Parasentez orta qulaqda toplanan mayeni xaric etmək üçün təbil pərdəsinin deşilməsidir. Məqalədə manipulyasiyanın nə vaxt lazım gəldiyi, necə aparıldığı və sonra nə baş verdiyi izah olunur.
Parasentez – otolarinqologiyada invaziv manipulyasiya, orta qulaqdan patoloji mayenin xaric olması üçün təbil pərdəsinin deşilməsidir. Düzgün yerinə yetirildikdə o, otiti olan pasiyentin vəziyyətini yüngülləşdirir və ağırlaşmaların inkişafı riskini azaldır.
Biz yalnız steril alətlərdən və effektiv medikamentlərdən istifadə edirik ki, bu da arzuolunmaz reaksiyaların və ağırlaşmaların inkişaf ehtimalını azaldır.
Üsulun mahiyyəti
Orta qulağın iltihabi xəstəlikləri təbil boşluğunda kataral və ya irinli xarakterli patoloji mayenin əmələ gəlməsinə gətirib çıxarır. İfadəli iltihab zamanı bu mayenin həcmi artır, onun isə xaric olma yolu yoxdur. Orta qulaqda təzyiq artır, pasiyent çoxlu xoşagəlməz hisslər keçirir (baş ağrısı, qulaqda intensiv, pulsasiyaedici, sancıcı ağrı), onun eşitməsi azalır.
Əgər bu mərhələdə pasiyent adekvat müalicəyə başlamazsa, təbil pərdəsi ona daxildən göstərilən təzyiqə tab gətirməyib cıra bilər, irinli kütlələr çölə çıxar və pasiyent yüngülləşmə hiss edər. Bu zaman təbil pərdəsindəki dəlik düzgün olmayan formaya, cırıq kənarlara malik olur və kifayət qədər böyük ola bilər. Bütün bu amillər sağalma sürətinə mənfi təsir göstərir – bir qayda olaraq, o, xeyli uzun davam edir, perforasiya yerində kobud çapıq qalır, eşitmə zəifləyə bilər.
Təbil pərdəsinin patoloji cırılmasına yol verməmək, habelə orta otitin digər ağırlaşmalarının qarşısını almaq üçün parasentez aparılır. Bəzən ekssudatın xaric olması üçün sadəcə deşik açmaq kifayət edir, digər hallarda isə kiçik kəsik tələb olunur. Hər halda bu kəsiyin ölçüləri kiçik, kənarları isə hamar olacaq, buna görə də dəlik pasiyentin eşitməsi üçün mənfi nəticələr olmadan tez qapanır.
Orta otit və parasentezin əlaqəsi
Orta qulaq təbil pərdəsinin arxasında yerləşən kiçik hava boşluğudur və eşitmə sümükcüklərini saxlayır. Boşluq eşitmə borusu vasitəsilə burun-udlaqla birləşir. Soyuqdəymə və ya burun xəstəliyi zamanı boru tutula bilər, boşluqda maye toplanır və iltihab başlayır. Bu vəziyyət kəskin orta otit adlanır.
Orta otitin çox hissəsi dərman müalicəsi ilə keçir. Lakin maye çox toplandıqda, təzyiq güclü ağrı yaratdıqda və vəziyyət müalicəyə baxmayaraq pisləşdikdə həkim parasentezi nəzərdən keçirir. Beləliklə, parasentez otit müalicəsinin əlavə vasitəsidir, əsas müalicəni əvəz etmir.
Göstərişlər
Qulaq parasentezinin aparılmasına əsas göstəriş təbil boşluğunda böyük həcmdə maye toplanması ilə müşayiət olunan kəskin irinli orta otitdir. Subyektiv olaraq bu vəziyyət ifadəli baş ağrısı və qulaqda ağrı ilə, obyektiv olaraq isə bədən hərarətinin febril göstəricilərə qədər qalxması, təbil pərdəsinin qızarması və çölə qabarması ilə təzahür edir. Əgər həkim belə imkan görürsə, əvvəlcə pasiyentə konservativ terapiya təklif edəcək, o effekt vermədikdə isə parasentez təyin edəcək.
Əks-göstərişlər
Parasentez zamanı mütləq əks göstərişlər yoxdur, çünki bir çox hallarda prosedurun vaxtında aparılmaması ciddi ağırlaşmalara, o cümlədən orta qulaqdan irinin kəllə daxilinə keçməsinə və meningoensefalitə qədər gətirib çıxara bilər. Lakin bəzi hallarda həkim xüsusi ehtiyatlılıq göstərir və ya əlavə müayinə təyin edir:
- qanın laxtalanmasının pozulması və ya qanı durulaşdıran dərmanların qəbulu;
- qulağın və ya təbil pərdəsinin anatomik xüsusiyyətləri, qulaq nahiyəsinin damar anomaliyaları;
- xarici qulaq keçəcəyində ağır iltihab;
- uşaqlarda sakit qalmaq çətin olduqda ümumi anesteziya zərurəti;
- yanaşı ağır xəstəliklər və ümumi vəziyyətin ağırlığı.
Bu hallarda parasentezin aparılması və ya üsulun seçilməsi barədə qərarı yalnız otorinolarinqoloq verir.
Aparılma üsulu
Parasentez adətən ambulator şəraitdə, otorinolarinqoloq tərəfindən aparılır. Xüsusi hazırlıq tələb olunmur. Həkim əvvəlcə qulağı otoskop və ya mikroskopla müayinə edir və prosedurun gedişini izah edir.
- Müayinə və qərar. Həkim təbil pərdəsinin vəziyyətini yoxlayır, mayenin həcmini qiymətləndirir və parasentezin zəruriliyini təsdiqləyir.
- Ağrısızlaşdırma. Əksər hallarda tətbiq anesteziyası kifayət edir: xarici qulaq keçəcəyinə təbil pərdəsi ilə təmasda olana qədər anestetik məhlulla isladılmış pambıq tampon yeridilir, preparatın təsir etməsi bir neçə dəqiqə gözlənilir, sonra tampon çıxarılır. Uşaqlarda və çox həssas böyüklərdə, sakit qalmaq çətin olduqda ümumi anesteziya tətbiq oluna bilər.
- Antiseptik işləmə. Xarici qulaq keçəcəyi antiseptik məhlulla işlənir.
- Deşilmə. Otoskop nəzarəti altında xüsusi nazik iynə ilə təbil pərdəsi ən çox qabaran yerdə, adətən arxa-aşağı və ya ön-aşağı hissədə deşilir. Patoloji ifrazat xarici qulaq keçəcəyinə axmırsa, aşağıya doğru kiçik kəsik edilir.
- Boşluğun yuyulması. Lazım gəldikdə təbil boşluğu antibiotik və ya antiseptik məhlulla yuyulur.
- Tampon. Qulağa ifrazatı hopduran tampon qoyulur, çirkləndikcə dəyişdirilir.
Prosedur zamanı hisslər
Parasentez qısa müddətli prosedurdur. Tətbiq anesteziyası altında pasiyent əsasən təzyiq hissi və qısa narahatlıq duyur. Bəzən qulaqda xırıltı və ya səs eşidilir. Maye xaric olduqdan sonra qulaqda dolğunluq və təzyiq hissi, ağrı çox vaxt xeyli yüngülləşir.
Hisslər fərdi olur. Narahatlıq güclənərsə, bunu həkimə dərhal bildirmək lazımdır. Uşaqlarda prosedur zamanı başın tərpənməməsi vacibdir, buna görə bəzən ümumi anesteziya seçilir. Valideynlər uşağı prosedura əvvəlcədən hazırlamalı, ona sakit və sadə dillə izah etməlidir.
Reabilitasiya
Parasentezdən sonra əsas xəstəliyin müalicəsini davam etdirmək vacibdir – yalnız antibakterial terapiya xəstəliyə səbəb olmuş patogen mikroorqanizmlərdən qurtulmağa kömək edəcək.
Təbil pərdəsindəki kəsik sağalana qədər pasiyent soyuqdəymədən və qulağa su düşməsindən, ucadan səslərdən çəkinməli, burnunu intensiv silkələməməli və ağzı bağlı halda asqırmamalı, qulaqlıqlardan istifadədən imtina etməlidir. Sağalma prosesi kəsiyin ölçüsündən asılı olaraq bir neçə gündən bir neçə həftəyə qədər davam edir.
- İlk saatlarQulaqdan maye və ya az miqdarda qanlı ifrazat gələ bilər. Qulaq tamponu həkimin tövsiyəsi ilə dəyişdirilir.
- İlk günlərAğrı və təzyiq hissi azalır, eşitmə yaxşılaşmağa başlayır. Antibiotik və ya digər dərman müalicəsi həkimin göstərişi ilə davam edir.
- İlk həftələrTəbil pərdəsindəki deşik tədricən bağlanır. Qulağa su düşməsindən və ucadan səslərdən çəkinmək lazımdır.
- NəzarətHəkim qulağı yenidən müayinə edir, lazım olduqda eşitmə yoxlanılır.
Mümkün ağırlaşmalar
Parasentez təcrübəli mütəxəssis tərəfindən, steril alətlərlə və əks göstərişləri nəzərə almaqla aparıldıqda ağırlaşmalar nadir olur. Aşağıdakılar mümkündür:
- deşiyin gec bağlanması və ya təkrar maye toplanması;
- qulaqdan uzun müddət ifrazat və ya iltihabın davam etməsi;
- təbil pərdəsində çapıq və ya uzunmüddətli perforasiya, eşitmənin zəifləməsi;
- nadir hallarda qulaq keçəcəyində və ya orta qulaq strukturlarında zədələnmə;
- nadir hallarda qanaxma və ya infeksiyanın yayılması.
Ağırlaşma riskini azaltmaq üçün prosedur yalnız mütəxəssis tərəfindən, uyğun şəraitdə aparılmalı və həkimin bütün tövsiyələrinə əməl olunmalıdır.
Kimə uyğun deyil
Ehtiyatlılıq
Parasentez təbil pərdəsi sağlam olduqda, otit olmadıqda və ya yalnız yüngül ağrı zamanı aparılmır. Qan laxtalanmasının pozulması, qanı durulaşdıran dərman qəbulu, qulaq nahiyəsinin anatomik xüsusiyyətləri və ağır yanaşı xəstəlik zamanı həkim prosedurun risk və faydasını müqayisə edir. Evdə qulağa iynə və ya digər cisim yeritmək, qulağı özbaşına yaxalamaq və ya damcıları həkimsiz tətbiq etmək olmaz.
Nə vaxt həkimə müraciət etməli
Parasentezdən sonra aşağıdakı əlamətlərə diqqət etmək lazımdır:
Həkimə müraciət edin
- hərarət yenidən qalxarsa və ya bir neçə gündən sonra yüksək olarsa;
- qulaq ağrısı güclənərsə və ya keçməzsə;
- qulaqdan ifrazat çoxalarsa, qanlı və ya xoşagəlməz qoxulu olarsa;
- qulağın arxasında şişkinlik, qızartı və ağrı yaranarsa;
- üz əzələlərinin asimmetriyası, güclü baş ağrısı, boyun əzələlərində gərginlik, qusma və ya şüurun dəyişməsi baş verərsə, bu halda təcili tibbi yardım çağırın;
- eşitmə pisləşərsə və ya qulaqda səs davam edərsə.
Tez-tez Verilən Suallar
Prosedur anestezik tampon və ya ümumi anesteziya altında aparılır. Pasiyent əsasən təzyiq və qısa narahatlıq hiss edir. Orta qulaqda toplanmış mayenin xaric olması ağrını çox vaxt azaldır.
Bəli, parasentez zamanı açılan deşik çox kiçik olur və kənarları hamar olduğu üçün adətən bir neçə gündən bir neçə həftəyə qədər müddətdə öz-özünə bağlanır.
Orta qulaqda maye olduqda eşitmə zəifləyir. Maye xaric edildikdən və deşik bağlandıqdan sonra eşitmə adətən yaxşılaşır. Eşitmə pisləşirsə, həkimə müraciət etmək lazımdır.
Bəli, göstəriş olduqda uşaqlarda da aparılır. Uşaq sakit qala bilmirsə, prosedur qısa ümumi anesteziya altında yerinə yetirilə bilər. Qərarı uşaq otorinolarinqoloqu verir.
Təbil pərdəsindəki kəsik sağalana qədər qulağa su düşməsindən, güclü burun qırmaqdan, ağzı bağlı halda asqırmaqdan və qulaqlıqdan istifadə etməkdən çəkinmək lazımdır. Dərman müalicəsini həkimin göstərdiyi qaydada davam etdirin.
Şərhlər (0)
Hələ şərh yoxdur. İlk şərhi siz yazın.