Qeyri-invaziv ağciyər ventilyasiyası (NIV) traxeyaya boru yeridilmədən, maska vasitəsilə aparatla tənəffüsün dəstəklənməsidir.
Sinonimlər: NIV
Qeyri-invaziv ağciyər ventilyasiyası süni ventilyasiyanın bir növüdür: aparat havanı və ya oksigen qarışığını sıx oturan maska (burun, ağız-burun, tam üz) və ya dəbilqə vasitəsilə təzyiq altında verir. Klassik süni ventilyasiyadan fərqli olaraq traxeyanın intubasiyası tələb olunmur: xəstə huşda qalır, danışa, öskürə, bəzən yemək yeyə bilir. Bu, süni ventilyasiya ilə əlaqəli pnevmoniya riskini və sedasiyaya ehtiyacı azaldır.
Göstərişlər
- Hiperkapniya və tənəffüs asidozu ilə XOAX kəskinləşməsi — ən çox sübut olunmuş göstəriş: NIV intubasiyaya ehtiyacı və ölümü azaldır.
- Kardiogen ağciyər ödemi (çox vaxt daimi təzyiq — CPAP rejimində).
- İmmuniteti zəifləmiş xəstələrdə, əməliyyatlardan sonra, süni ventilyasiyadan ayırma zamanı kəskin tənəffüs çatışmazlığı.
- Xroniki hiperkapnik tənəffüs çatışmazlığı — ağır XOAX, piylənmə-hipoventilyasiya sindromu, sinir-əzələ xəstəlikləri, döş qəfəsi deformasiyalarında evdə gecə NIV.
Əks-göstərişlər
Tənəffüsün və ya qan dövranının dayanması, huşun dərin pozulması və tənəffüs yollarını qoruya bilməmək, bol qusma və ya mədə-bağırsaq qanaxması, qeyri-sabit hemodinamika, maskanın taxılmasına mane olan üz travmaları və əməliyyatları, nəzarətsiz pnevmotoraks. Belə hallarda intubasiya lazımdır.
Necə aparılır
Daha çox ikisəviyyəli rejim (BiPAP) istifadə olunur: nəfəsalmada yüksək təzyiq tənəffüs əzələlərinin işini yüngülləşdirir və CO2-nin xaric olunmasına kömək edir, nəfəsvermədə aşağı təzyiq alveolları açıq saxlayır. Maska ölçüyə görə seçilir, parametrlər tədricən qurulur. İlk 1–2 saat kritik dövrdür: həkim tənəffüs tezliyini, qan qazlarını və saturasiyanı qiymətləndirir. Vəziyyət yaxşılaşmırsa, intubasiya təxirə salınmır. Ev NIV-i xəstəxanada tənzimlənir və vaxtaşırı yoxlanılır.
Mümkün ağırlaşmalar
Başlanğıcda narahatlıq və havasızlıq hissi, ağız və burunda quruluq, hava sızması, gözlərin qıcıqlanması, burun körpüsündə yataq yaraları, qarın köpməsi. Onlar maskanın düzgün seçilməsi, nəmləndirmə və fasilələrlə azaldılır. Aspirasiya və pnevmotoraks nadir hallarda olur.
Nə vaxt təcili həkimə müraciət etməli
Ev NIV-i fonunda təngnəfəslik və yuxululuq artırsa, səhər baş ağrıları, huşun dumanlanması yaranırsa, SpO2 hədəfdən aşağıdırsa, təcili tibbi yardım (103) çağırın.
Üst termin: Ağciyərlərin süni ventilyasiyası
Əlaqəli terminlər
- Ağciyərlərin süni ventilyasiyası
- CPAP terapiyası
- Kəskin tənəffüs çatışmazlığı
- Xroniki obstruktiv ağciyər xəstəliyi
- Hiperkapniya
- Obstruktiv yuxu apnoesi
- Oksigen terapiyası
- Traxeyanın intubasiyası
