Diet therapy

Xəstəliklərin müalicəsi, onların ağırlaşmalarının qarşısının alınması və ağır vəziyyətlərdən sonra bərpa üçün xüsusi seçilmiş qidalanmadan istifadə.

Sinonimlər: Dietoterapiya, Müalicəvi qidalanma

Pəhriz terapiyası, yaxud müalicəvi qidalanma kompleks müalicənin bir hissəsidir; burada qidanın tərkibi, kaloriliyi, rejimi və qəbul üsulu xəstəliyə uyğun seçilir. Bəzi xəstəliklərdə pəhriz əsas müalicə üsuludur, digərlərində isə dərmanları tamamlayır və onlara ehtiyacı azaltmağa kömək edir. MDB ölkələrində uzun müddət nömrəli «stollar» sistemi tətbiq olunub, müasir yanaşma isə klinik tövsiyələrə əsaslanan fərdi qidalanma planına üstünlük verir.

Göstərişlər

şəkərli diabet, prediabet, piylənmə, metabolik sindrom;
arterial hipertenziya, dislipidemiya, ürəyin işemik xəstəliyi;
xroniki böyrək xəstəliyi, qaraciyər xəstəlikləri, podaqra;
seliakiya, laktaza çatışmazlığı, qida allergiyası, bağırsağın iltihabi xəstəlikləri;
irsi mübadilə xəstəlikləri, məsələn, fenilketonuriya;
qidalanma çatışmazlığı, əməliyyatlara hazırlıq və onlardan sonra bərpa, onkoloji xəstəliklər.

Necə aparılır / növləri

Həkim və ya dietoloq qidalanma statusunu, analizləri, adi rasionu və müalicənin məqsədlərini qiymətləndirir, sonra plan tərtib edir. Yanaşma nümunələri:

duzun məhdudlaşdırılması hipertenziya və ürək çatışmazlığında — ÜST böyüklərə gündə 5 q-dan çox duz qəbul etməməyi tövsiyə edir;
Aralıq dənizi tipli qidalanma və DASH — ürək-damar riskini azaltmaq üçün;
karbohidratlara nəzarət və diabetdə aşağı qlikemik indeksli məhsulların seçilməsi;
qlütensiz pəhriz seliakiyada ömürlük;
fenilalaninin məhdudlaşdırılması fenilketonuriyada xüsusi qarışıqlarla;
zülal, kalium və fosforun korreksiyası böyrək xəstəliklərində;
hipokalorili pəhriz piylənmədə mülayim enerji çatışmazlığı ilə.

İnsan kifayət qədər yeyə bilmədikdə ağızdan qəbul edilən müalicəvi qarışıqlar, zond vasitəsilə enteral və ya venadaxili (parenteral) qidalanma tətbiq olunur.

Effektivlik və risklər

Düzgün seçilmiş pəhriz qlükoza, təzyiq, lipidlər və çəkiyə nəzarəti yaxşılaşdırır, ağırlaşmaların riskini azaldır, lakin yalnız uzunmüddətli riayət edildikdə işləyir. Risklər özbaşına sərt məhdudiyyətlərlə bağlıdır: zülal, vitamin və mineral çatışmazlığı, əzələ kütləsinin itirilməsi, insulin qəbul edənlərdə hipoqlikemiya. Qlütensiz pəhrizə seliakiya üzrə müayinədən əvvəl başlanmır, əks halda analizlər etibarsız olur. Uşaqlar, hamilələr, yaşlılar və bir neçə xroniki xəstəliyi olan insanlar üçün qidalanma planını mütəxəssis tərtib etməlidir.