Boğaz ağrısı udlaq nahiyəsində yerləşən və adətən udqunma zamanı güclənən xoşagəlməz hissdir. Bu səhifədə boğazda ağrının səbəbləri, növləri, diaqnostikası, müalicəsi və mümkün ağırlaşmaları, əlaqəli xəstəliklər, hansı həkimə müraciət etmək lazım olduğu və mütəxəssis rəyi barədə məlumat toplanıb.
İxtisas: Endokrinoloq İmmunoloq İnfeksionist Kardioloq Otolarinqoloq Qastroenteroloq Terapevt
Yayımlanma tarixi: Yenilənmə tarixi:
Boğaz ağrısı udlaq nahiyəsində yerləşən və adətən udqunma zamanı güclənən xoşagəlməz hissdir. Adətən o, iltihabın və ya mexaniki zədələnmənin nəticəsidir. Boğazda cızıltı hissi yarandıqda özbaşına müalicəyə cəhd etmək ciddi ağırlaşmaların inkişafına səbəb ola bilər. İlk ağrı əlamətləri yarandıqda müalicəyə başlamaq vacibdir, çünki boğazda gedən iltihab prosesləri sürətlə inkişaf edərək ümumi vəziyyəti xeyli pisləşdirir.
Növləri
Otolarinqoloqlar boğaz ağrısının 7 tipini ayırd edirlər. Onların hər biri müəyyən patologiya haqqında məlumat verir.
- Udqunma zamanı ağrı. Adətən xroniki xarakter daşıyır və kəskin və ya xroniki farinqitin inkişafından xəbər verir.
- Dilin kökündə ağrı. Bu anatomik nahiyədə iltihablana bilən dil badamcığı yerləşir. İltihab başladıqdan sonra insanda dil anginası inkişaf edir. Onun əsas klinik əlamətlərinə qızdırma, dilin ən dərin, ən uzaq hissəsində ağrı aiddir.
- Boyun nahiyəsində ağrı. Adətən səsin xırıltılı olması ilə müşayiət olunur və larinqitin inkişafından xəbər verir.
- Davamlı, güclü boğaz ağrısı. Bədən istiliyinin 38,5 °C və yuxarı qalxması ilə müşayiət olunan kəskin ağrı sindromu anginanın inkişaf etdiyindən xəbər verir. Hisslər o qədər güclü olur ki, bəzi hallarda insan hətta tüpürcəyini uda bilmir və o, çənədən aşağı axır.
- Burun boşluğu problemləri ilə bağlı boğaz ağrısı. Əgər insan ağzı açıq yatırsa, boğazın selikli qişası quruyur və normal fəaliyyət göstərməyi dayandırır. Bu halda mütəxəssislər subatrofik farinqitin inkişafından danışırlar.
- Boğulma hissi ilə müşayiət olunan nəfəs borusu qapağı (epiqlottis) ağrısı. Epiqlottitdən xəbər verir. Nəfəs borusu qapağı maye və qidanın aşağı tənəffüs yollarına düşməsinin qarşısını alır. İmmunitet zəiflədikdə və ya boğaz travması zamanı bu qapağın ölçüsü böyüyür. Bu vəziyyət hava çatışmazlığı hissinə və orofarinksdən aşağıda yerləşən nahiyədə ağrıya səbəb olur. Boğulma ilə müşayiət olunan bu hal təhlükəli ola bilər və dərhal təcili yardım çağırılmasını tələb edir.
- Sağ və sol tərəfdə orta dərəcəli boğaz ağrısı. Xəstədə belə hisslər olduqda mütəxəssislər adətən xroniki tonzillit diaqnozu qoyurlar.
Boğaz ağrısı həmçinin kəskin və xroniki, iti və sızıltılı və s. Ola bilər.
Səbəbləri
Boğaz ağrısının yaranmasına müxtəlif səbəblər təsir edir. Ən çox rast gəlinəni patogen mikroorqanizmlərin yaratdığı iltihabi prosesdir, daha az hallarda isə aseptik iltihabdır. Ağrı hissi başqa proseslərlə də əlaqədar yarana bilər:
- Sinir zədələnməsi (dil-udlaq nevralgiyası);
- Şiş prosesləri;
- Qastroezofageal reflüks zamanı (mədə şirəsinin qida borusuna və udlağa atılması) selikli qişanın turşu ilə qıcıqlanması;
- Vitamin çatışmazlığı: B2, B12 və C vitamini çatışmazlığı boğaz ağrısına səbəb olur;
- Mexaniki, termik və kimyəvi travmalar;
- Qıcıqlandırıcı amillərin təsiri: aktiv və passiv siqaretçəkmə, zərərli istehsalat maddələrinin müntəzəm tənəffüsü;
- Udlaq və qırtlaq əzələlərinin həddindən artıq gərginləşməsi: uzun sürən bağırma və ya ucadan danışma.
Boğaz ağrısı ilə eyni vaxtda tənəffüs çətinliyi, udlaq nahiyəsinin şişməsi, yüksək bədən istiliyi kimi başqa ciddi əlamətlər yaranarsa, dərhal həkimə müraciət etmək lazımdır; nəfəs almaqda ciddi çətinlik və ya boğulma hissi olduqda isə təcili yardım çağırılmalıdır.
Diaqnostika
İlk qəbulda həkim xəstədən sorğu aparır və onu müayinə edir. O, mövcud şikayətlər, klinik mənzərə, ağrının şiddəti və yaranma vaxtı barədə soruşur. Zəruri məlumatları topladıqdan sonra mütəxəssis xəstənin boğazını, burun keçidlərini və xarici qulaq keçidini müayinə edir, hərarəti və təzyiqi ölçür. Sorğu və müayinə zamanı əldə edilən məlumatlara əsasən ilkin diaqnoz qoyulur. Lakin ağrılı hisslərin dəqiq səbəbini müəyyən etmək üçün əlavə müayinə təyin olunur. Ona aşağıdakılar daxildir:
- Sidik və qanın klinik analizləri;
- Törədicini aşkar etmək üçün LOR orqanlarından mikroflora üçün yaxma;
- Fibrolarinqoskopiya (qırtlağın endoskopik müayinəsi — udlağın selikli qişasının görünüşünü qiymətləndirmək və əsas iltihab ocaqlarını aşkar etmək üçün);
- Boyunun USM-i, limfa düyünlərinin USM-i;
- Larinqoskopiya;
- Diaqnozu dəqiqləşdirmək və təsdiqləmək üçün bəlğəmin bakterioloji əkilməsi.
Müayinə zamanı həkimdə qırtlaqdakı patoloji prosesin infeksion olmayan xarakter daşıması şübhəsi yaranarsa, xəstə profil mütəxəssislərinin konsultasiyasına yönləndirilir. Bu halda aşağıdakıları əhatə edən əlavə müayinə təyin olunur:
- Qalxanabənzər vəzin USM-i;
- Boyunun KT-si və ya MRT-si;
- FQDS (fiberqastroduodenoskopiya) və s.
Əldə edilmiş nəticələrə uyğun olaraq həkim müalicə sxemini müəyyən edir.
Müalicə
Boğazda ağrının müalicəsi taktikasının seçimi qırtlaq nahiyəsindəki ağrıya səbəb olan amildən asılıdır.
- Göstərişə uyğun seçilmiş preparatlarla medikamentoz müalicə — bura ağrıkəsici və hərarət salan vasitələr, bakterial infeksiya aşkarlandıqda isə antibakterial preparatlar daxil ola bilər.
- İltihabın aradan qaldırılmasını sürətləndirən və qırtlağın selikli qişasında bərpa proseslərini aktivləşdirən fizioterapevtik prosedurlar.
- Mütəxəssisin seçdiyi spreylər və qarqara üçün məhlullarla yerli terapiya.
Cərrahi müalicə nadir hallarda aparılır. Buna adətən şiş prosesləri və ya paratonzillyar abses səbəb olur.
Konsultasiya alın
Bu əlamətləri özünüzdə görürsünüzsə, həkimə müraciət etməyi təxirə salmayın. Vaxtında konsultasiya ağırlaşmaların qarşısını almağa kömək edir.
Ətraflı məlumat almaq və qəbula yazılmaq üçün bizə zəng edin:
Ağırlaşmalar
Müalicə olunmadıqda boğaz ağrısı ilə müşayiət olunan xəstəliklər həyati vacib orqanlardan (ürək, böyrək, ağciyər və s.) ciddi ağırlaşmalara səbəb ola bilər. Ən təhlükəli nəticələrdən biri revmatizmdir. Bu, streptokokk anginası fonunda yaranan autoimmun prosesdir. Orqanizmin yaratdığı antitellər ürək, böyrək və oynaq hüceyrələrinə hücum edir. Bu, qlomerulonefritin və böyrək çatışmazlığının, həmçinin qazanılmış ürək qüsurlarının inkişafına gətirib çıxarır. Boğaz ağrısının düzgün müalicə olunmamasının digər nəticələri infeksiyanın beyin qişalarına (meningit), beynə (ensefalit) yayılması və irinin qana keçməsidir (sepsis).
Hansı həkimə müraciət etməli
Boğazda ağrı yarandıqda ilk növbədə terapevtə (pediatra) və ya otolarinqoloqa müraciət etmək lazımdır. Bu həkimlər LOR xəstəliklərinin müalicəsi ilə məşğul olur. Lakin diaqnostik prosedurlardan keçdikdən və boğazda xoşagəlməz hissin səbəbi müəyyən edildikdən sonra xəstə başqa dar profilli həkimin konsultasiyasına və əlavə müayinəsinə yönləndirilə bilər. Boğaz ağrısının və onun səbəbinin müalicəsinə bir neçə mütəxəssis cəlb oluna bilər.
Yadda saxla!
Boğaz ağrısı ilə heç qarşılaşmayan insan yoxdur. İnsanlar adətən bu əlaməti tamamilə təhlükəsiz, ancaq narahatedici bir hadisə kimi qəbul edir, onunla həkimə getmir, xalq üsulları ilə müalicəyə başlayır. Xəstəliyə belə yanaşma təhlükəli ola bilər və ciddi sağlamlıq problemlərinə səbəb ola bilər. Qırtlaq nahiyəsində güclü ifadə olunan ağrı sindromu həmişə adi soyuqdəymənin əlaməti deyil. Bəzi hallarda onun yaranması professional müalicə tələb edən ciddi patologiyanın inkişafından xəbər verir. Bundan əlavə, hətta angina da ağır ağırlaşmalara səbəb ola bilər. Sağlamlıq problemlərindən qaçmaq və həyat keyfiyyətini qorumaq üçün boğazda kəskin ağrı yarandıqda mütəxəssisdən məsləhət almaq, diaqnostikadan keçmək və müalicə zamanı onun bütün tövsiyələrinə əməl etmək lazımdır.
Suallar və cavablar
Bunun üçün yumşaq toxumalardakı iltihabı aradan qaldırmaq lazımdır. Ən uyğun vasitəni mütəxəssis seçəcək; əlavə olaraq iltihablanmış qırtlaq selikli qişasını qıcıqlandırmamaq üçün siqareti tərgitmək, temperaturca və mexaniki cəhətdən yumşaq qida qəbul etmək tövsiyə olunur.
Bəli. İsteriya, uzun sürən stress, psixozlar və sinir sisteminin digər patologiyaları udlaq reseptorlarının həddindən artıq oyanmasına və boğazda xoşagəlməz ağrıya səbəb olur. Bu hadisə farinqonevroz adlanır.
