Hipergidroz (tərləmə)

Hiperhidroz – multidissiplinar problemdir, onun müalicəsi növündən, konkret pasiyentdə tərləmənin səbəblərindən asılıdır.

Hər şeydən əvvəl pasiyent şəxsi gigiyena qaydalarına ciddi riayət etməlidir: gündə bir neçə dəfə duş qəbul etməli, müntəzəm olaraq (gündə 2 dəfə) alt paltarını dəyişməlidir. Geyimi yalnız təbii parçalardan, ayaqqabını isə rahat, ayağı sıxmayan seçmək, yayda açıq modellərə üstünlük vermək tövsiyə olunur.

Dərman müalicəsi əsas xəstəliyin (hipertireoz, ürək çatışmazlığı, şəkərli diabet, nevrotik pozuntular və digərləri) müalicəsindən, həmçinin xəstənin oral antixolinergik preparatlar qəbul etməsindən ibarətdir. Onlar tərləməni effektiv şəkildə azaldır, lakin tez-tez yan təsirlərə səbəb olur, buna görə də uzunmüddətli istifadə oluna bilməz.

Problematik sahədə tər vəzilərinin lokal blokadası məqsədilə alüminium duzları əsasında hazırlanmış, 10-12%-lik, sonra 15%-lik, daha sonra isə 20-30%-lik konsentrasiyalı tibbi antiperspirantlar tətbiq olunur. Aktiv maddə dəliyə daxil olur və orada tərin ifrazına mane olan tıxac əmələ gətirir. Bu vasitələr axşam yatmazdan əvvəl problemli zonanın quru dərisinə çəkilir, səhər qalan hissə yuyulur.

Əllərin və ayaqların yüngül və orta dərəcədə ifadə olunmuş hiperhidroz formaları iontoforez tətbiqi ilə effektiv şəkildə aradan qaldırılır. Pasiyent ətraflarını su ilə doldurulmuş vannalara yerləşdirir, onların dibinə alüminium elektrodlar quraşdırılır. Prosedur zamanı bu elektrodlar vasitəsilə elektrik cərəyanı keçir. Belə fizioterapevtik prosedurların müddəti 20-30 dəqiqədir, müalicə kursu – 10-12 gündür. Müsbət effekt 2-3 həftə saxlanılır, tərləmə yenidən baş verdikdə müalicə təkrarlanmalıdır.

Hiperhidrozun istənilən lokalizasiyasının müalicəsi üçün yüksək effektiv üsullardan biri – tər vəzilərinin aktivliyinin artdığı sahəyə botulotoksinin intradermal inyeksiyalarıdır. Effekt təxminən yarım il davam edir, sonra müalicəni təkrarlamaq lazımdır.

Aksillyar sahələrdə lokalizasiyalı lokal hiperhidroz zamanı yeni müalicə üsullarından istifadə oluna bilər: vəzilərin mikrodalğalı termolizi, lokal hipertermiya, ultrasəs ilə mikrofokus təsir, radiotezlik təsiri ilə mikroiynəli inyeksiyalar.

Konservativ müalicə effektiv olmadıqda, pasiyentə aspirasion və ya lazer küretajı, subkutan şeyvinq, artıq tərləmə zonasının eksiziyası yolu ilə cərrahi müdaxilə tövsiyə olunacaq. Bütün əməliyyatlar yerli anesteziya ilə aparılır və tərləmə proseslərinin aktivliyini azaldır, lakin təsir sahəsində dərinin hissiyyatının azalması, infeksion-iltihabi proseslər şəklində ağırlaşma riski ilə müşayiət olunur.

Artıq tərləmənin radikal müalicə üsulu – endoskopik torakal simpatektomiyadır. O, simpatik sinir qanqliyalarının çıxarılmasından və ya onların arasında simpatik kötüyün kəsilməsindən ibarətdir. Pasiyent əməliyyat zamanı endotraxeal narkoz altında olur. Həkimin manipulyasiyalarının müddəti 20 dəqiqəni keçmir. Bu müalicə növünün effekti dərhaldır – təsir sahəsində dərhal anhidroz inkişaf edir. Lakin kompensator hiperhidrozun inkişafı – bədənin digər sahələrində artıq tərləmənin yaranması üçün kifayət qədər böyük ehtimal mövcuddur. Bu məqam pasiyent əməliyyata razılıq sənədini imzalamazdan əvvəl mütləq ona izah edilməlidir.

Cərrahi müalicənin daha bir yüksək effektiv üsulu – endoskopik bel simpatektomiyasıdır. Texniki cəhətdən mürəkkəbdir, son dərəcə ağır plantar hiperhidroz zamanı tətbiq olunur. Pasiyent narkoz altında olur. Əməliyyat budun daxili səthinin hissiyyatını təmin edən sinirin zədələnməsi ilə ağırlaşa, aşağı ətraf toxumalarında limfanın toplanmasına səbəb ola, kompensator hiperhidrozu yarada bilər.