Venoz ayaq yaraları

Venoz ayaq yarasının əlamətləri

Venoz yara adətən baldırın aşağı hissəsində yerləşir, səthi və qeyri-bərabər kənarlı ola bilər. İfrazatın miqdarı dəyişir. Ətraf dəri tündləşə, sərtləşə və ya ekzemaya bənzər qaşınan sahələr yarana bilər. Günün sonunda artan şişkinlik və uzun müddət ayaqüstə qalanda ağırlıq hissi də mümkündür.

Bu görünüş diaqnozu təkbaşına təsdiqləmir. Arterial xəstəlik, diabet, təzyiq, iltihabi dəri xəstəlikləri və digər səbəblər oxşar yara yarada bilər. Bəzən venoz və arterial problemlər birlikdə olur. Ayaqda iki həftə ərzində sağalmayan açıq sahə varsa, onu sadəcə cızıq hesab edib gözləməkdənsə tibbi baxış almaq lazımdır.

Kompressiyadan əvvəl damar müayinəsi niyə vacibdir?

Kompressiya ayağa xaricdən idarə olunan təzyiq verir və venoz qanın geri qayıtmasına kömək edir. Lakin ayağa arterial qan axını kifayət deyilsə, uyğun olmayan gücdə sıxılma zərər verə bilər. Buna görə elastik bint və ya sıxıcı corabı özbaşına almaq bütün xəstələr üçün təhlükəsiz seçim deyil.

Qiymətləndirmədə xəstəlik tarixçəsi, ayağın temperaturu və rəngi, nəbzlər və Doppler vasitəsilə aparılan təzyiq ölçmələri nəzərə alınır. Diabet, böyrək xəstəliyi və damar sərtləşməsi bəzi nəticələrin şərhini çətinləşdirə bilər. Ehtiyac olduqda əlavə damar testləri seçilir. Testin adı qədər onun nəticəsinin klinik vəziyyətlə birlikdə şərh olunması da vacibdir.

Venoz ultrasəs qan axınını, qapaq çatışmazlığını və damarlardakı dəyişiklikləri araşdırmağa kömək edə bilər. Damar mütəxəssisi rəyi əsas səbəbə yönəlmiş müdaxilənin uyğunluğunu müəyyənləşdirə bilər. Bu müayinələrin və müdaxilələrin lazım olub-olmadığı fərdi qərardır; hər yaraya eyni prosedur tətbiq edilmir.

Venoz yaraların müalicəsi necə planlaşdırılır?

Fərdi kompressiya seçimi

Arterial qiymətləndirmədən sonra uyğun şəxslərdə kompressiya müalicənin əsas hissələrindəndir. Bint sistemi, corab və ya digər kompressiya vasitəsi yaranın vəziyyətinə, ayağın formasına, şişkinliyə, hərəkət imkanına və insanın vasitəni istifadə edə bilməsinə görə seçilir. Bəzi hallarda standart gücdə kompressiya uyğun olmur və mütəxəssis nəzarətində dəyişdirilmiş yanaşma tələb olunur.

Kompressiyanın necə taxılacağı, nə vaxt çıxarılacağı və kimin dəyişəcəyi aydın izah edilməlidir. Əllərdə zəiflik, oynaq ağrısı və ya tək yaşamaq corab geyinməyi çətinləşdirirsə, bunu əvvəlcədən bildirin. İstifadəsi mümkün olmayan vasitə kağız üzərində yaxşı seçim görünsə də gündəlik həyatda davamlı olmaya bilər.

Sarğı və ətraf dərinin qorunması

Sarğı ifrazatı idarə etməli, yaranı sürtünmədən qorumalı və dəyişmə zamanı əlavə zədə yaratmamalıdır. Sarğının tezliyi sabit rəqəm deyil: ifrazat, kompressiya sistemi və dərinin vəziyyətinə görə dəyişir. Ölü toxumanın təmizlənməsinə ehtiyac ayrıca qiymətləndirilir. Açıq yaraya özbaşına toz, bitki qarışığı və ya qıcıqlandırıcı məhlul tətbiq etmək məsləhət deyil.

İfrazat ətraf dərini yumşaldıb zədələyə bilər; qoruyucu vasitə və uyğun sorucu sarğı buna görə seçilir. Ekzema və qaşınmanın müalicəsi yaranın müalicəsindən fərqli ola bilər. Dəriyə çəkilən hər preparat açıq yara üçün uyğun deyil. Yeni məhsuldan sonra səpgi və ya yanma yaranarsa, bunu qulluq göstərən mütəxəssisə bildirin.

İnfeksiya və antibiotik məsələsi

Xroniki yaranın səthində bakteriyaların olması tez-tez rast gəlinir və təkbaşına antibiotik göstərişi sayılmır. İnfeksiya əlamətləri yaranın kənarından yayılan qızartı və şiş, artan istilik, yeni və ya güclənən ağrı, bəzən qızdırma ola bilər. Qoxu və ifrazat digər əlamətlərlə birlikdə qiymətləndirilir.

Antibiotik klinik infeksiya olduqda həkim tərəfindən seçilir. Müalicə başlanandan sonra vəziyyət sürətlə pisləşirsə və ya iki-üç gün ərzində yaxşılaşma başlamırsa, yenidən qiymətləndirmə lazımdır. Özbaşına qalan antibiotiki qəbul etmək və ya dərmanı başqa şəxslə bölüşmək düzgün yanaşma deyil.

Gündəlik həyat: hərəkət, istirahət və rahatlıq

Uyğun hərəkət baldır əzələlərinin işləməsinə kömək edir. Həkim tərəfindən məhdudiyyət qoyulmayıbsa, qısa və müntəzəm gəzintilər uzun müddət hərəkətsiz qalmaqdan faydalı ola bilər. Uzun oturarkən topuq hərəkətləri və ayağa qalxmaq üçün fasilələr gündəlik rejimə daxil edilə bilər. Fiziki imkanlara uyğun başlanğıc seçmək vacibdir.

Ayağın qaldırılması venoz şişkinliyi azalda bilər, lakin mövqe rahat və təhlükəsiz olmalıdır. Ayağı qaldıranda ağrı güclənirsə, bunu bildirin: arterial problem istisna edilməlidir. Ayaqları bir-birinin üzərinə basmaq, sarğını qatlamaq və sıx ayaqqabı geyinmək əlavə təzyiq yarada bilər. Ayaqqabının sarğı ilə birlikdə rahat oturduğunu yoxlayın.

Ağrı yuxuya, işə və hərəkətə mane ola bilər. Ağrını dözməli olduğunuz qaçılmaz vəziyyət kimi qəbul etməyin; təhlükəsiz ağrıkəsici planını müzakirə edin. Qidalanma, çəkinin idarə olunması və siqaretdən imtina ümumi sağlamlığı dəstəkləyir. Ürək və böyrək xəstəliyi varsa, maye və qidalanma tövsiyələri fərdiləşdirilməlidir.

Yara bağlandıqdan sonra təkrar riskinin azaldılması

Dərinin bağlanması venoz problemin tam aradan qalxması demək deyil. Fərdi plan üzrə kompressiya, dəriyə qulluq və hərəkət davam edə bilər. Corabın ölçüsü və vəziyyəti vaxtla dəyişdiyindən onun uyğunluğu yenidən yoxlanmalıdır. Şişin artması və ya corabın sürüşməsi vasitənin yenidən qiymətləndirilməsinə səbəbdir.

Baldır dərisini zərbədən qoruyun, qaşımayın və yeni çatları erkən bildirin. Təkrar yaranmanı önləmək üçün hansı damar müalicəsinin lazım olduğu ayrıca araşdırıla bilər. Nəzarətə istifadə etdiyiniz vasitələri və əvvəlki müayinə nəticələrini gətirmək faydalıdır. Sağalma müddəti fərqlənir; irəliləyiş zəifdirsə, diaqnoz və plan yenidən nəzərdən keçirilməlidir.

Nəzarət görüşündə hansı sualları verə bilərsiniz?

Yaranın venoz olduğuna hansı əlamətlərin əsas verdiyini, arterial qan axınının necə yoxlandığını və seçilən kompressiyanın niyə uyğun olduğunu soruşun. Sarğı islananda, corab sürüşəndə və ya ağrı artanda nə edəcəyiniz yazılı şəkildə aydın olsun. Planı tətbiq etməkdə çətinlik varsa, növbəti görüşü gözləmədən məsləhət alın.