Sidiyi əmələ gətirən, toplayan və xaric edən orqanlar sistemi: böyrəklər, sidik axarları, sidik kisəsi və sidik kanalı (uretra).
Sidik yolları sidiyin əmələ gəldiyi yerdən orqanizmdən çıxana qədər keçdiyi orqanların ardıcıllığıdır. Onların işi su-duz balansını saxlayır və maddələr mübadiləsinin son məhsullarını — sidik cövhərini, kreatinini, sidik turşusunu xaric edir.
Quruluşu və funksiyası
Sidik yollarını yuxarı və aşağı hissələrə bölürlər.
- Yuxarı sidik yolları: böyrək kasacıqları və ləyənləri, həmçinin sidik axarları — uzunluğu təxminən 25–30 sm olan, peristaltik yığılmalarla sidiyi aşağı itələyən borular.
- Aşağı sidik yolları: sidiyi toplayan əzələli rezervuar olan sidik kisəsi və sidiyin xaricə çıxdığı uretra. Qadınlarda uretra qısadır (3–5 sm), kişilərdə isə uzundur və prostat vəzindən keçir.
Sidiyin geri axmasının qarşısını sidik axarlarının kisəyə açıldığı yerdəki qapaq mexanizmi və uretranın sfinkterləri alır. Kisənin boşalmasını sinir sistemi — onurğa beyni və baş beyindəki mərkəzlər tənzimləyir.
Klinik əhəmiyyəti
İstənilən səviyyədəki pozğunluq sidik ifrazının və ya sidiyin tərkibinin dəyişməsi ilə özünü göstərir. Qadın uretrasının qısa olması sistitin qadınlarda daha tez-tez rast gəlinməsini izah edir. Yaşlı kişilərdə böyümüş prostat uretranı sıxır və sidiyin axmasını çətinləşdirir. Yuxarı yollarda maneə (daş, daralma, şiş) ləyənin genişlənməsinə və böyrək funksiyası üçün təhlükəyə səbəb olur.
Sidik yollarını qiymətləndirmək üçün ümumi sidik analizi, ultrasəs müayinəsi, KT-uroqrafiya, uroflometriya, urodinamik müayinə və sistoskopiyadan istifadə olunur. Sidik sisteminin sağlamlığına kifayət qədər maye içmək, sidiyi uzun müddət saxlamadan vaxtında kisəni boşaltmaq, siqareti tərgitmək (sidik kisəsi xərçənginin əsas risk amili) və böyrəkləri zədələyən şəkərli diabetə və arterial təzyiqə nəzarət kömək edir.
Hansı xəstəliklərlə əlaqəlidir
- infeksiyalar: sistit, pielonefrit, uretrit;
- sidik daşı xəstəliyi və böyrək sancısı;
- vezikoureteral reflüks və hidronefroz;
- boşalma pozğunluqları: sidiyin saxlanılmaması və ləngiməsi, neyrogen sidik kisəsi;
- uretra strikturası, prostat vəzinin xoşxassəli hiperplaziyası;
- böyrək, sidik kisəsi və prostat vəzi şişləri.
Əlaqəli terminlər
- Böyrək
- Sidik axarı
- Uretra
- Sidik yollarının infeksiyası
- Sidik daşı xəstəliyi
- Vezikoureteral reflüks
- Ümumi sidik analizi
- Sistoskopiya
Hansı həkim məşğul olur
Bu mövzuda məqalələr
Sidik qaçırma gündəlik həyatınıza mane olur?
Öskürəndə və ya qəfil sidiyə getmək ehtiyacı yarananda sidik qaçırma fərqli mexanizmlərlə əlaqəli ola bilər. Düzgün tipin müəyyənləşdirilməsi…
İstiqamət: Urologiya / Ginekologiya
Uşaqlarda hidronefroz: səbəbləri, dərəcələri və müalicə üsulları
Hidronefroz – piyelouretral seqmentin (ləyən-sidik axarı birləşməsinin) keçiriciliyinin pozulması səbəbindən böyrəyin toplayıcı sisteminin genişlənməsi ilə xarakterizə olunan xəstəlikdir.
İstiqamət: Urologiya / Pediatriya
Sidik saxlamamazlığın müalicəsinin müasir üsulları
Sidik saxlamamazlığı (stress sidik saxlamamazlığı, gərginlik zamanı sidik saxlamamazlığı, inkontinensiya) – cüzi fiziki yüklənmə zamanı və ya onsuz…
İstiqamət: Urologiya
