Integumentum commune
Örtük sistemi dəridən və onun törəmələrindən — saç, dırnaq, tər və piy vəzilərindən ibarətdir. Dəri bədənin ən böyük orqanıdır və onu xarici mühitin təsirlərindən qoruyur.
Yerləşməsi
Dəri bədənin bütün xarici səthini örtür; təbii dəliklər nahiyəsində (ağız, burun, anal dəlik və s.) selikli qişaya keçir. Dərinin qalınlığı nahiyədən asılıdır: ən qalın dəri ovuc və ayaqaltında, ən nazik dəri isə göz qapaqlarındadır.
Quruluşu
| Qat və ya törəmə | Quruluşu |
|---|---|
| Epidermis | daim yenilənən çoxqatlı üst təbəqə; piqment hüceyrələri burada yerləşir |
| Derma | kollagen və elastik liflərdən ibarət əsas qat; damarlar, sinir ucları, saç kökləri, vəzilər burada yerləşir |
| Dərialtı piy toxuması | istilik izolyasiyası və enerji ehtiyatı |
| Saç və dırnaqlar | buynuzlaşmış zülal — keratindən ibarət törəmələr |
| Tər və piy vəziləri | tər və dərini yumşaldan piy ifraz edir |
Funksiyası
- Mexaniki zədələrdən, mikroblardan və ultrabənövşəyi şüalardan qorunma.
- Bədən temperaturunun tənzimi — tərləmə və dəri damarlarının genişlənib-daralması ilə.
- Toxunma, ağrı, temperatur hissiyyatı.
- Su itkisinin qarşısının alınması.
- Günəş şüalarının təsiri ilə D vitamininin əmələ gəlməsi.
Dəriyə qulluq və özünümüayinə
- Günəşdən qorunma: günortaya yaxın saatlarda birbaşa günəşdən qaçmaq, qoruyucu vasitələr və geyim.
- Dəri tipinə uyğun yumşaq təmizləyici və nəmləndirici vasitələr.
- Xalları vaxtaşırı nəzərdən keçirmək: forma, rəng, ölçü dəyişikliyi, qanama dermatoloqa müraciət üçün səbəbdir.
Dermatoloqa müraciət edin
Uzun sürən qaşınma və səpgi, sağalmayan yara, sürətlə dəyişən xal, güclü saç tökülməsi, dırnaqların rənginin və formasının dəyişməsi zamanı.
Hissələri
Dəri
Cutis
Dəri bədənin ən böyük orqanıdır. O, daxili mühiti xarici təsirlərdən qoruyur, temperaturu tənzimləyir, toxunma, ağrı və istilik hissiyyatını təmin edir.
Saç
Pili
Saç və tüklər dərinin buynuzlaşmış törəmələridir. Onlar baş dərisini qoruyur, istilik itkisini azaldır və toxunma hissiyyatında iştirak edir.
Dırnaqlar
Ungues
Dırnaqlar barmaqların ucunu qoruyan buynuz lövhələrdir. Onların görünüşü bəzən ümumi sağlamlıq vəziyyəti haqqında da məlumat verir.
Tər və piy vəziləri
Glandulae cutis
Dərinin vəziləri — tər və piy vəziləri bədən temperaturunun tənziminə, dərinin yumşaq qalmasına və onun qorunmasına xidmət edir.
Suallar və cavablar
Epidermisin hüceyrələri daim aşağı qatda əmələ gəlir və tədricən səthə qalxaraq qopur. Bu proses bir neçə həftə çəkir və yaşla yavaşıyır.
Dermatoloq xalları dermatoskopiya ilə — xüsusi böyüdücü cihaz vasitəsilə yoxlayır. Şübhəli törəmə aşkarlandıqda biopsiya və ya xaricetmə təyin oluna bilər.
Əlaqəli məlumatlar
Xəstəliklər
Simptomlar
Müayinə üsulları
İxtisaslar
Bu mövzuda məqalələr
Melanoma: dərinin ən aqressiv xərçəngi və onun əsas növləri
Melanomanın ən geniş yayılmış bir neçə növü ayırd edilir: səthi, düyünlü və lentiqo-melanoma. Onların hər biri öz xüsusiyyətləri…
İstiqamət: Onkodermatologiya
Kəpək niyə yaranır?
Kəpək - demək olar ki, hər bir insanın həyatında ən azı bir dəfə qarşılaşdığı problemdir. Çoxları onu müstəqil…
İstiqamət: Trixologiya
İnsan niyə çox tərləyir: səbəblər və bununla mübarizə üsulları
Tərləmə – insan orqanizmində bədən hərarətinin normal tənzimlənməsini təmin edən, həmçinin orqanizmdən artıq maye və duzları xaric edən…
İstiqamət: Dermatologiya
Dırnaqların göbələk xəstəlikləri
Göbələk xəstəliklərindən (mikozlardan) planet əhalisinin təxminən dörddə biri əziyyət çəkir. Bütün ölkələrdə xəstələnmə hallarının artması sosial-iqtisadi amillərlə, böyük…
İstiqamət: Mikologiya
