Hormonlarla və ya hormonların hasilatını, yaxud təsirini bloklayan preparatlarla müalicə; endokrinologiya, ginekologiya və onkologiyada tətbiq olunur.
Sinonimlər: Hormonoterapiya
Hormonal terapiya (hormonoterapiya) ümumi prinsiplə birləşən geniş üsullar qrupudur: həkim hormonal sistemin işinə müdaxilə edir. Bəzi hallarda orqanizmə çatışmayan hormon verilir, digərlərində isə, əksinə, xəstəliyi dəstəkləyən öz hormonlarının hasilatı və ya təsiri azaldılır. Buna görə bu ad altında çox fərqli müalicə növləri gizlənir.
Göstərişlər və növlər
- Əvəzedici terapiya — vəzinin funksiyası kifayət etmədikdə: hipotireozda levotiroksin, böyrəküstü vəz çatışmazlığında hidrokortizon, 1-ci tip diabetdə insulin, hipoqonadizmdə testosteron, çatışmazlığında böyümə hormonu.
- Menopauzal hormonal terapiya — qabarıq əlamətləri olan qadınlarda qızartı tutmaları, tərləmə, yuxu pozuntuları, genitouriner sindromu yüngülləşdirmək və osteoporozun qarşısını almaq üçün estrogenlər (uşaqlıq qorunubsa, progestagenlə birlikdə).
- Şişəleyhinə hormonoterapiya — hormondan asılı şişlərdə: estrogen reseptorlu süd vəzisi xərçəngində tamoksifen və aromataza inhibitorları, prostat vəzi xərçəngində androgen-deprivasiya terapiyası.
- Hormonal kontrasepsiya və ginekoloji xəstəliklərin — endometriozun, anormal uşaqlıq qanaxmalarının müalicəsi.
- Supressiv terapiya — məsələn, akromeqaliyada somatostatin analoqları.
Necə aparılır
Preparatlar tablet, inyeksiya, plastır, gel, vaginal formalar, uşaqlıqdaxili sistem və implant şəklində buraxılır. Başlamazdan əvvəl həkim göstəriş və əks-göstərişləri qiymətləndirir, lazım olduqda hormon analizləri, mammoqrafiya, USM və tromboz riskinin qiymətləndirilməsini təyin edir. Dozalar fərdi seçilir və analizlərə, özünühiss etməyə görə düzəldilir. Hormonal preparatlara özbaşına başlamaq, onları dəyişmək və ya dayandırmaq olmaz.
Effektivlik və risklər
Düzgün seçilmiş dozada əvəzedici terapiya praktik olaraq tamdəyərli həyat sürməyə imkan verir. Şişəleyhinə hormonoterapiya hormondan asılı xərçəngin residiv riskini nəzərəçarpacaq dərəcədə azaldır. Bununla yanaşı, hər növün öz riskləri var:
- estrogen tərkibli preparatlar venoz tromboz riskini, uzunmüddətli kombinə menopauzal terapiya isə süd vəzisi xərçəngi riskini artırır;
- tamoksifen tromboemboliya və endometrium patologiyası riski, aromataza inhibitorları isə sümük kütləsinin itirilməsi ilə bağlıdır;
- androgen-deprivasiya qızartı tutmaları, libidonun azalması, osteoporoz və metabolik pozuntulara səbəb olur;
- əvəzedici hormonların artıq dozası onların artıqlığının əlamətlərinə gətirib çıxarır.
Hormonal terapiya fonunda qəfil təngnəfəslik, 5 dəqiqədən uzun sürən döş ağrısı, bir ayağın şişməsi və ağrısı, üzün asimmetriyası və ya nitqin pozulması yaranarsa, dərhal təcili tibbi yardım (103) çağırın.
Əlaqəli terminlər
- Hormon əvəzedici terapiya
- Süd vəzisi xərçəngi
- Prostat vəzi xərçəngi
- Hormondan asılı şiş
- Estrogen reseptoru
- Menopauza
- Böyrəküstü vəz çatışmazlığı
- Birincili hipotireoz
Hansı həkim məşğul olur
Bu mövzuda məqalələr
Qadın xorultudan necə xilas ola bilər
Xorultu bütün yaş qruplarından olan insanlarda rast gəlinən geniş yayılmış problemdir, lakin qadın sağlamlığı kontekstində ona çox vaxt…
İstiqamət: Somnologiya
Uşaqlığın disfunksional qanaxmaları
Uşaqlığın disfunksional qanaxmaları yumurtalıq hormonlarının istehsalının pozulması nəticəsində yaranır. Onlar yuvenil yaşda, doğuş yaşında və klimakterik dövrdə baş…
İstiqamət: Ginekologiya
Premenopauza (premenopauza dövrü)
Premenopauza — menopauzadan əvvəl gələn və yumurtalıqların işinin tədricən azalması ilə bağlı olan təbii dövrdür. Ən sadə şəkildə…
İstiqamət: Ginekoloji endokrinologiya
