Ağızdan ammonyak qoxusu gəlməsi böyrək və ya qaraciyərin ciddi patologiyalarından xəbər verən pozğunluqdur. Bu səhifədə ağızdan ammonyak qoxusunun səbəbləri, növləri, diaqnostikası, müalicəsi və mümkün ağırlaşmaları, əlaqəli xəstəliklər, hansı həkimə müraciət etmək lazım olduğu və mütəxəssis rəyi barədə məlumat toplanıb.
İxtisas: Cərrah Hepatoloq Onkoloq Otolarinqoloq Qastroenteroloq Terapevt
Yayımlanma tarixi: Yenilənmə tarixi:
Ağızdan ammonyak qoxusu gəlməsi böyrək və ya qaraciyərin ciddi patologiyalarından xəbər verən pozğunluqdur. Ammonyak azot mübadiləsinin son məhsulu olan toksik birləşmədir. Bu proses qaraciyərdə, bağırsaqda, sinir liflərində baş verir. Simptomun vaxtında aşkar edilməsi və müalicəsi xəstəliyin xroniki formaya keçməsinin və ağırlaşmaların qarşısını almağa kömək edir.
Növləri
Xüsusi təsnifat mövcud deyil. Ağızdan ammonyak qoxusunun müxtəlif mənşəyi olduğundan, onu səbəblərindən asılı olaraq növlərə bölmək olar:
- Sidik-ifrazat sisteminin xəstəlikləri. Simptom həm kəskin, həm də xroniki formalarda meydana çıxa bilər.
- Qaraciyər xəstəlikləri. Xoşagəlməz nəfəsə göz ağının və dərinin saralması, zəiflik, ürəkbulanma əlavə olunur.
- Mədə və bağırsağın bakterial patologiyaları. Bu pozğunluqlar H. Pylori bakteriyası ilə yaranır və mədə xorası və ya selikli qişanın iltihabı şəklində özünü göstərir.
- Tənəffüs orqanlarının xəstəlikləri. Burundan və ya ciblərdən irinli ifrazat olduqda burunda və ağız boşluğunda xoşagəlməz qoxu yaranır.
- Əsasən zülal qidalanması. Bu zaman parçalanma məhsulları orqanizmdən təbii yolla vaxtında çıxarılmır, buna görə də qazlar şəklində xaric olur.
Səbəbləri
Xoşagəlməz nəfəsin yaranması həmişə ciddi daxili pozğunluqlardan xəbər verir. Onlar bir neçə saat ərzində və ya bir neçə ay ərzində inkişaf edə bilər. Ağızdan ammonyak qoxusunun yaranma səbəbləri aşağıdakılardır:
- Qaraciyərin funksional toxumalarının böyük hissəsinin itirilməsi (sirroz və ya virus hepatitləri zamanı), bu da detoksikasiya sürətinin azalmasına səbəb olur;
- Parçalanma məhsullarının böyrəklər vasitəsilə xaric olunmasında problemlər;
- Irinli xəstəliklər zamanı qanda və toxumalarda ammonyakın toplanması;
- Toksik birləşmələrin emalına cavabdeh olan fermentlərin virus tərəfindən sıxışdırılması;
- Qanda ammonyak birləşmələrinin artmasına səbəb olan hormonal, sidikqovucu, əksepilepsiya və ya ağrıkəsici vasitələrin qəbulu;
- Içmə rejiminə riayət olunmaması və gün ərzində qəbul olunan qida sayının azalması, bu da böyrək fəaliyyətinin pozulmasına gətirib çıxarır;
- Orqanizmdə sidik cövhərinin əmələ gəlməsinin genetik pozğunluqları;
- Rasionda karbohidratlı qidanın çatışmazlığı və zülal məhsullarının artıq miqdarı;
- Mədə-bağırsaq traktının fəaliyyətinin pozulmaları;
- Hamiləlik dövründə hormonal dəyişikliklər.
Diaqnostika
Qəbulda həkim xəstənin anamnezini toplayır və bu xoşagəlməz simptomun nə vaxtdan yarandığını, nə ilə əlaqədar olduğunu aydınlaşdırır. Yanaşı xəstəliklər haqqında məlumat diaqnostikanı xeyli asanlaşdırır. Ammonyak qoxusunun aydın səbəbi aşkar edilmədikdə aşağıdakı müayinələr təyin olunur:
- Laborator analizlər. Qanın ümumi və biokimyəvi analizi bilirubin, kreatinin, sidik cövhəri səviyyəsinə görə qaraciyərin vəziyyətini qiymətləndirməyə imkan verir, sidik analizi isə böyrək funksiyasının pozğunluqlarını aşkar etməyə kömək edir.
- Qarın boşluğu orqanlarının USM-i. Qaraciyərin vizuallaşdırılması onun toxumalarının vəziyyətini və zədələnmə dərəcəsini ətraflı öyrənməyə imkan verir.
- Böyrəklərin USM-i. Bu orqanların müayinəsi zədələnmənin növünü və mərhələsini müəyyən etməyə imkan verir.
- MRT və KT. Bu üsul orqan toxumalarının bütün qatlarının öyrənilməsi zərurəti olduqda tətbiq edilir.
- EQDS. Mədənin selikli qişasının daxildən vəziyyətinin öyrənilməsi qastrit və ya xoranın aşkar edilməsinə kömək edir.
Həkim bir neçə patologiyanın birləşməsindən şübhələnərsə, eyni anda bir neçə diaqnostika üsulundan istifadə olunur.
Müalicə
Ağız boşluğundan gələn xoşagəlməz qoxunun səbəbi böyrək çatışmazlığı olduqda, infeksiyanı aradan qaldırmaq üçün antibakterial vasitələr, uroseptiklər və çoxlu miqdarda su təyin olunur.
Mədənin selikli qişası H.pylori bakteriyası ilə zədələndikdə antibiotiklərdən, qastroprotektorlardan və xlorid turşusunun sintezini azaldan vasitələrdən istifadə olunur. Rinit və ya sinusitin müalicəsində iltihab əleyhinə və antiseptik terapiya tətbiq edilir.
Sirrozun son mərhələlərində qaraciyər transplantasiyası aparılır. Böyrək çatışmazlığı ağır xarakter aldıqda isə qanı toksinlərdən təmizləmək üçün hemodializ prosedurundan istifadə olunur. Mədə xorasının cərrahi müalicəsində zədələnmiş sahələrin rezeksiyası aparılır, onkoloji proses zamanı isə orqan tamamilə çıxarılır.
Konsultasiya alın
Bu əlamətləri özünüzdə görürsünüzsə, həkimə müraciət etməyi təxirə salmayın. Vaxtında konsultasiya ağırlaşmaların qarşısını almağa kömək edir.
Ətraflı məlumat almaq və qəbula yazılmaq üçün bizə zəng edin:
Ağırlaşmalar
Ağızdan ammonyak qoxusu daxili orqanların ciddi pozğunluqlarının simptomudur. Bu patologiyalar aşağıdakı nəticələrə səbəb ola bilər:
- Ürək çatışmazlığının inkişafı, bu da bütün orqanların qan təchizatının pisləşməsinə gətirib çıxarır;
- Hərəki fəaliyyətin pozulması, hətta hərəkətsizliyə qədər;
- Psixi pozğunluqlar, o cümlədən ətrafdakılarla ünsiyyətdə çətinliklər;
- Mədə xorasının deşilməsi və qarın boşluğuna daxili qanaxma;
- Infeksiyanın burun boşluğundan və burun ciblərindən aşağı tənəffüs yollarına yayılması.
Hansı həkimə müraciət etməli
Yaşlı insanda ağızdan ammonyak qoxusunun yaranmasına səbəb olan patologiyanı dəqiq diaqnoz etmək üçün hansı mütəxəssisə müraciət etmək lazım olduğunu bilmək vacibdir. İlk mərhələdə terapevtin məsləhəti kifayətdir, o, zərurət olduqda xəstəni digər mütəxəssislərə yönləndirə bilər.
Yadda saxla!
Qanda ammonyak səviyyəsinin yüksəlməsinin tibbi adı «hiperammoniyemiya»dır. Ammonyak hüceyrələr üçün çox toksik birləşmədir, onun konsentrasiyasının iki dəfə artması güclü zəhərlənməyə səbəb olur. Bu zaman birləşmə enerji istehsalını zəiflədir ki, bu da zəiflik və halsızlığa gətirib çıxarır. Turşu-qələvi tarazlığının dəyişməsi beynin oksigen aclığına səbəb olur.
Böyrək və ya qaraciyər çatışmazlığı müalicə olunmazsa, zaman keçdikcə sinir impulslarının ötürülməsi zəifləyir və insan hərəkətdə, düşünmədə və danışıqda çətinlik çəkməyə başlayır. Bu, beyin ödeminə və komaya səbəb ola bilər.
Suallar və cavablar
Böyrəklərin yetərsiz fəaliyyəti qanda toksinlərin toplanmasına səbəb olur. Onların bir hissəsi tənəffüs yolları vasitəsilə xaric olunur, bu vəziyyətə tez-tez ürəkbulanma, qusma və ishal müşayiət edir.
Əksər hallarda bəli. Böyrək və ya qaraciyər çatışmazlığı kompensasiya mərhələsinə keçən kimi ammonyak dadı və qoxusu aradan qalxır. Kəskinləşmə zamanı və ya çatışmazlıq son mərhələlərə keçdikdə xəstənin ağzından daim ammonyak qoxusu gələcək.
