Dəm qazı (karbon monoksid) rəngsiz və iysiz qazdır, sobaların, qaz qızdırıcılarının, kamin və mangalların, avtomobil mühərriklərinin qapalı yerdə işləməsi zamanı əmələ gəlir. O, qanın oksigen daşıma qabiliyyətini pozur. Ev üzvlərinin eyni vaxtda baş ağrısı və ürəkbulanma hiss etməsi şübhə yaratmalıdır.
Əlamətlər
- Baş ağrısı, başgicəllənmə
- Ürəkbulanma, qusma
- Zəiflik, yuxululuq
- Çaşqınlıq, görmənin bulanması
- Nəfəs darlığı, ürəkdöyünmə
- Huşun itməsi, qıcolmalar
- Eyni otaqda olan bir neçə insanda oxşar şikayətlər
Nə etməli
-
Özünüzü qoruyun
Otağa daxil olmazdan əvvəl qapı və pəncərələri açın. Nəfəsinizi saxlayaraq qısa müddətə girin. Qaz sızması şübhəsində kibrit yandırmayın, elektrik açarlarını işlətməyin.
-
Zərərçəkəni təmiz havaya çıxarın
Onu dərhal otaqdan çölə və ya yaxşı havalandırılan yerə aparın.
-
103-ə zəng edin
Hətta şikayətlər azalsa da, təcili yardım çağırın: zərərçəkən oksigen müalicəsinə ehtiyac duya bilər.
-
Nəfəsi yoxlayın
Huşsuzdursa və normal nəfəs alırsa — yan üstə qoyun. Nəfəs almırsa — reanimasiyaya başlayın.
-
Mənbəni söndürün
Təhlükəsizdirsə, sobanı, qızdırıcını, mühərriki söndürün, otağı tam havalandırın.
Nə etmək olmaz
- Otağa havalandırmadan girməyin
- Qaz iyi varsa, od yandırmayın, elektrik açarlarına toxunmayın
- Zərərçəkəni zəhərlənmə olan otaqda saxlamayın
- Şikayətlər azaldıqda həkim müayinəsindən imtina etməyin
Nə vaxt 103-ə zəng etməli
Dəm qazı zəhərlənməsi şübhəsində həmişə 103-ə zəng edin. Xüsusilə təcili: huşun itməsi, çaşqınlıq, qıcolma, döş ağrısı, hamiləlik, körpə zərərçəkənlər. Qaz sızması və ya yanğın varsa — 112-yə də xəbər verin.
Uşaqlarda
Uşaqlar və hamilə qadınlar dəm qazına daha həssasdır. Uşaq yuxudan çətin oyanırsa, qusursa, ləngdirsə və otaqda soba və ya qaz qızdırıcısı işləyirsə — dərhal hamını çölə çıxarın və 103-ə zəng edin.
Dəm qazının qarşısını almaq
- Sobaların, qaz qızdırıcılarının, baca və ventilyasiyanın müntəzəm yoxlanması.
- Evdə dəm qazı siqnalizasiyası quraşdırmaq.
- Qapalı otaqda, eyvanda, qarajda mangal yandırmamaq.
- Avtomobili qapalı qarajda işlək vəziyyətdə saxlamamaq.
- Qaz plitəsindən otağı qızdırmaq üçün istifadə etməmək.
Tez-tez verilən suallar
Xeyr. Dəm qazının nə rəngi, nə də iyi var. Məişət qazına qatılan iy dəm qazına aid deyil. Yeganə etibarlı qoruma — işlək ventilyasiya və siqnalizasiyadır.
