Menisk cırılması

Hər diz oynağında iki menisk var — medial (daxili) və lateral (xarici). Bu C şəkilli qığırdaq lövhələr yükü paylayır, zərbələri yumşaldır və dizi sabitləşdirir. Menisk cırılması dizin ən çox rast gəlinən travmalarından biridir. Gənc və aktiv insanlarda travmatik, yaşlılarda isə degenerativ cırılmalar fərqləndirilir — sonuncuda köhnəlmiş menisk toxuması adi çömbəlmə zamanı cırılır. Formasına görə uzununa, radial, üfüqi, qapaqvari cırılmalar və qopmuş fraqmentin oynağa yerini dəyişdiyi «sulama qabının dəstəyi» tipli cırılma ayırd edilir.

Səbəblər və risk amilləri

• ayağa dayaq zamanı dizin burulması — futbol, basketbol, xizək, güləş;
• dərin çömbəlmə, xüsusən ağırlıqla, çömbəlmiş vəziyyətdən qəfil qalxma;
• ön çarpaz bağın cırılması ilə birgə travma;
• 40 yaşdan yuxarı yaş, qonartroz, artıq bədən çəkisi.

Simptomlar

Travma anında şaqqıltı hiss oluna bilər, sonra oynaq aralığı boyunca ağrı, bir sutka ərzində şişkinlik, çömbəlmə və dönmə zamanı çətinlik yaranır. Şaqqıltılar, dizin «ilişməsi» və qeyri-sabitlik hissi xarakterikdir. Yerini dəyişmiş menisk fraqmenti oynağın blokadasına səbəb ola bilər — diz bükülmüş vəziyyətdə «ilişib qalır» və tam açılmır. Degenerativ cırılmalar çox vaxt tədricən, yavaş-yavaş artan ağrı ilə inkişaf edir.

Diaqnostika

Ortoped xüsusi menisk testləri aparır. Əsas görüntüləmə üsulu diz oynağının maqnit-rezonans tomoqrafiyasıdır. Rentgenoqrafiya sınığı istisna etmək və artrozun dərəcəsini qiymətləndirmək üçün lazımdır. Artroskopiya bu gün daha çox müalicə məqsədilə aparılır.

Müalicə

Blokadasız degenerativ cırılmalarda ilk mərhələdə konservativ müalicə tövsiyə olunur: bud əzələlərini gücləndirmək üçün müalicəvi bədən tərbiyəsi, yükün tənzimlənməsi, həkimin təyinatı ilə ağrıkəsici və qeyri-steroid iltihabəleyhinə vasitələr — tədqiqatlara görə nəticələr əməliyyatla müqayisə olunandır. Artroskopik müdaxilə blokadada, davamlı mexaniki simptomlarda və gənclərdə travmatik cırılmalarda göstərişdir. Cərrah mümkün olduqda meniski çıxarmaq əvəzinə tikməyə çalışır, çünki meniskin itirilməsi artrozun inkişafını sürətləndirir. Əməliyyatdan sonra reabilitasiya aparılır.

Nə vaxt təcili həkimə müraciət etməli

Diz bloklanıb açılmırsa, travmadan sonra tez (bir neçə saat ərzində) və güclü şişibsə — bu, oynağa qansızma (hemartroz) ola bilər, ayağa basmaq mümkün deyilsə və ya diz «qatlanırsa», dərhal travmatoloji məntəqəyə müraciət edin. Baldırda şişkinlik və ağrı, oynaqda qızartı və istilik ilə birlikdə temperatur olduqda da təcili yardım lazımdır.