Prostatit prostat vəzinin iltihabi və ağrı sindromlarını əhatə edən xəstəliklər qrupudur. Kəskin bakterial, xroniki bakterial və xroniki çanaq ağrısı sindromu kimi formaları fərqləndirilir.
Yayımlanma tarixi:
Sinonimlər
- Prostat vəzinin iltihabı
Xəstəlik haqqında
Prostatit – prostat vəzinin kəskin və ya xroniki iltihabi xəstəliyidir. Kəskin forma aydın ifadə olunmuş simptomatika ilə xarakterizə olunur. Adekvat terapiya olmadıqda xroniki formaya keçir. Belə prostatit variantı müalicəyə daha çətin tabe olur, vəzi toxumalarının bədxassəli çevrilməsinə səbəb ola bilər.
Tibb mərkəzində hər kişi prostatitin istənilən formasını aşkar etmək üçün kompleks müayinədən keçə bilər. Mərkəz müasir yüksək dəqiqlikli avadanlıqla təchiz olunub. Bizim laboratoriyada həkimin təyin etdiyi bütün analizləri vermək mümkündür. Yüksək ixtisas dərəcəli təcrübəli urioloqlar hər bir klinik halın xüsusiyyətlərini nəzərə alan fərdi terapiya planı tərtib edəcəklər.
Prostatit 40 yaşdan yuxarı kişilərin təxminən 40%-inin üzləşdiyi geniş yayılmış problemdir. O, insanın həyatına birbaşa təhlükə yaratmır, lakin iş qabiliyyətini azaldaraq, xəstənin nevro-psixi sferasına təsir edərək, azadlığını məhdudlaşdıraraq, prostatit həyat keyfiyyətini nəzərəçarpacaq dərəcədə pisləşdirir.
Prostat vəzinin iltihabı müstəqil patologiya kimi keçə bilər və ya bu orqanın adenoması və ya xərçəngi ilə birləşə bilər.
Səbəbləri
Prostatitin infeksion və qeyri-infeksion səbəbləri ayırd edilir.
Kəskin infeksion prostatiti bakteriyalar, daha çox – enterobakter, bağırsaq çöpü, psevdomonadalar, proteus və cinsi yolla ötürülən infeksiyalar, daha az – vərəm mikobakteriyaları törədir. Xroniki prostatitin kəskinləşməsinə səbəb ola biləcək mikroorqanizmlərin spektri xeyli genişdir və şərti-patogen, eləcə də atipik (kandida) infeksiyanı özündə birləşdirə bilər.
Mikroorqanizm prostat vəzinə uretradan, sidik kisəsindən, daha az – uzaq infeksiya ocaqlarından qan və ya limfa axını ilə daxil olur.
Xəstəliyin inkişaf riskini artıran amillər:
- CYYİ (cinsi yolla ötürülən infeksiyalar);
- uzaqda yerləşən xroniki infeksion xəstəliklər (karies, sinusit, ağciyər absesi);
- anadangəlmə və qazanılmış immunçatışmazlıqlar;
- kiçik çanaq orqanlarında manipulyasiyalar və əməliyyatlar;
- prostat vəzinin biopsiyası;
- kiçik çanaq nahiyəsində qan durğunluğu ilə müşayiət olunan hərəkətsiz həyat tərzi;
- qorunmasız və nizamsız cinsi əlaqələr;
- qorunmasız anal cinsi əlaqə (bakteriyaların uretraya düşmə riskini artırır).
Prostatitin qeyri-infeksion formalarının səbəbləri sonadək öyrənilməyib. Hesab olunur ki, o, kiçik çanaq orqanlarından venoz axının pozulması nəticəsində prostat vəzində sekretin durğunluğu ilə əlaqədardır. Prostatın damarları qanla dolur, şişir, vəzinin bütün funksiyaları pozulur, iltihab əlamətləri yaranır. Bu prostatit formasının inkişafı üçün risk amilləri bunlardır:
- autoimmun proseslər (orqanizmin antitellərinin prostat vəzi hüceyrələrinə hücumu);
- uzunmüddətli cinsi həyatın olmaması;
- uzadılmış və ya kəsilmiş cinsi aktlar;
- hərəkətsiz həyat tərzi;
- əlverişsiz əmək şəraiti (vibrasiya təsiri);
- bəzi kimyəvi maddələrlə xroniki intoksikasiyalar;
- onurğa beyni travmaları;
- hemorroy;
- qəbizlik;
- kişi orqanizmində androgen səviyyəsinin defisiti.
Təsnifat
1996-cı ildə hazırlanmış təsnifata əsasən kişilərdə prostatitin 4 kateqoriyası fərqləndirilir:
- Kəskin prostatit.
- Bakterial təbiətli xroniki prostatit.
- Bakterial olmayan təbiətli prostat vəzinin xroniki iltihabı.
- IIIA. İltihab əlamətlərinin olması ilə (prostat vəzinin sekretində leykositlər və hər hansı mikroorqanizmlər aşkarlanır).
- IIIB. İltihab komponenti olmayan xroniki bakterial olmayan prostatit (prostat sekretində leykositlər və mikroorqanizmlər yoxdur).
- Xroniki simptomsuz prostatit (insan şikayət etmir, lakin prostat vəzinin sekretində leykositlər aşkarlanır).
Klinik mənzərə
Xəstəliyin formasından asılı olaraq prostatit qəflətən yarana, aydın klinik simptomatika ilə təzahür edə, yaxud kəskinləşmə və remissiya dövrlərinin növbələşməsi ilə keçə bilər.
Kişilərdə prostatitin ümumi əlamətləri:
- qasığa və oma nahiyəsinə irradiasiya edən müxtəlif intensivlikli aralıq nahiyəsi ağrıları;
- bel ağrısı;
- sidik ifrazının pozulması (aktın əvvəlində və bütün müddətində ağrılı olması, sidik selinin kəsilməsi, damcı-damcı sidik ifrazı mümkündür, tez-tez sidiyə getmə istəyi);
- potensiyanın və libidonun azalması;
- ağrılı ejakulyasiya;
- cinsi akt sonrası ağrı;
- erektil disfunksiya;
- intoksikasiya sindromu – zəiflik, yorğunluq, bədən temperaturunun yüksəlməsi, baş ağrısı, bəzən – ürəkbulanma, qusma.
Bu simptomların hamısının eyni kişidə mütləq müşahidə olunması vacib deyil – onların müxtəlif kombinasiyası mümkündür. Xroniki prostatitin kəskinləşməsi zamanı onlar, adətən, kəskin xəstəlik formasına nisbətən daha az ifadə olunur, remissiya zamanı isə – demək olar ki, müəyyən edilmir. Cinsi funksiya pozğunluqları daha çox 5 ildən artıq xroniki prostatitdən əziyyət çəkən kişilərdə baş verir.
Prostatit qarışıqlaşmışsa, prostat adenoması və xərçəngi, sonsuzluq, çətin müalicə olunan impotensiya inkişaf etmə riski artır. Xəstəliyin ilk simptomlarını özündə aşkar edən insan mümkün qədər tez uroloqa müraciət etməlidir. Bu, patoloji prosesi dayandıran kompleks müalicənin aparılmasına imkan verəcək.
Xəstəliyin simptomları
- Cinsi orqanların ağrısı
- Gecə və təcili sidik ifraz etmə istəkləri
- Leykositlər yüksəlmişdir
- Penis ağrısı
- Qarnın aşağı hissəsində ağrı
- Qırmızı, çəhrayı sidik
- Sidik ifrazında çətinlik
- Sidik saxlaya bilməmə
- Sidik çəkərkən yanğı hissi
- Sidikdə bakteriyalar (bakteriuriya)
- Sidikdə lopalar
- Sidikdə selik
- Spermada qan
- Tez-tez sidik ifrazı
- Uretradan ifrazat
- Uretrədə ağrı
- Xroniki ağrı
- Yaşıl sidik
Oxşar əlamətlər aşkar etmisinizsə, nə etməli?
-
Özünüzü müalicə etməyin
Özbaşına müalicə sağlamlıq üçün təhlükəlidir. Dəqiq diaqnoz olmadan müalicəyə başlamaqla vaxt itirə və yanlış yol seçə bilərsiniz.
-
Mütləq həkimə müraciət edin
Yalnız ixtisaslı həkim dəqiq diaqnoz qoya və düzgün müalicə təyin edə bilər. Hansı mütəxəssisə getməli olduğunuzu bilmirsinizsə, terapevtə yazılın — o, sizi lazımi həkimə yönləndirəcək.
-
Müalicəni təxirə salmayın
İlk əlamətlər yaranan kimi başlanmış müalicə daha effektiv olur və ağırlaşmaların qarşısını almağa kömək edir.
-
Bizə müraciət edin — mütləq kömək edəcəyik
*1103
Diaqnostika
Prostatit xəstənin şikayətləri, müayinə məlumatları, anamnez və əlavə tədqiqatların nəticələri əsasında diaqnostika olunur. Xəstəliyi aşkar etmək məqsədilə aşağıdakılar tətbiq olunur:
- ümumi və biokimyəvi qan analizləri;
- prostat sekretinin tədqiqi;
- bioloji mayelərin uroqenital infeksiyalara görə analizi;
- prostatın transuretral ultrasəs müayinəsi (TRUSM);
- prostatspesifik antigenə görə test;
- testosteron səviyyəsinin təyini;
- sidik analizi.
Xidmətlər
Müalicə
Prostatitin müalicəsi onun formasından asılıdır. Kəskin bakterial prostatit zamanı əsas müalicə törədicinin həssaslığı nəzərə alınmaqla seçilən antibakterial preparatlardır; kurs adətən bir neçə həftə davam edir. Yüngül hallarda müalicə ambulator şəraitdə aparılır, yüksək hərarət, ağır intoksikasiya və ya sidik ifrazının ləngiməsi zamanı xəstəxanaya yerləşdirmə tələb oluna bilər. Uroloqun bütün tövsiyələrinə riayət etdikdə kəskin prostatit əksər hallarda tam sağalır. Əksinə, antibiotik qəbulunun vaxtından əvvəl dayandırılması və terapiya rejiminin pozulması mikroorqanizmlərin ənənəvi antibiotiklərə davamlı formalarının yaranmasına səbəb ola bilər. Nəticədə iltihabi proses ağırlaşır, xəstəlik xroniki gedişat xarakteri alır.
Xroniki prostatiti müalicə etmək çətindir. O, uzunmüddətli və fərdi, kompleks yanaşma tələb edir. Uroloq xəstəliyin formasından asılı olaraq müalicə planı tərtib edir, bura daxil ola bilər:
- xroniki bakterial prostatitdə – törədicinin həssaslığına uyğun bir neçə həftəlik antibakterial terapiya;
- sidik ifrazını yüngülləşdirən alfa-adrenoblokatorlar;
- iltihabi reaksiyanı və ağrını azaldan qeyri-steroid iltihabəleyhinə preparatlar;
- çanaq dibi əzələlərinin gərginliyi zamanı xüsusi fizioterapiya və məşqlər;
- xroniki çanaq ağrısı sindromunda psixoloji dəstək və stressin azaldılması;
- iltihabi proses sidik kanalında lokalizasiya olunubsa, müvafiq yerli müalicə.
Fitoterapiya, ferment preparatları, immunmodulyatorlar və prostat masajı bəzən köməkçi vasitə kimi tətbiq olunur, lakin onların sübut bazası məhduddur və standart müalicəni əvəz etmir. Kəskin prostatit zamanı prostat masajı aparılmır, çünki infeksiyanın yayılmasına səbəb ola bilər.
Xəstə stasionar şəraitdə və ya ambulator qaydada müalicə ala bilər. Stasionar müalicə əsasən ağır kəskin prostatit və ağırlaşmalar zamanı tələb olunur.
Prostatitin ağırlaşmaları inkişaf etdikdə (toxum kisəciklərinin irinləməsi, prostat vəzinin absesi) kişiyə cərrahi müalicə göstəriş ola bilər.
Fizioterapiya prosedurları (elektrostimulyasiya, maqnit və lazer terapiyası, prostatın lokal qızdırılması, vakuum təsiri) xroniki prostatitin kompleks müalicəsində köməkçi üsul kimi istifadə oluna bilər. Onlar bəzi xəstələrdə ağrı və diskomfortu azalda bilər, lakin effektivliklərinin sübut bazası məhduddur və antibakterial müalicəni əvəz etmir. Hansı prosedurların məqsədəuyğun olduğunu uroloq xəstəliyin formasını nəzərə alaraq müəyyən edir.
Reabilitasiya
Keçirilmiş kəskin və ya kəskinləşmiş xroniki prostatitdən qısa müddətdə sağalmağa kişiyə fəal həyat tərzi, müalicə edən həkimin dəstəkləyici terapiya ilə bağlı tövsiyələrinə riayət etmək və düzgün qidalanma kömək edəcək.
Kiçik çanaq orqanları nahiyəsində qan durğunluğunun qarşısını almaq üçün insan daha çox hərəkət etməli, əgər işi hipodinamiya tələb edirsə (məsələn, uzun müddət sükan arxasında olmaq) – hər imkan olduqda avtomobildən çıxıb hərəkət etməli, idman zalına getməlidir.
Düzgün təşkil olunmuş qidalanma sağalmanı sürətləndirəcək və xəstəliyin kəskinləşməsi riskini azaldacaq. Bitki mənşəli qidaların – tərəvəzlərin, yağların, eləcə də turşudulmuş süd məhsullarının və liflərin çoxlu miqdarda istifadə edilməsi vacibdir.
Profilaktika
Kişilərdə prostatitin spesifik profilaktikası işlənməyib. Spesifik olmayan tədbirlərə xəstənin bir sıra tövsiyələrə riayət etməsi daxildir:
- kifayət qədər maye qəbul etmək;
- tualetə getmək istəyini saxlamamaq, sidik kisəsini müntəzəm boşaltmaq;
- fəal cinsi həyat sürmək;
- soyuqlamadan qaçmaq;
- hipodinamiyadan qaçmaq;
- intim gigiyena qaydalarına riayət etmək;
- uroqenital infeksiyaları və orqanizmin istənilən digər infeksion xəstəliklərini vaxtında müalicə etmək;
- rasionda ədviyyatlı məhsulların, kofeinin, spirtli içkilərin miqdarını azaltmaq, çünki onlar sidik yollarına qıcıqlandırıcı təsir göstərir.
Yadda saxla!
Kəskin bakterial prostatit sürətlə ağırlaşa bilən infeksiyadır, xroniki formalar isə uzunmüddətli müalicə tələb edir, lakin həyat üçün təhlükə yaratmır. Antibiotikləri özbaşına qəbul etməyin: bu, diaqnostikanı çətinləşdirir və davamlı mikrobların yaranmasına səbəb olur. Aşağıdakı hallarda dərhal təcili yardım çağırın:
- sidiyə getmək istəyi olduğu halda sidik ifraz edə bilməmək;
- yüksək temperatur, titrəmə ilə üşütmə, aralıq nahiyəsində güclü ağrı;
- temperatur fonunda çaşqınlıq, ürəkdöyünmə, təzyiqin düşməsi.
Sidiyə getmə çətinləşibsə, sidikdə və ya spermada qan görünürsə, çanaq nahiyəsində ağrılar bir aydan çox davam edirsə, gecikmədən uroloqa müraciət edin.
Suallar və cavablar
Dəqiq diaqnostika və müalicə taktikası klinik əlamətlər, müayinə nəticələri və fərdi risklər nəzərə alınaraq profil həkim tərəfindən müəyyən edilir.
Mövzu üzrə məqalələr
Sidik qaçırma gündəlik həyatınıza mane olur?
Öskürəndə və ya qəfil sidiyə getmək ehtiyacı yarananda sidik qaçırma fərqli mexanizmlərlə əlaqəli ola bilər. Düzgün tipin müəyyənləşdirilməsi…
İstiqamət: Urologiya / Ginekologiya
MAR-testi: nəticə təkbaşına sonsuzluğu izah edirmi?
MAR-testi spermatozoidlərlə əlaqəli anticisimləri qiymətləndirə bilər. Lakin o, hər cütlük üçün ilkin müayinə deyil və təkbaşına reproduktiv diaqnoz…
İstiqamət: Reproduktologiya / Andrologiya
Xayadan nümunə götürülməsi: biopsiya ilə sperm axtarışı eynidirmi?
Xaya biopsiyası diaqnostik toxuma qiymətləndirilməsi və ya reproduktiv prosedurla əlaqəli ola bilər. Müdaxilənin məqsədi əvvəlcədən dəqiq izah edilməlidir.
İstiqamət: Andrologiya / Reproduktologiya
Hamiləlik alınmır: cütlük müayinəyə haradan başlamalıdır?
Hamiləlik çətinliyinin qiymətləndirilməsi yalnız qadının analizlərindən ibarət deyil. Hər iki tərəfin tarixçəsi və məqsədli testlər bir plan daxilində…
İstiqamət: Reproduktologiya / Andrologiya
Konsultasiya alın
Bu əlamətləri özünüzdə görürsünüzsə, həkimə müraciət etməyi təxirə salmayın. Vaxtında konsultasiya ağırlaşmaların qarşısını almağa kömək edir.
Ətraflı məlumat almaq və qəbula yazılmaq üçün bizə zəng edin:
