Ovariektomiya bir və ya hər iki yumurtalığın çıxarılmasıdır. Əməliyyat yumurtalıq şişlərində, ağır endometriozda, yumurtalığın burulmasında və digər hallarda, dərman müalicəsi kömək etmədikdə və ya qadının sağlamlığı üçün risk yüksək olduqda aparılır. Əksər hallarda laparoskopik üsul — qarın divarında bir neçə kiçik kəsik — seçilir, mürəkkəb vəziyyətlərdə isə açıq əməliyyat aparılır.
- Giriş
- Laparoskopik
- Anesteziya
- Ümumi
- Müddət
- 40–90 dəqiqə
- Stasionarda
- 1–3 gün
- Bərpa
- 3–8 həftə
- Qiymət
- 1 800 AZN
Yayımlanma tarixi: Yenilənmə tarixi:
Onlayn
Həkim-koordinatorun pulsuz konsultasiyası
müayinə və prosedurlara hazırlıq barədə
Müayinə və ya prosedur keçirməyi planlaşdırırsınız?
Həkim-koordinatorumuz hazırlığı, prosedurun necə keçdiyini, göstəriş və əks göstərişləri izah edəcək, suallarınızı cavablandıracaq.
Pulsuz konsultasiyaya yazılın — operator sizin üçün əlverişli zəng vaxtını seçəcək.
Sinonimlər
- ovariektomiya
- ooforektomiya
- laparoskopik ovariektomiya
- yumurtalığın rezeksiyası
- adneksektomiya
- salpingo-ooforektomiya
Əməliyyatın təsviri
Yumurtalıqlar yumurta hüceyrələrini yetişdirir və qadın cinsi hormonlarını — estrogen və progesteronu — istehsal edir. Yumurtalıqda şiş, geniş endometrioz ocağı, irinli proses və ya burulma olduqda, bəzən orqanın özünü saxlamaq mümkün olmur və onu çıxarmaq lazım gəlir.
Cərrahın əsas vəzifəsi xəstəlik ocağını tam aradan qaldırmaq və mümkün qədər ikinci, sağlam yumurtalığı saxlamaqdır. Bədxassəli proses geniş yayılmayıbsa, buna əksər hallarda nail olmaq olur. Bir yumurtalıq qaldıqda hormon istehsalı və hamilə qalma imkanı adətən qorunur.
Əməliyyatın variantları:
- Birtərəfli ovariektomiya — yalnız zədələnmiş yumurtalıq çıxarılır;
- İkitərəfli ovariektomiya — hər iki yumurtalıq götürülür, məsələn, bədxassəli proseslərdə və ya irsi xərçəng riski yüksək olduqda profilaktik məqsədlə;
- Uşaqlıq borusu ilə birlikdə (adneksektomiya) və ya histerektomiya ilə birgə aparılan əməliyyat.
Giriş üsulu da fərqlidir: laparoskopiyada alətlər 1,5 sm-ə qədər olan kəsiklərdən yeridilir, laparotomiyada isə qarın divarında uzun kəsik edilir. Qərar müayinədən sonra, təcili hallarda isə dərhal qəbul olunur.
Əməliyyatın nəticəsi
Xəstəlik ocağı aradan qaldırıldıqdan sonra ağrı, qanaxma və digər simptomlar əksər hallarda azalır və ya tam keçir, ümumi özünühiss yaxşılaşır. Çıxarılan toxuma histoloji müayinəyə göndərilir; cavaba əsasən əlavə müalicə və ya onkoloq baxışı lazım olub-olmadığı müəyyən edilir.
Bir yumurtalıq saxlanıldıqda o, hormon istehsalını adətən kompensasiya edir, tsikl davam edir və hamilə qalma imkanı qalır, lakin menopauza bir qədər tez başlaya bilər. Hər iki yumurtalıq çıxarıldıqda cərrahi menopauza yaranır — isti basma, yuxu pozğunluğu, əhval dəyişkənliyi ola bilər. Bu əlamətlər dərman müalicəsi və həyat tərzi dəyişiklikləri ilə yüngülləşdirilir.
Üstünlüklər
Əksər hallarda yumurtalıq laparoskopik yolla çıxarılır və bu, laparotomiya ilə müqayisədə daha qənaətli üsuldur.
-
Kiçik dəri kəsikləri
Alətlər göbəkdə və qarnın aşağı hissəsində 1,5 sm-ə qədər olan kəsiklərdən yeridilir.
-
Daha tez bərpa
Qənaətli giriş sağlam toxumaların zədələnmə riskini azaldır və bərpanı sürətləndirir.
-
Kiçik izlər
Deşiklərdən qalan izlər laparotomiyadan sonrakı çapıqdan xeyli az nəzərə çarpır.
Göstərişlər
Birtərəfli çıxarılma üçün əsaslar:
- dərman müalicəsinə tabe olmayan geniş endometrioz;
- yumurtalığın və ya ətraf strukturların xoşxassəli, sərhəd və bədxassəli şişləri;
- yumurtalıq toxumasında inkişaf edən uşaqlıqdankənar hamiləlik;
- yumurtalığın və ya kistanın burulması, orqanın nekrozu;
- dərmanla sağalmayan geniş irinli-iltihabi proses;
- yumurtalığın cırılmasından sonrakı ağırlaşmalar.
İkitərəfli çıxarılma sidik-cinsiyyət orqanlarının bədxassəli şişlərində, süd vəzisinin hormonasılı xərçəngində, həmçinin süd vəzi və yumurtalıq xərçənginin irsi riski çox yüksək olan qadınlarda profilaktik məqsədlə müzakirə olunur.
Alternativlər və üsulun seçimi
Yumurtalıqda dəyişiklik varsa, əvvəlcə orqanı saxlayan müdaxilələr düşünülür. Kistada sistektomiya, endometriozda ocaqların çıxarılması və dərman müalicəsi, burulmada yumurtalığı yerinə qaytarmaq (detorziya) mümkündür. Yumurtalığın qismən çıxarılması da ola bilər. Bunlar yetərli olmasa, orqan çox zədələnibsə, şiş və ya irinli proses varsa, yumurtalığın tam çıxarılması zərurətə çevrilir.
Yumurtalığın çıxarılması laparoskopik və ya açıq üsulla aparıla bilər. Bir yumurtalıq götürülübsə, qalan orqan hormon istehsalını və ovulyasiyanı davam etdirir. Hər iki yumurtalıq çıxarılırsa, menopauza başlayır və əlavə müalicə lazım ola bilər. Üsul diaqnozdan, şişin xarakterindən, yaşınızdan, hamiləlik planlarınızdan və ümumi sağlamlıqdan asılıdır. Cərrah qərarı sizinlə müzakirə edir.
Cərrahlar və komanda
Əks göstərişlər
Burulma və ya qanaxma zamanı əməliyyat təcili aparılır və əks göstərişlər fərdi qiymətləndirilir. Planlı əməliyyatdan əvvəl isə aşağıdakılar nəzərə alınır.
Mütləq əks göstərişlər
- kəskinləşmə dövründə ağır sistem xəstəlikləri, ürək və tənəffüs çatışmazlığının dekompensasiyası;
- korreksiya olunmayan laxtalanma pozğunluqları.
Nisbi əks göstərişlər
- aktiv infeksiya və iltihab — əməliyyat sağalanadək təxirə salınır;
- kompensasiya olunmamış şəkərli diabet və digər ağır endokrin xəstəliklər;
- nəzarətdə olmayan psixi və nevroloji pozğunluqlar;
- anemiya — əvvəlcə korreksiya olunur;
- qarın boşluğunda geniş bitişmələr — laparoskopiya əvəzinə açıq üsul seçilə bilər.
Əməliyyatın mümkünlüyü və üsulu barədə qərarı cərrah müayinədən sonra verir.
Mümkün risklər və ağırlaşmalar
Hər əməliyyat və ümumi anesteziya müəyyən risk daşıyır. Cərrah yumurtalığı ayırarkən qonşu orqanları və damarları qorumağa çalışır.
- qanaxma, yumurtalıq damarlarının yaxınlığında
- qonşu orqanların — sidik axarı, bağırsaq, sidik kisəsinin — zədələnməsi, nadir
- qalan yumurtalığın funksiyasının və hamilə qalmaq ehtimalının dəyişməsi
- hər iki yumurtalıq çıxarılsa, erkən menopauza əlamətləri, sümük və ürək-damar sisteminə uzunmüddətli təsir
- qarın boşluğunda bitişmələr, giriş yerində yırtıq
- yara və ya qarın boşluğunda infeksiya
- ayaq damarlarında tromb, anesteziyaya reaksiya
Endometrioz, əvvəlki qarın əməliyyatları, bitişmələr, artıq çəki, siqaret və ürək-ağciyər xəstəlikləri riski artıra bilər.
Əməliyyatın aparılması
-
Hazırlıq 3–7 gün
Çanaq USM-i, qan analizləri, EKQ, rentgen və terapevt baxışı tələb olunur.
-
Əməliyyat 40–90 dəqiqə
Ümumi narkoz altında, əsasən laparoskopik üsulla aparılır.
-
Bərpa 3–8 həftə
Stasionarda 1–3 gün, açıq əməliyyatda bir həftəyə qədər qalırsınız.
Əməliyyata hazırlıq
Konsultasiyada ginekoloq anamnezi toplayır, vəziyyətinizi qiymətləndirir və növbəti addımları izah edir. Müayinə planı:
- kiçik çanaq orqanlarının USM-i, lazım olsa MRT və şiş markerləri;
- qan və sidik analizləri, biokimya, koaquloqramma, qan qrupu və rezus-faktor;
- EKQ və ağciyərlərin rentgeni;
- terapevt və göstərişə görə digər mütəxəssislərin baxışı.
Kəskin iltihab aşkarlanarsa, 1–2 həftə əvvəl antibakterial müalicə, anemiyada isə dəmir preparatları təyin olunur. Əməliyyatdan bir həftə əvvəl qızardılmış, hisə verilmiş, kəskin yeməkləri və spirtli içkiləri məhdudlaşdırın, 3–5 gün əvvəl cinsi əlaqədən, sauna və hamamdan çəkinin. Əvvəlki axşam yüngül şam edin; bağırsağın təmizlənməsi lazım olsa, həkim bunu deyəcək. Bərk qidanı əməliyyatdan 6 saat, şəffaf mayeləri 2 saat əvvəl dayandırın. Qanı durulaşdıran və şəkər salan dərmanları həkimlə razılaşdırın, kompression corab və rahat geyim götürün.
Əməliyyat necə aparılır
- Anesteziya. Adətən ümumi narkoz verilir, bəzi hallarda spinal anesteziya mümkündür. Növünü anestezioloq müdaxilənin həcminə və sağlamlıq vəziyyətinizə görə seçir.
- Giriş. Laparoskopiyada göbək nahiyəsində və qarnın aşağı hissəsində 1,5 sm-ə qədər 3–4 kəsik edilir, onlardan kamera və alətlər yeridilir.
- Yumurtalığın ayrılması. Cərrah damarları koaqulyasiya edir, bağları və ətraf toxumaları sıxaclarla ayırır və orqanı kəsir.
- Çıxarılma. Yumurtalıq xüsusi steril kisəyə yerləşdirilib çıxarılır — bu, toxuma hissəciklərinin qarın boşluğuna düşməsinin qarşısını alır.
- Tamamlama. Boşluq antiseptiklə yuyulur, kəsiklər tikilir və steril sarğı qoyulur.
Açıq üsul laparoskopiyaya əks göstəriş olduqda, peritonit kimi ağırlaşmalarda və ya yumurtalıq uşaqlıqla birlikdə çıxarıldıqda seçilir. Bu zaman cərrah uzununa kəsikdən çanaq orqanlarını tam nəzərdən keçirir. Laparoskopik əməliyyat 40–90 dəqiqə çəkir, sonra müşahidə üçün palataya keçirsiniz.
Stasionarda qalma
Adətən 1–3 gün stasionarda qalırsınız; bu, təxmini müddətdir. Əməliyyat ümumi anesteziya altında laparoskopik üsulla aparılır. Oyandıqdan sonra nəbz, təzyiq, ağrı və giriş yerləri izlənilir, ağrıkəsici verilir. Bir neçə saat sonra qalxıb gəzməyə başlayırsınız. Su və yüngül qida tezliklə verilir. Qazdan çiyində və qarında yaranan narahatlıq tez keçir. Açıq giriş seçilibsə, qalma bir qədər uzana bilər. Ağrı nəzarətdədirsə, yeyib gəzə bilirsinizsə və yaralar təmizdirsə, evə buraxılırsınız. Çıxarkən yazılı tövsiyələr, histoloji cavabın vaxtı və nəzarət baxışı bildirilir.
Bərpa dövrü
Laparoskopiyadan sonra stasionarda adətən 1–3 gün, açıq əməliyyatdan sonra bir həftəyə qədər qalırsınız. Ümumi bərpa müdaxilənin həcmindən, yaşınızdan və tövsiyələrə riayətdən asılı olaraq 3–8 həftə çəkir.
- 4–6 həftə ağır əşya qaldırmayın;
- ilk həftələrdə ağır ev işlərini — döşəmə, pəncərə yumaq, bağ işləri — məhdudlaşdırın;
- bir ay sauna, hamam və isti vannadan istifadə etməyin;
- həkimin icazəsinədək cinsi əlaqədən çəkinin;
- qəbizlik yaradan qidaları menyudan çıxarın; defekasiya çətinləşərsə, yumşaldıcı vasitəni həkimlə razılaşdırın;
- təyin olunmuş dərmanları cədvəl üzrə qəbul edin.
Hərarət, tikişdə qızartı və ya ifrazat, güclənən qarın ağrısı, uşaqlıq yolundan qanaxma olarsa, dərhal həkimə müraciət edin.
Yadda saxla!
Yumurtalıqdakı problemləri vaxtında aşkarlamaq çox vaxt orqanı və ya heç olmasa ikinci yumurtalığı saxlamağa imkan verir. Qarnın aşağı hissəsində ağrı, tsikl pozğunluğu və ya qarının böyüməsi kimi əlamətlərin öz-özünə keçməsini gözləməyin.
- Hər iki yumurtalıq çıxarılacaqsa, menopauza əlamətlərinin korreksiyasını əvvəlcədən həkimlə müzakirə edin.
- Bir yumurtalıq çıxarıldıqdan sonra hamiləliyi 6–12 aydan tez olmayaraq, ginekoloqla razılaşdıraraq planlaşdırın.
- Kəskin qarın ağrısı və ya yüksək hərarət olarsa, dərhal həkimə müraciət edin.
Qiymət cədvəli
- Yumurtalığın çıxarılması 1 800 AZN
* Klinika rəhbərliyi saytda yerləşdirilmiş qiymət siyahısının vaxtında yenilənməsi üçün bütün tədbirləri görür, lakin mümkün anlaşılmazlıqların qarşısını almaq üçün xidmətlərin dəyərini qeydiyyat şöbəsində dəqiqləşdirməyi tövsiyə edirik. Yerləşdirilmiş qiymətlər ictimai oferta deyildir. Tibbi xidmətlər müqavilə əsasında göstərilir.
Suallar və cavablar
Əməliyyat zamanı narkoz altında olduğunuz üçün ağrı hiss etmirsiniz. Ayıldıqdan sonra kəsik nahiyəsində və qarında orta dərəcəli ağrı normaldır və ağrıkəsicilərlə idarə olunur. Laparoskopiyadan sonra ağrı adətən açıq əməliyyatdan xeyli zəif olur və bir neçə günə azalır.
Bəli, qalan sağlam yumurtalıq adətən yumurta hüceyrələri yetişdirməyə davam edir. Yumurtalıq ehtiyatı yaşdan və əvvəlki vəziyyətdən asılı olaraq bir qədər azala bilər. Planlaşdırmadan əvvəl AMH analizi və USM ilə ehtiyatı qiymətləndirmək faydalıdır.
Bir yumurtalıq çıxarıldıqda əksər hallarda əlavə hormon lazım olmur. Hər iki yumurtalıq götürüldükdə, xüsusən gənc yaşda, həkim menopauza əlamətlərini yüngülləşdirmək və sümükləri qorumaq üçün fərdi müalicə seçə bilər. Hormonasılı şişlərdə isə bu müalicə məhdudlaşdırılır — qərarı həkim verir.
Laparoskopik əməliyyatdan sonra ofis işinə adətən 2–3 həftəyə qayıtmaq olur. Açıq əməliyyat və ya ağır fiziki iş zamanı bu müddət 6–8 həftəyə qədər uzanır. Tarixi nəzarət baxışında həkim dəqiqləşdirir.
Əməliyyat barədə cərrahla məsləhətləşin
Planlı əməliyyata hazırlaşırsınızsa, cərrahın pulsuz konsultasiyasına yazılın: müalicə üsulu, hazırlıq, stasionarda qalma və bərpa barədə bütün suallarınızı cavablandıraq.
Ətraflı məlumat almaq və qəbula yazılmaq üçün bizə zəng edin:
Mövzu üzrə məqalələr
Mioma aşkarlandı: əməliyyat mütləqdirmi?
Mioma diaqnozu hər zaman əməliyyat demək deyil. Qərar şikayətlərinizə, müayinə nəticələrinə və gələcək hamiləlik planınıza uyğun verilir.
İstiqamət: Ginekologiya
Həkim kolposkopiya təyin edib: sizi nə gözləyir?
Kolposkopiyaya yönləndirilmək xərçəng diaqnozu demək deyil. Müayinə uşaqlıq boynundakı dəyişiklikləri daha yaxından qiymətləndirməyə kömək edir.
İstiqamət: Ginekologiya / Diaqnostika / Onkoginekologiya
Hər ay təkrarlanan ağrı: nə vaxt müayinə lazımdır?
Aybaşı ağrısı geniş yayılsa da, güclü və həyatınızı məhdudlaşdıran ağrını araşdırmaq lazımdır. Ağrının necə dəyişdiyi müayinə üçün vacib…
İstiqamət: Ginekologiya
Aybaşı gecikir: səbəbi yalnız hamiləlikdirmi?
Aybaşının gecikməsi həmişə hamiləliklə bağlı olmur. İlk addım hamiləlik ehtimalını yoxlamaq, sonra gecikmənin təkrarlanmasını və yanaşı əlamətləri qiymətləndirməkdir.
İstiqamət: Ginekoloji endokrinologiya
