Sidikdə lopalar mikroskopik çöküntünün dəyişməsinin nəticəsidir və böyrəklərin, eləcə də sidik-ifrazat sisteminin digər orqanlarının xəstəlikləri ilə bağlı ola bilər. Bu səhifədə sidikdə lopaların səbəbləri, növləri, diaqnostikası, müalicəsi və mümkün ağırlaşmaları, əlaqəli xəstəliklər və hansı həkimə müraciət etmək lazım olduğu barədə məlumat toplanıb.
İxtisas: Androloq Ginekoloq İnfeksionist Nefroloq Uroloq Veneroloq
Yayımlanma tarixi: Yenilənmə tarixi:
Sidikdə lopalar mikroskopik çöküntünün dəyişməsinin nəticəsidir və böyrəklərin, eləcə də sidik-ifrazat sisteminin digər orqanlarının xəstəlikləri ilə bağlı ola bilər. Analiz göstəricilərində normadan kənarlaşma aşkar edildikdə biomaterialı təkrar təhvil vermək, problem təsdiqlənərsə isə diaqnostika və müalicə üçün həkimə müraciət etmək lazımdır.
Növləri
Qadınlarda və ya kişilərdə sidikdə görünən lopalar müxtəlif kimyəvi tərkibə malik ola bilər, bu tərkibə görə ən ehtimal olunan xəstəlikləri fərz etmək və müvafiq müayinə təyin etmək mümkündür.
- Zülal. Böyrək qlomerulları filtrasiya zamanı proteini damar sisteminə geri qaytarır, lakin aktiv iltihabi proses zamanı o, sidiyə keçir ki, bu da proteinuriyaya səbəb olur. Əksər hallarda bu, qlomerulonefritdən xəbər verir, lakin sidikdə zülalın başqa səbəbləri diabet, sümük iliyi patologiyaları və birləşdirici toxumanın sistem xəstəlikləri ola bilər.
- Leykositlər. İltihab markerləri demək olar ki, həmişə sidikdə az miqdarda olur. Lakin böyrəklərdə, sidik kisəsində, sidik kanalında yerləşən infeksiyalar zamanı göstərici dəfələrlə yüksəlir. Bu, ağ lopaların, həmçinin sidiyin bulanıqlığının yaranmasına gətirib çıxarır.
- Silindrlər. Böyrək kanalcıqlarının qəlibləri adətən zülal, bilirubin və hemoqlobindən ibarətdir. Dəqiq tərkibindən və növündən asılı olaraq, onlar böyrək xəstəliklərindən, daha az hallarda isə intoksikasiyadan, susuzlaşmadan, həddindən artıq fiziki yükdən xəbər verir.
- Epitel. Sidik-cinsiyyət sisteminin müxtəlif şöbələrindən olan hüceyrələr normada sidikdə az miqdarda ola bilər: məsələn, yastı epitel əksər xəstələrdə rast gəlinir, keçid epiteli isə iltihabi proseslər olan insanlarda. Böyrək epiteli daha ciddi diaqnostik əlamət sayılır və xəstəliklərdən, intoksikasiyalardan və ya donor orqanın rədd edilməsindən xəbər verir.
Sidikdəki lopalar adətən ağ və ya sarımtıl rəngdə olur, lakin yaşıl, qəhvəyi və ya qırmızı çalar da ala bilər.
Səbəbləri
Sidikdə lopaların yaranmasının ən çox rast gəlinən səbəbləri:
- Böyrəklərdə və ya sidik yollarının aşağı şöbələrində iltihabi proseslər;
- Sidik-daş xəstəliyi;
- Bu nahiyəyə zərbələr, masturbasiya, tibbi manipulyasiyalar zamanı sidik-cinsiyyət sistemi orqanlarının zədələnməsi; daşın hərəkəti zamanı da epitelin bütövlüyü pozulur;
- Transplantatın rədd edilməsi;
- Xoşxassəli və bədxassəli şişlər;
- Cinsiyyət orqanlarının patologiyaları: kişilərdə orxit, prostatit, epididimit, qadınlarda vulvit.
Həmçinin lopalar analiz üçün sidik toplama texnikasının pozulması — qeyri-kafi gigiyena, çirkli qabdan istifadə — zamanı da meydana çıxa bilər.
Diaqnostika
İki və ya daha çox sidik analizi lopaların olduğunu göstərirsə, xəstəyə müayinə təyin olunur.
İlk konsultasiyada həkim anamnez toplayır və ödemləri, qarın və bel nahiyəsində ağrılılığı aşkar etmək üçün xəstəyə baxış keçirir.
- Analizlər. Böyrəklərin funksiyasını qiymətləndirmək üçün kreatinin, ümumi zülal, sidik cövhəri səviyyəsinə görə qanın biokimyəvi müayinəsi, eləcə də antibakterial preparatlara həssaslığın müəyyən edilməsi ilə sidik əkilməsi göstərişdir. Cinsi yolla keçən infeksiyalardan şübhələndikdə müvafiq testlər aparılır.
- USM. Böyrəklərin və sidik kisəsinin ultrasəs müayinəsi sidiyin kimyəvi tərkibinə təsir edən iltihabları və struktur dəyişikliklərini aşkar etməyə imkan verir.
- Biopsiya. Diaqnostika çətinləşdikdə, laboratoriyada öyrənmək üçün problemli orqanın toxuma parçası götürülür. Bu, hüceyrə səviyyəsində dəyişiklikləri aşkar etməyə və oxşar klinik gedişə malik patologiyaları fərqləndirməyə imkan verir.
- USM-in kifayət qədər effektiv olmadığı hallarda KT, MRT.
- Ekskretor uroqrafiya: sidik-ifrazat sisteminə kontrast maddənin yeridilməsi və ardınca bir sıra rentgenoqramların çəkilməsi.
- Sidik kisəsi patologiyalarında sistoskopiya. Həkim sidik kanalından daxil edilən endoskop vasitəsilə boşluğa daxildən baxış keçirir.
Zəruri hallarda prosedurların siyahısı artırıla bilər.
Müalicə
Sidikdə lopa şəklində çöküntü aşkar edildikdə müalicə onun səbəbindən asılıdır. Əgər qarışıq sidiyə toxum mayesinin və ya cinsiyyət yollarından ifrazatın düşməsinin nəticəsidirsə, müalicə tədbirlərinə ehtiyac yoxdur. Hamilə qadınlarda istinad göstəricilərini onların vəziyyətini nəzərə alaraq qiymətləndirmək vacibdir: qadınların əksəriyyətində hamiləlik dövründə ağ lopaların yaranmasına təsir edən zülal və leykosit səviyyəsi sidik analizində yüksəlir.
İltihabi proseslər zamanı xəstəyə antibakterial vasitələr, qənaətli rejim və bol maye qəbulu təyin edilir. Konkrement əmələ gəlməsi ilə bağlı böyrək zədələnməsində daşların həll edilməsi üçün dərman müalicəsi tələb olunur, autoimmun patologiyalarda isə immuniteti zəiflətmək üçün hormonal müalicənin təyin edilməsi məsələsi nəzərdən keçirilir.
Şişlər, böyük daşlar və konservativ müalicəyə tabe olmayan digər səbəblər zamanı sidiyin kimyəvi tərkibinin dəyişməsi üçün cərrahi müalicə tələb olunur.
Konsultasiya alın
Bu əlamətləri özünüzdə görürsünüzsə, həkimə müraciət etməyi təxirə salmayın. Vaxtında konsultasiya ağırlaşmaların qarşısını almağa kömək edir.
Ətraflı məlumat almaq və qəbula yazılmaq üçün bizə zəng edin:
Ağırlaşmalar
Müalicəsiz qalan böyrək və sidik kisəsi xəstəlikləri irəliləyəcək, bu da onların xroniki formaya keçməsinə səbəb olacaq. Nəticədə böyrək çatışmazlığının inkişafı və ya infeksiyanın orqanizmin digər şöbələrinə yayılması, absesin formalaşması da mümkündür.
Hansı həkimə müraciət etməli
Sidikdə ağ lopalar aşkar edildikdə ilk qəbul adətən nefroloq və ya uroloqda olur, o, pozğunluğun ən ehtimal olunan səbəblərini müəyyən edir, sonra isə zərurət olduqda kişini və ya qadını digər ixtisas həkiminə yönləndirir.
Sidikdə lopalarla bağlı müraciət oluna biləcək digər həkimlər:
Yadda saxla!
Sidikdə ağ lopalar aşkarlandıqda onların gigiyena pozuntusu, qab hazırlığının düzgün olmaması və ya qadınlarda cinsiyyət yollarından ifrazatla bağlı olmadığına əmin olmaq vacibdir. Bəzən mayenin rənginin və tərkibinin dəyişməsi preparatların — antibiotiklərin, asetilsalisil turşusunun qəbulu ilə bağlı olur.
Laborator müayinənin düzgün olması üçün hazırlıq aparmaq lazımdır: bir gün əvvəl spirtli içki qəbul etməmək, steril qab almaq, menstruasiya dövründə müayinədən imtina etmək. Sidik toplamazdan bilavasitə əvvəl xarici cinsiyyət orqanlarını hərtərəfli yumaq lazımdır. Qaba toplanmış sidik iki saat ərzində laboratoriyaya çatdırılmalıdır.
Suallar və cavablar
Şikayəti və xroniki xəstəliyi olmayan xəstələrə sidiyi ildə ən azı 1 dəfə müayinə etdirmək məsləhətdir. Analiz lopaların və ya digər dəyişikliklərin olduğunu göstərmişdirsə, biomaterialı bir neçə gün ərzində təkrar vermək lazımdır. Adətən diaqnoz qoymaq üçün ən azı 3 müayinə tələb olunur.
Qida tez-tez sidiyin rənginə təsir edir, artıq miqdarda ət qəbulu zamanı isə zülalın miqdarı cüzi arta bilər. Analizdən əvvəl rasionu kəskin dəyişdirmək tövsiyə edilmir.
Ehtimal olunur ki, söhbət sidik-cinsiyyət sistemi infeksiyasından gedir. Müayinədən keçmək lazımdır.
