Inflammatio

İltihab — orqanizmin zədələnməyə və ya infeksiyaya qarşı zərərli amili aradan qaldırmağa və toxumaları bərpa etməyə yönəlmiş qoruyucu reaksiyasıdır.

İltihab toxumaların zədələnməyə qarşı universal qoruyucu-uyğunlaşma reaksiyasıdır: mikroblar, travma, yanıq, toksinlər, allergenlər və ya orqanizmin öz dəyişmiş hüceyrələri buna səbəb ola bilər. Onun vəzifəsi zərərli amili məhdudlaşdırmaq və məhv etmək, ocağı təmizləmək və sağalmanı başlatmaqdır. İltihab təhlükəyə mütənasib olduqca faydalıdır, lakin həddindən artıq güclü olduqda və ya uzandıqda özü xəstəlik səbəbinə çevrilə bilər. İltihabi xəstəliklərin adları adətən «-it» şəkilçisi ilə bitir: qastrit, artrit, bronxit.

Prosesin mahiyyəti

Ocaqda damarlar genişlənir və keçiriciliyi artır, toxumaya plazma və mikrobları, hüceyrə qalıqlarını udan leykositlər çıxır. İmmun hüceyrələr yerli və ümumi reaksiyalar yaradan mediatorlar (sitokinlər, prostaqlandinlər) ifraz edir. Klassik yerli əlamətlər — qızartı, istilik, şişkinlik, ağrı və funksiyanın pozulmasıdır. Ümumi təzahürlər — qızdırma, zəiflik, qan analizlərində dəyişikliklər.

Növləri

Kəskin — saatlar və ya günlər ərzində inkişaf edir və adətən sağalma ilə bitir (angina, absses, pnevmoniya).
Xroniki — aylar və illərlə davam edir, çox vaxt fibroza və orqan funksiyasının pozulmasına gətirir (revmatoid artrit, xroniki hepatit).
İnfeksion və qeyri-infeksion — autoimmun, allergik, travmadan sonra aseptik.

Klinik əhəmiyyəti

İltihabı aşkar etmək və izləmək üçün ümumi qan analizi (leykositoz, leykositar formulanın sürüşməsi), EÇS, C-reaktiv zülal, prokalsitonin (bakterial infeksiyadan şübhələnməyə kömək edir), həmçinin vizual müayinə üsulları istifadə olunur. Xroniki zəif iltihab aterosklerozun, 2-ci tip şəkərli diabetin və bəzi şişlərin mexanizmlərindən biri hesab olunur.

Hansı xəstəliklərlə bağlıdır və müalicə

İltihab infeksiyaların, autoimmun və allergik xəstəliklərin, artritlərin, hepatitlərin və bir çox digər vəziyyətin əsasında durur. Səbəb müalicə olunur: antibiotiklər yalnız bakterial infeksiyada, autoimmun proseslərdə isə immunosupressiv terapiya tətbiq edilir. Ağrını və şişkinliyi azaltmaq üçün qeyri-steroid iltihab əleyhinə vasitələr, bəzi hallarda qlükokortikoidlər ciddi şəkildə həkim təyinatı ilə istifadə olunur. İrinli ocaqlarda cərrahi müalicə lazım ola bilər. Üşütmə və huşun qarışıqlığı ilə yüksək temperatur, dəri qızartısının sürətlə yayılması sepsis əlaməti ola bilər — belə halda təcili tibbi yardım (103) çağırın.