Əllərin keyiməsi dərinin həssaslığının qismən və ya tam itməsi, ovuc və barmaqlarda sancma, "qarışqa gəzişməsi" hissi və ya gücün zəifləməsi ilə müşayiət olunan narahatedici hissiyyatdır. Bu səhifədə əllərin keyiməsinin səbəbləri, növləri, diaqnostikası, müalicəsi və mümkün ağırlaşmaları, əlaqəli xəstəliklər, hansı həkimə müraciət etmək lazım olduğu və mütəxəssis rəyi barədə məlumat toplanıb.
İxtisas: Endokrinoloq Nevroloq Revmatoloq Terapevt Travmatoloq-ortoped Ürək-damar cərrahı
Yayımlanma tarixi: Yenilənmə tarixi:
Əllərin keyiməsi dərinin həssaslığının qismən və ya tam itməsi, ovuc və barmaqlarda sancma, “qarışqa gəzişməsi” hissi və ya gücün zəifləməsi ilə müşayiət olunan narahatedici hissiyyatdır. Çox vaxt insan toxunuşu, temperaturu hiss etmir, əşyaları tuta bilmir. Bu əlamət qəflətən yarana və ya tədricən arta bilər. Keyimə bədənin əlverişsiz vəziyyətdə olması ilə bağlı müvəqqəti ola bilər, ya da xəstəlik hallarında daimi xarakter daşıya bilər. Çox vaxt əl barmaqları və ya tək bir əl keyiyir, bəzən isə keyimə bütün yuxarı ətrafı əhatə edir. Əlamət gündüz yüklənmə zamanı və ya gecə ortaya çıxa bilər, bu isə həyat keyfiyyətini pozur, yuxusuzluğa səbəb olur və narahatlıq yaradır. Əllərin niyə keyidiyini ancaq müayinədən sonra aydınlaşdırmaq mümkündür, çünki səbəblər çox müxtəlifdir — zərərsizdən ciddiyə qədər.
Növləri
Klinik təsnifat əllərin keyiməsinin müxtəlif variantlarını nəzərə alır. Bu cür hərtərəfli qiymətləndirmə həkimə keyimənin nə ilə əlaqəli olduğunu daha tez müəyyən etməyə kömək edir.
Keyimənin növləri:
- Davametmə müddətinə görə: müvəqqəti, daimi, dövri
- Yerləşməsinə görə: sağ əl, sol əl, ayrı-ayrı barmaqlar
- Səbəbinə görə: damar, nevroloji, mübadilə mənşəli
- Xarakterinə görə: ağrı ilə, sızıltı ilə, soyuqluq hissi ilə
- Bədənin vəziyyətinə görə: yuxuda, oturarkən, başı əyərkən.
Səbəbləri
Əllərin keyiməsi tez-tez rast gəlinən simptomdur, o, həm müvəqqəti ola bilər, həm də xroniki pozğunluqların əlaməti ola bilər. Yuxu zamanı və digər hallarda əllərin niyə keyidiyini anlamaq üçün bütün mümkün amilləri nəzərə almaq vacibdir: mexaniki sıxılmadan mürəkkəb mübadilə və ya damar problemlərinə qədər. Çox vaxt insan keyimənin yuxudan sonra və ya uzun müddət oturmadan sonra yarandığını görür, lakin zaman keçdikcə bu, güclənə və daimi narahatlıq yarada bilər. Xüsusilə pasiyentləri görünən səbəb olmadan sol və ya sağ əlin barmaqlarının keyiməsi narahat edir. Bu simptom əlverişsiz vəziyyətdə sinirlərin sıxılması ilə əlaqəli ola bilər və ya təxirəsalınmaz müalicə tələb edən ciddi patologiyaya işarə edə bilər.
Əl barmaqlarının keyiməsinin əsas səbəbləri:
- Sinirin sıxılması — uzunmüddətli təzyiq zamanı (yuxuda və ya əlin üzərinə söykənərək oturarkən) sinirlərdən dəriyə və əzələlərə impulsların ötürülməsi pozulur. Nəticədə müvəqqəti keyimə, sızıltı və ya soyuqluq hissi yaranır. Sıxılma epizodları müntəzəm təkrarlandıqda xroniki nevroloji pozğunluq inkişaf edə bilər.
- Qan axınının azalması — boyun, çiyin və ya bilək nahiyəsində damarların daralması və ya spazmı qan axınını kəskin şəkildə azalda bilər. Oksigen və qida maddələrinin çatışmazlığı səbəbindən toxumalar həssaslığını itirir. Bu vəziyyət xüsusilə damar patologiyaları və ya osteoxondroz zamanı tez-tez baş verir.
- Vitamin çatışmazlığı, xüsusilə B qrupu vitaminlərinin çatışmazlığı. Bu vitaminlər elektrik impulsunun sinir liflərindən keçməsində iştirak edir. Onların çatışmazlığı sinir liflərinin qidalanmasının pozulmasına gətirib çıxarır, bu isə keyimə, yanma hissi və hətta əzələ zəifliyi ilə (tez-tez əl və ayaqlarda) təzahür edir.
- Stress və narahatlıq — sinir gərginliyi damar spazmına səbəb olur və həssaslıq həddini azaldır. Bu, xüsusilə narahatlıq pozğunluğu olan insanlarda subyektiv keyimə hissinə səbəb ola bilər.
- Xroniki patologiyalar — şəkərli diabet, qalxanabənzər vəzin patologiyaları və metabolik pozğunluqlar tez-tez sinirlərin zədələnməsinə səbəb olur. Bu cür keyimə daimi xarakter daşıyır və müalicəyə kompleks yanaşma tələb edir.
- Menstruasiya dövrü ərzində hormonal fonun dəyişməsi qadınlarda əl barmaqlarının keyiməsinin mümkün səbəblərindən biridir.
Diaqnostika
Əllərin keyiməsinin səbəbini dəqiq müəyyən etmək üçün kompleks diaqnostika tələb olunur. Həkim şikayətləri qiymətləndirir, müayinə aparır və əlavə tədqiqatlar təyin edir. Çox vaxt sol, yoxsa sağ əlin keyidiyini, bütün barmaqların, yoxsa yalnız bir hissəsinin əlamətə cəlb olunduğunu, simptomun nə qədər davam etdiyini və nə ilə bağlı olduğunu aydınlaşdırmaq vacibdir.
Diaqnostik kompleks çərçivəsində neyromuskulyar keçiriciliyi qiymətləndirmək üçün ENMQ, qan təchizatı pozğunluqlarını istisna etmək üçün isə damarların USM-i aparılır. MRT mümkün yırtıqları, şişləri və ya sinirlərin sıxılmasını göstərir. Qan analizləri iltihabı, şəkərli diabeti və digər mübadilə pozğunluqlarını aşkar edir. Bütün bu müayinələr əl barmaqlarının niyə keyidiyini və hansı konkret patologiyanın bu əlaməti yaratdığını anlamağa kömək edir.
Səbəb və mexanizmlərin aşkar edilməsində aşağıdakı müayinələr istifadə oluna bilər:
- Analizlər
- Boyun MRT-si
- Boyun KT-si
- Baş və boyun damarlarının USDG-si
- Elektroneyromioqrafiya (ENMQ)
- Boyun onurğasının rentgeni
Müalicə
Əllərin keyiməsinin müalicəsi simptomun səbəbindən asılıdır. Əsas vəzifə səbəbkar amilin mənfi təsirini aradan qaldırmaqdır. Bu məqsədlə faydalıdır:
- Bədənin düzgün vəziyyətinin saxlanması;
- Həyat tərzinin normallaşdırılması;
- Fonda olan patologiyanın adekvat kompensasiyası.
Osteoxondroz və fəqərəarası yırtıqlarda müalicəvi fiziki hərəkətlər kompleksi seçilir, fizioprosedurlar və sinir toxumasını gücləndirən preparatlar kursu təyin olunur. Sinir köklərinin sıxılması qeyri-steroid iltihab əleyhinə vasitələrin və neyroprotektorların istifadəsi üçün göstərişdir.
Diabetik nevropatiyada qanda şəkər səviyyəsini normallaşdırmaq və sinir toxumasının işini yaxşılaşdıran B qrupu vitaminlərini qəbul etmək vacibdir. Əgər səbəb bilək kanalı sindromudursa, həkim bileyin fiksasiyasını və fizioterapevtik prosedurları təyin edə bilər, ağır hallarda isə cərrahi müdaxilə tələb oluna bilər.
Qan dövranı pozğunluqlarında mikrosirkulyasiyanı yaxşılaşdıran və damar divarını möhkəmləndirən vasitələrdən istifadə olunur. Səbəb vitamin çatışmazlığıdırsa, müvafiq əvəzedici terapiya tövsiyə olunur. Həmçinin masaj, elektroforez, iynə-refleks terapiyası, müalicəvi bədən tərbiyəsi tətbiq edilir.
Həyat tərzinin düzəldilməsi də az əhəmiyyət kəsb etmir: müntəzəm fiziki fəallıq, düzgün qidalanma, stresslə mübarizə. Zəruri hallarda — siqaretdən imtina və çəkinin normallaşdırılması. Tam müalicəyə təkcə preparatların qəbulu deyil, gündəlik vərdişlərin dəyişdirilməsi də daxildir.
Konsultasiya alın
Bu əlamətləri özünüzdə görürsünüzsə, həkimə müraciət etməyi təxirə salmayın. Vaxtında konsultasiya ağırlaşmaların qarşısını almağa kömək edir.
Ətraflı məlumat almaq və qəbula yazılmaq üçün bizə zəng edin:
Ağırlaşmalar
Keyimənin səbəbləri vaxtında müalicə olunmazsa, bu, arzuolunmaz nəticələrə gətirib çıxara bilər. Mümkün ağırlaşmalar:
- Həssaslığın itirilməsi — müalicəsiz davam edən daimi keyimə toxunma və temperatur hisslərinin tam itirilməsinə səbəb ola bilər. Bu, travma və yanıq riskini artırır.
- Hərəkətliliyin azalması — sinirin uzunmüddətli sıxılması və ya iltihabın inkişafı zamanı əlin hərəkət funksiyası pisləşə bilər, zəiflik və hərəkət məhdudiyyəti yaranır.
- Əzələ atrofiyası — sinir keçiriciliyinin davamlı pozulması zamanı əzələlər həcmcə kiçilməyə və gücünü itirməyə başlaya bilər. Bu, əli zəif və adi hərəkətləri yerinə yetirməyə qadir olmayan hala gətirir.
- Xroniki ağrı — səbəb aradan qaldırılmazsa, keyimə daimi ağrı ilə əvəz oluna bilər ki, bu da yuxuya mane olur və həyat keyfiyyətini aşağı salır.
- Əlillik — irəliləmiş hallarda, xüsusilə yırtıqlarda və ya çoxlu skleroz zamanı, hərəkətliliyin kəskin məhdudlaşması mümkündür.
- Qan dövranının pozulması — damarların sıxılması zamanı toxumalarda işemik dəyişikliklər yarana bilər ki, bu da nekroza gətirib çıxara bilər.
- Psixoemosional pozğunluqlar — daimi keyimə və ağrı hissi narahatlıq, depressiya yarada və yuxunu poza bilər.
Hansı həkimə müraciət etməli
Əgər əllər və ya barmaqlar tez-tez keyiyirsə, xüsusilə bu, gecə vaxtı və ya istirahət zamanı baş verirsə, mütəxəssisə müraciət etmək lazımdır. Diaqnostikaya nə qədər tez başlanılsa, problemi erkən mərhələdə aşkar etmək və ağırlaşmalardan qaçmaq şansı bir o qədər yüksəkdir.
Əgər keyimə qəflətən üzün asimmetriyası, nitq pozğunluğu və ya bir əldə zəiflik ilə birlikdə yaranıbsa, bu insult əlaməti ola bilər — gecikmədən təcili yardım çağırın və simptomların başlama vaxtını yadda saxlayın.
Aşağıdakı həkimlərə müraciət etmək olar:
Yadda saxla!
Əllərin keyiməsi nəzərdən qaçırılmamalı vacib simptomdur, xüsusilə təkrarlanır və ya güclənirsə. Bir çox insanlar bunu əlverişsiz vəziyyətə bağlayır, lakin bir sıra hallarda bu, onurğa sütunu, damarlar və ya sinir sistemi ilə bağlı problemlərdən xəbər verir. Tibbi müşahidələrə görə, xroniki keyiməsi olan pasiyentlərin əksəriyyətində sonradan degenerativ və ya mübadilə xəstəlikləri aşkarlanır. Simptom nə qədər uzun müddət davam edərsə, gələcəkdə ağırlaşma riski bir o qədər yüksək olur. Buna görə də əl barmaqlarının keyiməsi yarandıqda səbəbləri mümkün qədər tez müəyyənləşdirmək lazımdır.
Suallar və cavablar
Yuxu zamanı əllər əlverişsiz vəziyyətdə damar və sinirlərin sıxılması səbəbindən keyiyə bilər. Simptom həmçinin boyun osteoxondrozu və ya bilək kanalı sindromu ilə əlaqəli ola bilər. Keyimə hər gecə təkrarlanırsa, həkimə müraciət etmək lazımdır.
Sol əl (bilək) ən çox sinirin sıxılması, boyun fəqərələrinin patologiyaları və ya ürək-damar pozğunluqları zamanı keyiyir. Daha ciddi vəziyyətləri — məsələn, insult öncəsi vəziyyəti və ya infarktı — istisna etmək vacibdir. Əgər keyiməyə üz simmetriyasının pozulması, nitqin pozulması, əlin zəifləməsi əlavə olunursa (ÜZ–ƏL–NİTQ–VAXT testi), yaxud döş qəfəsində ağrı qola, çənəyə və ya kürəyə yayılırsa, dərhal təcili yardım çağırın.
Sağ və ya sol əlin barmaqları keyiyirsə, bunun nə vaxt və hansı şəraitdə baş verdiyini təhlil etmək lazımdır. Simptom müntəzəm təkrarlanırsa, nevroloq məsləhəti və müayinələr tələb olunur. Bəzən yuxu zamanı vəziyyəti dəyişmək kifayətdir, bəzən isə əsas xəstəliyin müalicəsi tələb olunur.
Sağ əl qan dövranı pozğunluqları, sinirin sıxılması və ya bilək kanalı sindromu zamanı keyiyir. Ofis işçilərində əlin düzgün olmayan vəziyyəti də səbəb ola bilər (şaquli siçandan istifadə tövsiyə olunur).
Tez keçirsə, keyimənin özü təhlükəli deyil. Lakin simptom daimi olarsa və ya güclənərsə, bu, yırtıqdan insulta qədər ciddi xəstəliklərin əlaməti ola bilər. Keyiməyə qəflətən üz simmetriyasının pozulması, nitq pozğunluğu və ya əl-qolda zəiflik əlavə olunarsa, bu, insult əlaməti ola bilər — dərhal təcili yardım çağırmaq lazımdır. Müalicə olunmadıqda əlillik daxil olmaqla ağırlaşmalar inkişaf edə bilər.
