Sidik kisəsinin leykoplakiyası urotheliumun keratinləşən yastı epitelə metaplaziyası ilə xarakterizə olunan morfoloji dəyişiklikdir. Diaqnoz sistoskopiya və histoloji müayinə ilə dəqiqləşdirilir.

Yayımlanma tarixi: 21.09.2026

Sinonimlər

Buynuzlaşan skuamoz metaplaziya

Xəstəlik haqqında

Sidik kisəsinin kəsiyi; çoxqatlı yastı epitel (sxem). Mənbə: Servier Medical Art, CC BY 4.0

Normada selikli qişa qoruyucu rol oynayan çoxqatlı yastı epitellə örtülüdür; o, orqanı sidiyin aqressiv təsirindən qoruyur. Leykoplakiya zamanı elə zonalar meydana çıxır ki, orada hüceyrələr qlikogen əmələ gətirməyi dayandırır və tədricən buynuzlaşan hüceyrələrə çevrilir; belə hüceyrələr qopa və beləliklə selikaltı qatı açıq qoya bilər.

Sidik kisəsinin leykoplakiya sahələri ən çox Lyeto üçbucağı nahiyəsində meydana çıxır. Bu, kisənin dibindəki sahədir; onun təpələri iki tərəfdən sidik axarlarının ağızları, aşağıdan isə daxili uretra dəliyidir.

Leykoplakiya urologiyada ən az öyrənilmiş xəstəlik sayılır. İndiyədək inkişafın dəqiq səbəbləri və baş verən patoloji dəyişikliklərin tam mexanizmi müəyyən edilməmişdir.

Sidik kisəsinin leykoplakiya zonasında selikli qişa qoruyucu maneədən məhrumdur. Sidik tədricən epitel vasitəsilə selikaltı qata «sızır» və orada keçən sinir ucluqlarını qıcıqlandırır. Bu, qasıqüstü nahiyədə uzunmüddətli narahatlığa, sidik kisəsini boşaltmaq üçün tez-tez yaranan istəyə səbəb olur; bu zaman sidik ifrazı aktı göynəmə ilə müşayiət olunur. Belə pasiyentlər uzun müddət dəfələrlə təkrarlanan sistitlə bağlı müalicə alırlar; kəskinləşmələr terapiya kursu başa çatdıqdan qısa müddət sonra yaranır. Bu, leykoplakiyaya məruz qalmış zonada selik istehsalının pozulması ilə bağlıdır. Buna görə də sidik kisəsinə daxil olan bakteriyalar asanlıqla selikli qişaya bərkiyə və iltihab törədə bilər.

Sidik kisəsinin leykoplakiyası əsasən konservativ üsullarla müalicə olunur. Lakin dərman terapiyası effekt vermədikdə və residivlərarası dövr qısa olduqda azinvaziv cərrahi müdaxilənin xeyrinə qərar verilir. Belə pasiyentlərə buynuzlaşmaya məruz qalmış selikli qişa sahəsinin rezeksiyası göstəriş ola bilər. Əməliyyat transuretral icra olunur — alətlər sidik kanalının təbii dəlikləri vasitəsilə yeridilir. Bərpa dövrü qısadır, üsulun terapevtik effektivliyi yüksəkdir.

Səbəbləri

Sidik kisəsi leykoplakiyasının səbəbləri

Hazırda sidik kisəsi leykoplakiyasının inkişaf səbəbləri urogenital infeksiyalar kontekstində nəzərdən keçirilir, bunların arasında xüsusi əhəmiyyət xlamidiyalar, ureaplazma, qonokoklar, trixomonadlar, 1-ci və 2-ci tip herpes viruslar, habelə genital mikoplazma tərəfindən törədilənlərə verilir. Hesab edilir ki, bu patogenlər sidik kisəsini örtən epitelin zədələnməsinə səbəb olur. Nəticədə yastı hüceyrəli metaplaziya ocaqlarının formalaşması başlayır. Lakin sonradan infeksiyanın səbəbkar rolu tədricən itir və urotelinin sonrakı zədələnməsi digər amillərin təsiri altında baş verir. Belə ki, leykoplakiya zamanı selikli qişanı xaricdən (kisə boşluğu tərəfdən) örtən normal qlükozaminoqlikan təbəqəsinin dağılması baş verir.

Klinik mənzərə

Sidik kisəsi leykoplakiyasının əsas əlamətləri

Sidik kisəsi leykoplakiyasının klinik əlamətləri adətən aşağıdakılarla təzahür edir:

diskomfortla müşayiət olunan tez-tez sidik ifrazı;
qasıq birləşməsi arxasında və ya qasıqüstü nahiyədə narahatedici və ya ağrılı hisslər;
«kiçik ehtiyac» üçün qəflətən yaranan və zəif idarə olunan sidik ifraz etmə istəkləri.

Sidik kisəsinin qoruyucu ehtiyatlarının azalması onu infeksiyalara qarşı daha həssas edir, buna görə də sistit simptomları təkrar-təkrar meydana çıxır.

Xəstəliyin simptomları

Sidikdə lopalar

Oxşar əlamətlər aşkar etmisinizsə, nə etməli?

Özünüzü müalicə etməyin

Özbaşına müalicə sağlamlıq üçün təhlükəlidir. Dəqiq diaqnoz olmadan müalicəyə başlamaqla vaxt itirə və yanlış yol seçə bilərsiniz.
Mütləq həkimə müraciət edin

Yalnız ixtisaslı həkim dəqiq diaqnoz qoya və düzgün müalicə təyin edə bilər. Hansı mütəxəssisə getməli olduğunuzu bilmirsinizsə, terapevtə yazılın — o, sizi lazımi həkimə yönləndirəcək.
Müalicəni təxirə salmayın

İlk əlamətlər yaranan kimi başlanmış müalicə daha effektiv olur və ağırlaşmaların qarşısını almağa kömək edir.
Bizə müraciət edin — mütləq kömək edəcəyik
*1103

Diaqnostika

Sidik kisəsi leykoplakiyasının diaqnostikası

Leykoplakiyaya şübhə doğuran şikayətləri olan xəstələrə sidik və qan analizləri təyin olunur. Qanda, bir qayda olaraq, ciddi dəyişikliklər aşkar edilmir. Sidikdə iltihabi prosesin tez-tez qoşulması səbəbindən leykositlərin artmış miqdarı müəyyən edilə bilər. Lakin bu cür vəziyyət adi sistit zamanı da baş verə bilər. Əgər düzgün aparılmış əleyhqmikrob terapiyaya baxmayaraq, sidik kisəsinin iltihabı təkrar-təkrar baş verirsə, diaqnostika proqramına sistoskopiya əlavə olunur.

Sistoskopiya leykoplakik dəyişikliklərin vizuallaşdırılmasının əsas üsuludur. Onlar çəhrayı rəngli selikli qişa fonunda yerləşən gümüşü-ağ və ya sədəf rəngli ləkələr şəklində görünür. Bəzi hallarda buynuzlaşan epitel əhəmiyyətli sahələri örtə bilər, kompensator olaraq genişlənmiş arteriyaları olan normal qişa isə yalnız kiçik bir sahədə saxlanılır.

Xarakterik sistoskopik mənzərəyə baxmayaraq, bəzən endoskopik diaqnostika çətinləşə bilər. Bu, leykoplakik ocaqların fosfat duzları ilə inkrustasiyası ilə əlaqədardır, nəticədə onlar xarakterik gümüşü rəngini itirir. Belə hallarda diaqnoz yalnız histoloji tədqiqat vasitəsilə qoyulur, biopsiya materialı kimi altında yerləşən toxumalarla birlikdə götürülmüş pərdə parçası nümunəsi xidmət edir.

Qeyd etmək lazımdır ki, aydın sistoskopik mənzərə olsa belə, diaqnozun histoloji təsdiqi mütləq şərtdir. Bu, ilk növbədə yastı hüceyrəli papillomanı və bəzən hətta sidik kisəsi xərçəngini istisna etmək zərurəti ilə diktə olunur. Müalicə yalnız patoloji prosesin morfoloji verifikasiyasından sonra təyin olunur. Leykoplakiyası olan qadınlara cinsi yolla keçən infeksiyaları istisna etmək üçün ginekoloq məsləhəti də göstərişdir.

Müalicə

Sidik kisəsi leykoplakiyasının müalicə istiqamətləri

Qadınlarda və kişilərdə sidik kisəsi leykoplakiyası əsasən kompleks konservativ terapiya ilə müalicə olunur. Onun effektsiz olduğu və bir sıra təkrar kursdan sonra şikayətlər saxlandığı halda selikli qişanın dəyişmiş sahəsinin çıxarılması tövsiyə olunur. Bu, xarakterik şikayətlərdən qurtulmağa və xəstənin ümumi vəziyyətini normallaşdırmağa imkan verir.

Konservativ terapiya müəyyən edilmiş infeksiya olduqda antibiotiklərin təyin edilməsini nəzərdə tutur. Lakin adekvat aparılmış antibakterial müalicəyə baxmayaraq, şikayətlər, bir qayda olaraq, saxlanılır. Buna görə də ikinci istiqamət pozulmuş qlükozaminoqlikan təbəqəsinin bərpasıdır. Bu məqsədlə qlükozaminoqlikan analoqları, xüsusilə hialuron turşusu təyin olunur. O, instilyasiya şəklində və ya sistoskopik nəzarət altında nöqtəvi inyeksiyalar vasitəsilə yeridilə bilər. Bu cür terapiya zamanı xəstələr özünü hiss etməkdə əhəmiyyətli yaxşılaşma qeyd edirlər – qasıqüstü nahiyədə ağrılar azalır və ya tamamilə aradan qalxır, sidik ifrazının tezliyi azalır, o daha idarə olunan və ağrısız olur.

Cərrahi müalicə aşağıdakı hallarda göstərişdir:

aparılan kompleks terapiyanın effektsizliyi;
onkoloji riskləri dəfələrlə artıran sidik kisəsi boynunun müşayiətedici psevdopolipozu.

Cərrahi müdaxilənin həcmi – selikli qişanın dəyişmiş sahəsinin rezeksiyasıdır. Çıxarılan material bədxassəli prosesi istisna etmək üçün mütləq histoloji tədqiqata göndərilir. Əməliyyat kənar kəsiklər olmadan transuretral üsulla aparılır.

Reabilitasiya

Əməliyyatdan sonra bir neçə gün ərzində infeksion-iltihabi riskləri azaltmaq üçün xəstəyə antibiotiklər yeridilir. Sidiyin xaric edilməsi adətən əməliyyatdan sonrakı ikinci gün çıxarılan uretral kateter vasitəsilə həyata keçirilir. Əməliyyat yarasının daha tez təmizlənməsi üçün gündə ən azı 2 litr su qəbul etmək tövsiyə olunur.

Profilaktika

Spesifik profilaktika tədbirləri hazırlanmamışdır. Lakin leykoplakiyanın inkişaf riskini azaltmaq üçün cinsi yolla keçən infeksiyalardan qorunmağa kömək edən prezervativlərdən istifadə faydalı ola bilər. Sidik-cinsiyyət orqanlarının iltihabi proseslərini vaxtında müalicə etmək vacibdir, bu isə sidik kisəsi epitelini uzunmüddətli zədələnmədən qoruyacaqdır.

Yadda saxla!

Leykoplakiyaya potensial xərçəngönü vəziyyət kimi yanaşmaq lazımdır. Uzun müddət mövcud olan trofika və innervasiya pozğunluqları fonunda yastı epitelin buynuzlaşan epitelə metaplaziyası hüceyrələrdə proonkogen mutasiyaların yaranmasına meyllilik yaradır (bu fakt digər orqanlarda müəyyən edilmişdir). Leykoplakiya uroloq tərəfindən dinamik müşahidə və nəzarət tələb edir.