Adjuvant therapy

Adyuvant terapiya radikal əməliyyat və ya şüalanmadan sonra görünməyən şiş qalıqlarını məhv etmək və residiv riskini azaltmaq üçün aparılan müalicədir.

Adyuvant (latınca adjuvare — kömək etmək) terapiya əsas radikal müalicədən, əksər hallarda görünən şiş çıxarıldıqdan sonra aparılır. Uğurlu əməliyyatdan sonra da orqanizmdə KT və ya MRT-də görünməyən ayrı-ayrı şiş hüceyrələri — mikrometastazlar qala bilər. Əlavə müalicə məhz onlara yönəlib və residiv, eləcə də metastaz ehtimalını azaldır. Əks anlayış əməliyyatdan əvvəl aparılan neoadyuvant terapiyadır.

Göstərişlər

Adyuvant müalicənin lazım olub-olmadığı çıxarılmış şişin histoloji müayinəsinin nəticəsinə görə həll edilir. Nəzərə alınır:

mərhələ: şişin ölçüsü, limfa düyünlərinin zədələnməsi;
bədxassəlilik dərəcəsi və hüceyrələrin bölünmə sürəti (məsələn, Ki-67);
rezeksiya kənarları — kəsik xətti boyunca şiş hüceyrələrinin olub-olmaması;
biomarkerlər: hormon reseptorları, HER2, EGFR və BRCA mutasiyaları, MSI statusu;
yaş, yanaşı xəstəliklər və pasiyentin istəyi.

Klassik nümunələr süd vəzisi xərçəngi, III mərhələ kolorektal xərçəng, ağciyər xərçəngi və yüksək riskli melanomadır.

Adyuvant müalicənin növləri

Kimyaterapiya — adətən bir neçə ay ərzində sitostatik kurslar.
Hormonal terapiya — hormondan asılı şişlərdə (süd vəzisi xərçəngində tamoksifen, aromataza inhibitorları); 5–10 il davam edə bilər.
Şüa terapiyası — şiş yatağına və limfa axını zonalarına, məsələn, süd vəzisində orqanqoruyucu əməliyyatdan sonra.
Hədəf terapiya — hədəf olduqda (anti-HER2 preparatlar, EGFR inhibitorları).
İmmunoterapiya — melanoma, böyrək, ağciyər və digər şişlərdə immun nəzarət nöqtəsi inhibitorları.

Effektivlik və risklər

Adyuvant müalicənin faydası böyük klinik tədqiqatlarla sübut olunub, lakin onun həcmi ilkin residiv riskindən asılıdır: risk çox aşağı olduqda qazanc yan təsirləri üstələməyə bilər. Buna görə həkim gözlənilən faydanı və mümkün zərəri fərdi qaydada müqayisə edir. Yan təsirlər terapiyanın növündən asılıdır: yorğunluq, ürəkbulanma, leykositlərin azalması, saç tökülməsi, isti basmaları, dəri reaksiyaları. Müalicəni planlaşdırılmış həcmdə başa çatdırmaq və özbaşına dayandırmamaq vacibdir. Kimyaterapiya zamanı hərarət 38 °C-dən yuxarı qalxarsa, dərhal onkoloqla əlaqə saxlayın, vəziyyət pisləşərsə, təcili tibbi yardım (103) çağırın.

Əlaqəli terminlər

Hansı həkim məşğul olur

Onkoloq

Bu mövzuda məqalələr

Kimyaterapiya nədir: növləri, tipləri və onu necə yüngülləşdirmək olar

Kimyaterapiya – şişəleyhinə dərman agentlərinin yeridilməsinə əsaslanan, bədxassəli xəstəliklərin çox effektiv müalicə üsuludur. Onların mexanizmləri müxtəlif ola bilər,…

İstiqamət: Kimyaterapiya

Adyuvant terapiya