Ürək dayandıqda beyinə oksigen çatmır və dəqiqələr ərzində geri dönməz zədə başlayır. Təcili yardım gələnədək döş qəfəsinə basqılarla başlanan reanimasiya və erkən defibrilyasiya sağ qalma şansını bir neçə dəfə artırır. Həkim olmaq lazım deyil — basqıları hər kəs edə bilər.
Əlamətlər
- İnsan reaksiya vermir — səsə və toxunuşa cavab yoxdur
- Normal nəfəs yoxdur
- Nadir, xırıltılı, «udquna-udquna» nəfəslər — bu, normal nəfəs DEYİL, ürək dayanmasının əlamətidir
- Bəzən əvvəlcə qısa qıcolma
Nə etməli
-
Təhlükəsizliyi yoxlayın
Ətrafda sizin üçün təhlükə — nəqliyyat, elektrik, yanğın — olmadığına əmin olun.
-
Reaksiyanı yoxlayın
İnsanın çiyinlərindən yüngülcə silkələyin və ucadan soruşun: «Sizə nə olub?». Cavab yoxdursa — ucadan köməyə çağırın.
-
Tənəffüs yolunu açın və nəfəsi yoxlayın
Bir əlinizi alnına qoyub başını arxaya əyin, digər əlin barmaqları ilə çənəni qaldırın. On saniyəyədək baxın, dinləyin və hiss edin: nəfəs normaldırmı?
-
103-ə zəng edin
Normal nəfəs yoxdursa — 103-ə zəng edin və telefonu dinamik rejiminə qoyun. Yaxınlıqda avtomatik defibrilyator varsa, kimisə onu gətirməyə göndərin.
-
Döş qəfəsinə basqılara başlayın
Ovucunuzun aşağı hissəsini döş qəfəsinin ortasına, digər əlinizi üstünə qoyun. Qolları düz saxlayaraq döş qəfəsini 5–6 sm dərinliyə, dəqiqədə 100–120 tempdə basın. Hər basqıdan sonra döş qəfəsinin tam qalxmasına imkan verin.
-
Süni nəfəs — bacarırsınızsa
Öyrənmisinizsə, 30 basqıdan sonra 2 süni nəfəs verin: burnu sıxıb ağızdan ağıza bir saniyə ərzində üfürün ki, döş qəfəsi qalxsın. Bacarmırsınızsa və ya istəmirsinizsə — fasiləsiz yalnız basqılar edin.
-
Defibrilyatordan istifadə edin
Defibrilyator gətirilən kimi onu açın və səsli göstərişlərə əməl edin. Elektrodları yapışdırarkən basqıları mümkün qədər az dayandırın.
-
Dayanmadan davam edin
Təcili yardım gələnədək, insan oyanıb normal nəfəs almağa başlayanadək və ya tam yorulana qədər davam edin. Köməkçi varsa, hər iki dəqiqədən bir dəyişin.
Nə etmək olmaz
- Nəbzi axtarmağa vaxt itirməyin — normal nəfəsin olmaması kifayətdir
- Xırıltılı, nadir nəfəsi normal nəfəs saymayın
- Basqıları uzun fasilələrlə kəsməyin
- Qabırğanın sınmasından qorxub basqını zəif etməyin — zəif basqı effektiv deyil
- Yumşaq səthdə — çarpayıda — basqı etməyin, insanı yerə keçirin
Nə vaxt 103-ə zəng etməli
Normal nəfəs yoxdursa — dərhal 103-ə zəng edin və telefonu dinamik rejiminə qoyun. Dispetçer basqıların tempini və ardıcıllığını izah edəcək. Telefonu söndürməyin.
Uşaqlarda
Uşaqlarda ürək dayanmasının ən çox səbəbi tənəffüs problemləridir, ona görə reanimasiya bir qədər fərqlidir: əvvəlcə 5 süni nəfəs verilir, basqılar döş qəfəsinin dərinliyinin təxminən üçdə biri qədər edilir. Ətraflı: «Uşaqda ürək-ağciyər reanimasiyası» və «Körpədə ürək-ağciyər reanimasiyası».
Reanimasiyanın qısa xülasəsi
- Təhlükəsizlik.
- Reaksiya yoxdur — köməyə çağırın.
- Tənəffüs yolunu açın, nəfəsi on saniyəyədək yoxlayın.
- Normal nəfəs yoxdur — 103 və defibrilyator.
- 30 basqı və 2 nəfəs (30:2) və ya fasiləsiz basqılar.
- Defibrilyator gəldikdə — dərhal istifadə edin.
Reanimasiyanı harada öyrənmək olar
Bu bacarıqları ən yaxşı manekendə praktiki məşqlə öyrənmək olar. İlk yardım kursunu keçməyiniz həm yaxınlarınız, həm də ətrafınızdakılar üçün faydalıdır.
Tez-tez verilən suallar
Xeyr. Ürəyi dayanmış insana reanimasiya edilməsə, o, demək olar ki, həmişə həlak olur. İstənilən cəhd — hətta mükəmməl olmayan — onun şansını artırır. Dispetçer sizə addım-addım kömək edəcək.
Bəli, xüsusən yaşlılarda, amma bu, ürək dayanması ilə müqayisədə kiçik zərərdir. Basqıların dərinliyini azaltmayın.
Böyüklərdə ilk dəqiqələrdə yalnız basqılar da effektivdir və heç bir yardımdan çox yaxşıdır. Öyrənmisinizsə, 30 basqı və 2 nəfəs nisbəti daha yaxşıdır, xüsusən boğulma və uşaqlarda.
