəticə hazır olur
- 1 iş günü
- Ac qarına
- Bəli
- Qiymət
- 20 AZN
Yayımlanma tarixi: Yenilənmə tarixi:
Onlayn
Həkim-koordinatorun pulsuz konsultasiyası
müayinə və prosedurlara hazırlıq barədə
Müayinə və ya prosedur keçirməyi planlaşdırırsınız?
Həkim-koordinatorumuz hazırlığı, prosedurun necə keçdiyini, göstəriş və əks göstərişləri izah edəcək, suallarınızı cavablandıracaq.
Pulsuz konsultasiyaya yazılın — operator sizin üçün əlverişli zəng vaxtını seçəcək.
Sinonimlər
- AFP
- alfa-FP
- alfa-fetoprotein şiş markeri
Müayinənin təsviri
Alfa-fetoprotein (AFP) karbohidrat komponenti olan zülaldır, yəni qlikoproteindir. Hamiləlik zamanı o, dölün qaraciyərində, bağırsağında və sarı kisədə hazırlanır. AFP döl üçün vacib maddələri daşıyır, ana estrogenlərinin artıq təsirini bloklayır və dölü ananın immun sistemindən qoruyur. Zülal plasenta vasitəsilə ananın qanına keçir: onun səviyyəsi 10-cu həftədən artmağa başlayır, 30–32-ci həftələrdə ən yüksək həddə çatır və doğuşdan sonra təxminən 3 ay ərzində normaya qayıdır.
Ananın qanında AFP-nin miqdarı plasentanın, dölün böyrəklərinin və bağırsağının vəziyyətindən asılıdır. Ona görə 16–18-ci həftələrdə aparılan üçlü testdə AFP xorionik qonadotropin (XQ) və estriolla birlikdə ölçülür. Ultrasəs nəticələri ilə birləşdirilən bu test xromosom patologiyası və inkişaf qüsurları riskini hesablayır. Kənaraçıxma diaqnoz deyil, yalnız yüksək risk qrupuna aid olmaq deməkdir.
Böyük yaşlı insanlarda AFP demək olar ki, hazırlanmır. Az diferensiasiya olunmuş şiş hüceyrələri isə embrional zülallar istehsal etməyə başlayır. Bu səbəbdən AFP-nin əhəmiyyətli artması ən çox qaraciyər xərçəngi və cinsiyyət vəzilərinin bəzi şişləri ilə bağlıdır.
Analiz venoz qanda immunoxemilüminessent üsulla aparılır, nəticə BV/ml ilə verilir.
Göstərişlər
AFP analizi aşağıdakı hallarda aparılır:
- hamiləlikdə prenatal skrininq – dölün sinir sistemi inkişaf qüsurları və xromosom patologiyaları riskinin qiymətləndirilməsi;
- qaraciyərdə şişə şübhə;
- kişilərdə xayanın germinogen şişinə şübhə;
- müxtəlif lokalizasiyalı az diferensiasiyalı şişlərə şübhə;
- şiş əleyhinə müalicədən sonra onun effektivliyini qiymətləndirmək və residivi erkən aşkar etmək üçün müşahidə.
Hansı xəstəliklərdə təyin olunur
Müayinənin aparılması
-
Hazırlıq 6–8 saat
Ac qarına gəlin; hamilələr dəqiq hamiləlik müddətini bilməlidir.
-
Analizin götürülməsi 5 dəqiqə
Laborant dirsək venasından az miqdarda qan götürür.
-
Nəticə 1 iş günü
Nəticəni ultrasəs və digər məlumatlarla birlikdə həkim yozur.
Müayinəyə hazırlıq
- Analizdən 3 gün əvvəl intensiv fiziki yükdən çəkinin.
- Qanı ac qarına verin: son yeməkdən 6–8 saat keçməlidir, təmiz su içmək olar.
- Qan verməzdən ən azı 30 dəqiqə əvvəl siqaret çəkməyin.
Hamiləlikdə analiz verirsinizsə, dəqiq hamiləlik müddətini bilməlisiniz. Ən yaxşısı mama-ginekoloqdan müddəti həftə və günlə göstərən göndəriş götürməkdir, çünki AFP-nin norması hamiləlik həftəsindən çox asılıdır.
Analiz necə götürülür
Qan dirsək qatındakı venadan götürülür. Dəri təmizləndikdən sonra nazik iynə ilə lazımi miqdarda qan alınır. Prosedur qısa çəkir və əksər insanlarda yalnız iynə batırılan an yüngül narahatlıq yaradır.
Nəticəyə nə təsir edə bilər
Alfa-fetoprotein hamiləlikdə təbii olaraq artan zülaldır, ona görə vəziyyətin düzgün qeyd olunması vacibdir.
- Hamiləlikdə AFP normal olaraq yüksəlir; hamilə olduğunuzu və müddətini mütləq bildirin.
- Qaraciyərin iltihabı, hepatit və sirroz şişdən asılı olmayaraq göstəricini qaldıra bilər.
- Biotin (B7 vitamini) yüksək dozada qəbul edildikdə immunoloji üsulla aparılan analizin nəticəsini təhrif edə bilər; bunu laboratoriyaya əvvəlcədən bildirin.
- Siqaret, spirtli içki və yağlı yemək analizdən əvvəl nəticəni dolayı yolla dəyişə bilər.
- Hemolizə uğramış nümunə yenidən götürülə bilər.
- Referens (norma) hədləri laboratoriyadan və istifadə olunan üsuldan asılı olaraq fərqlənir, ona görə nəticələri eyni laboratoriyada müqayisə etmək daha düzgündür.
Qəbul etdiyiniz dərmanlar və vitaminlər barədə həkimə və laboranta əvvəlcədən deyin. Nəticəni həkim şikayətlərinizi və digər müayinələri nəzərə alaraq şərh edir.
Referens dəyərlər
| Göstərici | Qrup | Referens dəyər | Vahid |
|---|---|---|---|
| AFP | Yenidoğulmuş oğlanlar | 0–13 600 | BV/ml |
| AFP | Oğlanlar, 1 ay – 1 yaş | 0–23,5 | BV/ml |
| AFP | Yenidoğulmuş qızlar | 0–15 740 | BV/ml |
| AFP | Qızlar, 1 ay – 1 yaş | 0–64,3 | BV/ml |
| AFP | Kişilər | 0–5,8 | BV/ml |
| AFP | Hamilə olmayan qadınlar | 0–5,8 | BV/ml |
| AFP | Hamilə qadınlar | Hamiləlik həftəsinə görə, blankda göstərilir | BV/ml |
Dəyərlər laboratoriyanın istifadə etdiyi metoddan asılıdır, ona görə nəticənizi analiz blankında göstərilən intervalla müqayisə edin.
Nəticənin yozulması
Hamiləlikdən kənar AFP-nin artması. Şişlə bağlı səbəblər arasında ən çox hepatosellülyar xərçəng və xayanın qeyri-seminomatoz germinogen şişləri rast gəlinir; sonuncuda adətən XQ də artır. Daha nadir hallarda AFP teratomalarda, mədəaltı vəzi, bağırsaq və mədə xərçəngində, həmçinin döş vəzi, böyrək və ağciyər şişlərində yüksəlir. Hepatosellülyar xərçəngdə AFP şikayətlərdən bir neçə ay əvvəl arta bilər, lakin artımın dərəcəsi şişin mərhələsini göstərmir.
Şişlə bağlı olmayan səbəblər: xroniki qaraciyər xəstəlikləri (adətən cüzi artım), anadangəlmə tirozinemiya, ataksiya-teleangiektaziya sindromu.
Hamiləlikdə AFP-nin artması mümkün səbəbləri:
- dölün inkişaf qüsurları – ilk növbədə sinir borusu qüsurları, daha az hallarda sidik və həzm sistemi anomaliyaları;
- qastroşizis – qarın ön divarının bitişməməsi;
- göbək yırtığı;
- plasenta çatışmazlığı;
- çoxdöllü hamiləlik;
- natamam osteogenez.
Hamiləlikdə AFP-nin azalması mümkün səbəbləri:
- Daun, Edvards və ya Patau sindromları;
- trofoblastik xəstəlik;
- dölün bətndaxili ölümü;
- ananın bədən kütlə indeksinin yüksək olması.
Həkim nəticəni qiymətləndirərkən digər amilləri də nəzərə alır: Afrika mənşəli insanlarda AFP bir qədər yüksək, Şərqi Asiya mənşəlilərdə isə aşağı olur; insulin qəbul edən diabetli hamilələrdə göstərici azalır. Diaqnozu yalnız həkim qoyur.
Nəticə normadan kənar olduqda sonrakı addımlar analizin məqsədindən asılıdır. Hamiləlikdə XQ və estriol ilə riskin kompüter hesablanması və dölün ultrasəs müayinəsi aparılır, göstəriş olduqda invaziv prenatal diaqnostika təyin edilir. Hamiləlikdən kənar artımda isə leykoformula və EÇS ilə qanın ümumi analizi, qaraciyər funksiyasının biokimyəvi göstəriciləri və digər onkomarkerlər – CYFRA 21-1, XEA, CA 125, HE4, NSE və başqaları təyin olunur.
Yadda saxla!
Hamiləlikdə AFP-nin şərhi hamiləlik müddətinin düzgün müəyyən edilməsindən asılıdır: bir neçə həftəlik səhv tamamilə normal nəticəni «patoloji» göstərə bilər. Ona görə müddəti ultrasəslə dəqiqləşdirmək vacibdir.
- Şiş əleyhinə müalicədən sonra AFP-ni həkimin göstərdiyi vaxtlarda və mümkünsə eyni laboratoriyada yoxlatdırın – dinamikanı müqayisə etmək asan olur.
- Xroniki hepatit B, C və ya sirrozunuz varsa, həkim AFP-ni qaraciyərin ultrasəsi ilə birlikdə müntəzəm izləməyi tövsiyə edə bilər.
Qiymət cədvəli
- Alfa-fetoprotein (AFP, alfa-Fetoprotein) 20 AZN
* Klinika rəhbərliyi saytda yerləşdirilmiş qiymət siyahısının vaxtında yenilənməsi üçün bütün tədbirləri görür, lakin mümkün anlaşılmazlıqların qarşısını almaq üçün xidmətlərin dəyərini qeydiyyat şöbəsində dəqiqləşdirməyi tövsiyə edirik. Yerləşdirilmiş qiymətlər ictimai oferta deyildir. Tibbi xidmətlər müqavilə əsasında göstərilir.
Suallar və cavablar
Xeyr. AFP yalnız risk göstəricisidir. Çox vaxt yüksək nəticə hamiləlik müddətinin səhv hesablanması və ya çoxdöllülüklə izah olunur. Dəqiq qiymətləndirmə üçün həkim ultrasəs müayinəsini və digər markerləri təyin edir.
Xeyr. Qaraciyər şişlərinin bir hissəsində AFP normal qalır. Ona görə risk qrupunda olan insanlarda analiz mütləq qaraciyərin ultrasəs müayinəsi ilə birlikdə aparılır.
Prenatal skrininq çərçivəsində AFP adətən 16–18-ci həftələrdə, XQ və estriolla birlikdə verilir. Konkret günü sizi izləyən mama-ginekoloq müəyyən edir.
Laboratoriya həkimləri
Harada və nə vaxt təhvil vermək olar
Ünvan: Bakı, Yavər Əliyev küç., 26. İş saatları: 7 gün 24 saat. Analizlər canlı növbə ilə qəbul olunur — gəlməzdən əvvəl zəng edib hazırlıq qaydalarını, nəticənin hazır olma vaxtını və qiyməti dəqiqləşdirə bilərsiniz.
Ətraflı məlumat almaq və qəbula yazılmaq üçün bizə zəng edin:
Mövzu üzrə məqalələr
Süd vəzi onkomarkerləri: niyə “xərçəng yoxlaması” sayılmır?
CA 15-3 və CEA kimi qan göstəriciləri sağlam qadınlarda adi süd vəzi skrininqinin əvəzi deyil. Müalicə biomarkerləri və…
İstiqamət: Mammologiya / Onkologiya
Klinikanın onkokonsiliumu iş başında: həkimlər onkoloji pasiyentdə yuxarı boş venanın stentlənməsini apardılar
İlk növbədə ürək-damar sisteminin patologiyaları ilə bağlı olan sivilizasiya xəstəlikləri inkişaf etmiş ölkələrdə əlilliyə və ölümə görə birinci…
İstiqamət: Ürək-damar cərrahiyyəsi / Onkologiya
Sümük şişləri
Sümük şişləri - çıxılmaz vəziyyətdir? Ondan çıxış yolu varmı? Bir çox pasiyent üçün çox kəskin şəkildə sual yaranır:…
İstiqamət: Onkologiya
Xərçəngönü vəziyyət (prekanser)
Xərçəngönü vəziyyət — toxumalarda baş verən patoloji dəyişikliklərdir və bu zaman onların zaman keçdikcə bədxassəli şişə çevrilmə riski…
İstiqamət: Onkologiya
