Bariatric surgery

Bariatrik cərrahiyyə — ağır piylənməni və onunla bağlı maddələr mübadiləsi pozuntularını müalicə etmək üçün mədə və bağırsaqlarda aparılan əməliyyatlardır.

Sinonimlər: Bariatrik əməliyyat

Bariatrik (metabolik) cərrahiyyə ifadəli piylənmədə çəkinin uzunmüddətli azaldılmasının ən effektiv üsuludur. Əməliyyatlar mədənin həcmini kiçildir və/və ya qidanın bağırsaqdakı yolunu dəyişir; bu, yeyilən qidanın miqdarını azaldır, toxluq hormonlarına və qlükoza mübadiləsinə təsir edir. Çəki itkisindən başqa, bir çox pasiyentdə 2-ci tip şəkərli diabet, arterial hipertenziya, yuxuda apnoe aradan qalxır və ya yüngülləşir.

Göstərişlər

Müasir beynəlxalq tövsiyələrə (ASMBS/IFSO, 2022) görə əməliyyat bu hallarda nəzərdən keçirilir:

bədən kütləsi indeksi 35 kq/m² və daha çox olduqda — yanaşı xəstəliklərdən asılı olmayaraq;
BKİ 30–34,9 kq/m² olub, konservativ yolla nəzarət edilə bilməyən mübadilə pozuntuları (məsələn, 2-ci tip şəkərli diabet) olduqda;
yeniyetmələrdə — ixtisaslaşmış mərkəzlərdə ciddi göstərişlərlə.

Asiya əhalisi üçün BKİ həddləri daha aşağı ola bilər.

Əks-göstərişlər

Kompensasiya olunmamış psixi pozuntular, aktiv alkoqol və ya narkotik asılılığı, ömürlük tövsiyələrə əməl etməyə hazır olmamaq, narkozun çox riskli olduğu ağır xəstəliklər, hazırkı hamiləlik.

Əməliyyat növləri

sleeve (uzununa) qastrektomiya — mədənin böyük hissəsinin götürülməsi, ən geniş yayılmış əməliyyat;
qastroşuntlama — kiçik mədə və nazik bağırsaq boyunca yan yolun yaradılması;
biliopankreatik şuntlama — ən güclü, lakin nəticələri baxımından ən mürəkkəb əməliyyat;
tənzimlənən mədə bandajı — hazırda nadir tətbiq edilir.

Demək olar ki, bütün əməliyyatlar laparoskopik aparılır.

Hazırlıq

Müayinəyə endokrinoloq, dietoloq, psixoloq məsləhətləri, qastroskopiya, qan analizləri, ürək və ağciyərlərin qiymətləndirilməsi daxildir. Qaraciyərin ölçüsünü kiçiltmək üçün çox vaxt əməliyyatdan əvvəl çəki azaltmaq tövsiyə olunur.

Mümkün ağırlaşmalar

tikişlərin çatışmazlığı, qanaxma, tromboemboliya — erkən dövrdə;
dəmir, vitamin B12, kalsium, D vitamini və digər mikronutriyentlərin çatışmazlığı;
dempinq sindromu, öd daşı xəstəliyi, reflüks;
həyat tərzi dəyişmədikdə çəkinin yenidən artması.

Əməliyyatdan sonra həkimin təyinatı ilə ömürlük vitamin-mineral əlavələrinin qəbulu, müntəzəm analizlər və bariatrik komandanın nəzarəti zəruridir.