Müalicədən sonra diş ağrısı — növləri, səbəbləri və nə etməli

Diş müalicəsindən sonrakı ağrının bir neçə səbəbi ola bilər:

• Ağız boşluğunda toxumaların və diş ətinin iltihabı. Ağrı adətən sızıldayan, davamlı olur və dişə və ya diş ətinə toxunduqda güclənə bilər. Bu, orqanizmin travmaya tipik reaksiyasıdır və belə ağrı adətən 1–2 gün ərzində keçir.
• İnfeksiyanın qalıqları. Müalicə zamanı infeksiya tam aradan qaldırılmayıbsa, bu, pulsasiyaedən və ya dartıcı ağrıya gətirib çıxarır. O, dişin içərisində şişmə və təzyiq hissi ilə müşayiət olunur.
• Sinirin qıcıqlanması. Prosedur zamanı sinirə toxunulubsa, kəskin ağrı yarana bilər. Çox vaxt dişləyərkən və ya dişə basdıqda görünür. Qısamüddətli olur, lakin sinir əhəmiyyətli dərəcədə zədələnibsə, daha uzun davam edə bilər.
• Plomb qoyulduqdan sonra diş xarici qıcıqlandırıcılara daha həssas olur. Bu halda ağrı kəskin, lakin qısamüddətli olur — xüsusən isti, soyuq, turş və şirin məhsulları qəbul edərkən. Həssaslıq adətən bir neçə gündən sonra zəifləyir; saxlanılırsa, bu, sinirlə bağlı ciddi problemlərə işarə edir.

Pulpit müalicəsindən sonrakı ağrı

Kanallar təmizləndikdən sonra ətraf toxumaların iltihabı və bərpası ilə bağlı qeyri-davamlı ağrı tez-tez yaranır. Pulpa çıxarıldıqdan sonrakı ağrı daha çox sızıldayan olur, lakin diş xarici amillərə də reaksiya verə bilər. Bu ağrı bir neçə gün ərzində normal sayılır, lakin daha uzun davam edirsə və ya kəskinləşirsə, bu, iltihabdan və ya kanalların natamam təmizlənməsindən xəbər verə bilər.

Qonşu dişlərdə ağrı

Müalicədən sonrakı ağrı təkcə dişin özündə deyil, yanındakılarda da yarana bilər. Əsasən iki səbəbdən:

• Müalicə zamanı diş ətinin və ya sümük toxumasının travmalanması baş verir, bu da yaxınlıqdakı dişlərdə xoşagəlməz hisslər doğurur.
• Ağrı sinir ucları üzrə impulsların ötürülməsi ilə bağlı ola bilər: diş ağrılı hissləri qonşusuna «ötürür». Belə hallarda adətən sızıldayan ağrı olur; o, qonşu sahələrə basdıqda güclənə bilər. Bu ağrı, bir qayda olaraq, toxumalar bərpa olunduqca bir neçə gündən sonra keçir.

Plomblamadan sonra diş ağrıyır

Plomb qoyulduqdan sonrakı narahatlıq toxumaların artmış həssaslığı səbəbindən yaranır. Çox vaxt dişləyərkən, soyuq və ya isti qida qəbul edərkən ağrı görünür. Bu onunla bağlıdır ki, dişin siniri qıcıqlandırıcılara müvəqqəti reaksiya verə bilər — xüsusən plomb dərinə qoyulubsa və ya sinirə yaxın zonaya toxunulubsa. Əksər hallarda belə ağrı bir neçə gündən sonra keçir.

Diş müalicəsindən sonra yanaq şişib

Bu problem toxumaların iltihabı və ya orqanizmin müalicəyə reaksiyası ilə bağlı ola bilər. Manipulyasiyadan sonrakı ilk bir neçə gündə bu normal haldır, xüsusən əməliyyat mürəkkəb olub və sümüyün, diş ətinin dərin toxumalarına toxunubsa. Ödem çox vaxt yüngül ağrı və təzyiq hissi ilə müşayiət olunur. Lakin şişkinlik 2–3 gündən sonra keçmirsə və əksinə artırsa, üstəlik hərarətin yüksəlməsi ilə müşayiət olunursa, bu, dərhal həkimə müraciət tələb edən infeksion-iltihabi prosesə işarə edir.

Periodontit müalicəsindən sonrakı ağrılar

Periodontit dişin kökünü əhatə edən toxumaların iltihabi xəstəliyidir və müalicəsinə kanalların təmizlənməsi və dezinfeksiyası daxildir. Prosedurdan sonra kökün ətrafındakı toxumaların qıcıqlanması ilə bağlı ağrılar saxlanıla bilər. Bu ağrı sızıldayan ola və çeynəyərkən və ya dişə basdıqda güclənə bilər. Normada belə hisslər iltihab sakitləşdikcə bir neçə gündən sonra keçməlidir.

Stomatoloji müalicədən sonra dişin basdıqda ağrıması və xarici qıcıqlandırıcılara reaksiya verməsi tamamilə normaldır. Bu, toxumaların travmalanması və dişin artmış həssaslığı ilə bağlı ola bilər, xüsusən sinirlər çıxarıldıqdan və ya kanallar müalicə olunduqdan sonra.

Ağrını yüngülləşdirmək üçün nə etmək olar:

1. Ağrıkəsici qəbul etmək. İbuprofen və ya parasetamol kimi preparatlar iltihabı azaltmağa və ağrı hisslərini yüngülləşdirməyə kömək edəcək. Lakin təlimata əməl etmək və tövsiyə olunan dozanı aşmamaq vacibdir. Ağrıkəsicilər kömək etmirsə, bu, həkim baxışı tələb edən ağırlaşmaların əlaməti ola bilər.
2. Ağrıyan dişə yükü azaltmaq. İlk bir neçə gündə sağlam tərəflə çeynəmək lazımdır. Bu, ağrıyan dişə təzyiqi azaldacaq.
3. Ağzı duzlu məhlulla gündə 2–3 dəfə yaxalamaq. Bu, iltihabı azaltmağa və narahatlığı yüngülləşdirməyə kömək edəcək. Məhlul üçün bir stəkan ilıq suya bir çay qaşığı duz tökmək kifayətdir.
4. Soyuq kompres qoymaq. Müalicədən sonra ödem və ya diş ətində ağrı yaranıbsa, soyuq kompreslər şişkinliyi azaltmağa kömək edəcək. Soyuğu yanağın xarici tərəfinə 10–15 dəqiqəlik qoymaq, hər yarım saatdan bir fasilə vermək lazımdır.

Müalicədən 3–5 gün sonra diş ağrımağa davam edirsə, ağrı güclənirsə, ödem və ya irin ifrazı ilə müşayiət olunursa, bu, ikincili yoluxma və ya toxumaların iltihabı kimi ağırlaşmaların inkişafından xəbər verə bilər. Belə hallarda mümkün qədər tez stomatoloqa müraciət etmək lazımdır.

Diş ağrısı zamanı nə etmək olmaz

Səhv hərəkətlər çox vaxt iltihabın güclənməsinə, toxumaların qıcıqlanmasına gətirib çıxarır və dişin dağılmasına və hətta itirilməsinə səbəb ola bilər.

Stomatoloji müalicədən sonra — plomblama, kanalların müalicəsi və ya tac qoyulması — pasiyentlərə adətən müəyyən müddət qida və içki qəbulundan çəkinmək tövsiyə olunur. Bunun bir neçə səbəbi var:

• Plomblama və ya müvəqqəti tac qoyulubsa, müalicədə istifadə olunan materialların tam bərkiməsi üçün vaxt lazımdır. Prosedurdan dərhal sonra materiallar yumşaq qalır və qidanın və ya içkinin təsiri onların deformasiyasına gətirib çıxarır.
• Stomatoloji prosedurlardan sonra, xüsusən kanallar müalicə olunubsa, diş çox həssas ola bilər. İsti, soyuq və ya acı qida narahatlıq yarada və ağrı hisslərini gücləndirə bilər.
• Müalicədən sonra çox vaxt yerli anesteziyanın təsiri saxlanılır, bu isə dişin ətrafındakı toxumaların həssaslığını müvəqqəti azaldır. Bu təhlükəlidir: pasiyent ağrını hiss etmədən təsadüfən dilini, yanağını və ya dodağını dişləyə bilər.
• Kanalların müalicəsi və ya diş çəkilişi kimi invaziv prosedurlardan sonra toxumanın səthi infeksiyaya qarşı həssas qalır. Qidanın işlənmiş nahiyəyə düşməsi iltihaba və ya infeksiyanın inkişafına səbəb ola bilər.

Orta hesabla stomatoloq başqa göstəriş verməyibsə, müalicədən sonra 1–2 saat ərzində qidadan çəkinmək tövsiyə olunur.

Dişin temperatur qıcıqlandırıcılarına artmış həssaslığı stomatologiyada tez-tez rast gəlinən şikayətdir. Həssaslıq prosedurdan dərhal sonra, bir neçə həftədən və ya hətta bir ildən sonra yarana bilər. Yaranma vaxtından asılı olaraq səbəblər müxtəlif ola bilər.

Müalicədən dərhal sonra:

• Dişin müalicəsi zamanı, xüsusən dərin karies və ya kök kanallarının işlənməsi zamanı dentinə — dişin həssas hissəsinə toxunula bilər. Bu qat sinirlərə aparan mikroskopik kanallar saxlayır; prosedurdan sonra onlar müvəqqəti açıq qala bilər. Adətən belə reaksiya müvəqqətidir və bir neçə gündən sonra keçir.
• Müalicə dişin dərin qatlarına və kök kanallarına müdaxiləni əhatə edibsə, sinirlər iltihablaşa bilər. Bu, temperatur qıcıqlandırıcılarına kəskin reaksiyaya gətirib çıxarır.
• Plomb və ya tac qoyulduqdan sonra dişə yeni vəziyyətə uyğunlaşmaq üçün vaxt lazımdır. Sinir ucları ilk günlərdə həssas ola bilər. Adətən bu həssaslıq 1–2 həftədən sonra keçir.
• Plomb həddindən artıq hündür qoyulubsa və ya düzgün uyğunlaşdırılmayıbsa, çeynəyərkən dişə təzyiq yaradır, bu da temperatur dəyişikliklərinə həssaslığı gücləndirir. Belə halda plombun təkrar korreksiyası tələb olunur.

Bir neçə həftə və ya ay sonra:

• Bəzi pasiyentlərdə mürəkkəb müalicədən sonra sağalma prosesi daha çox vaxt apara bilər. Toxumalar tam bərpa olunanadək həssaslıq tədricən azalacaq.
• Diş əti enibsə və ya zədələnibsə, dişin kökü açıla bilər. Kök minanın qorunması altında olmadığından temperatur dəyişikliklərinə həssas olur.
• Bəzən müalicədən sonra sinirin iltihabı tədricən inkişaf edə bilər. Ağrı pulsasiyaedən və ya sızıldayan ola və temperaturun təsirində güclənə bilər. Belə hallarda təkrar müalicə tələb oluna bilər.

Bir ildən sonra:

• Zamanla plomblar və taclar yeyilir və hermetikliyini itirir; dişin həssas sahələri temperatur qıcıqlandırıcılarına daha həssas olur. Belə hallarda plombun və ya tacın dəyişdirilməsi lazım gələcək.
• Plomb hermetikliyini itiribsə, onun altında karies inkişaf edə bilər. Bu, dişin toxumalarının dağılmasına və həssaslığın artmasına gətirib çıxarır.

Müalicədən sonra dişin temperatura həssaslığı normal haldır və tədricən itir, lakin uzun müddət saxlanılırsa, ağırlaşmaların olub-olmadığını yoxlamaq üçün stomatoloqa müraciət etmək vacibdir.