Laringit qırtlağın iltihabıdır. Ən çox virus infeksiyası və ya səsin həddindən artıq istifadəsi ilə əlaqəli olub səs tutulması, öskürək və boğaz diskomfortu yaradır.
Yayımlanma tarixi:
Sinonimlər
- Qırtlağın iltihabı
Xəstəlik haqqında
Larinqit — qırtlağın selikli qişasının iltihabi xəstəliyidir. Səs tellərini zədələyərək səsin xırıltılı olmasına və ya müvəqqəti itməsinə səbəb olur, bu da insanın cəmiyyətdə fəaliyyətini çətinləşdirir. Müalicəyə vaxtında başlanılmadıqda patoloji proses qonşu orqanlara yayılır və ağırlaşmalar inkişaf edir.
Larinqit nadir hallarda müstəqil patologiya kimi ilkin yaranır; bir qayda olaraq, yuxarı tənəffüs yollarının digər xəstəliklərinin (farinqit, traxeit) davamı olur və onlarla birlikdə gedir. İstənilən yaşda — həm böyüklərdə, həm uşaqlarda rast gəlinir. 5 yaşadək, daha nadir hallarda 7–8 yaşadək pasiyentlərdə kəskin stenozlaşdırıcı larinqotraxeitin, yəni qırtlaq stenozunun inkişafı ilə təhlükəlidir; bu, təcili tibbi yardım tələb edən vəziyyətdir.
Səbəbləri
Kəskin laringitin əksər hallarının səbəbi infeksiyadır – əsasən KRVİ qrupundan olan viruslar (qrip, paraqrip, adenovirus və digərləri), qızılca virusu, daha nadir hallarda isə bakteriyalar (göy öskürək, difteriya, qırmızıyanaq, vərəm və s. zamanı). Daha nadir hallarda xəstəlik allergiya, travma və ya qırtlağın selikli qişasına kimyəvi qıcıqlandırıcıların təsiri fonunda inkişaf edir.
Risk amillərinə aşağıdakılar aiddir:
- soyuqlama;
- səs tellərinə artırılmış yük;
- siqaret çəkmə;
- tozlu və ya kimyəvi birləşmələrlə çirklənmiş otaqda uzun müddət qalmaq;
- ağır somatik xəstəliklər, hipovitaminoz, həddindən artıq yorulma, ağır stress vəziyyətləri nəticəsində lokal və sistem immunitetinin zəifləməsi.
Təsnifat
Gedişinin xarakterinə görə fərqləndirilir:
- kəskin laringit (qəflətən yaranır, parlaq simptomatika ilə müşayiət olunur);
- xroniki laringit (kəskinləşmə və remissiya fazalarının növbələşməsi ilə gedir, əlamətləri kəskinləşmə zamanı belə hamarlanmış, zəif ifadə olunmuş olur).
Qırtlağın selikli qişasındakı struktur dəyişikliklərdən asılı olaraq otolarinqoloqlar laringitin aşağıdakı növlərini ayırırlar:
- kataral (ən sadə forma);
- hipertrofik (səs telləri üzərində düyün formalı böyümələrin əmələ gəlməsi ilə xarakterizə olunur; klinik olaraq səsin dəyişməsi üstünlük təşkil edir);
- atrofik (qırtlağın selikli qişası nazikləşir, patoloji prosesə təkcə qırtlaq deyil, həm də udlağın arxa hissəsi cəlb olunur);
- hemorragik (qırtlağın selikli qişasında nöqtəvari qanaxmaların olması ilə xarakterizə olunur);
- stenozlaşdırıcı və ya obstruktiv (5 yaşa qədər uşaqlarda rast gəlinir və qırtlağın daralmasının – stenozun sürətli inkişafı ilə xarakterizə olunur).
Etioloji amildən asılı olaraq yaşlılarda və uşaqlarda laringit infeksion və qeyri-infeksion olur. İnfeksion laringit isə öz növbəsində qeyri-spesifik (KRVİ və qeyri-spesifik bakteriyaların səbəb olduğu) və spesifik növlərə bölünür.
Spesifik laringitin ən geniş yayılmış növləri bunlardır:
- difterik (difteriya zamanı müşahidə olunur);
- sifilitik (sifilisin 2-3-cü mərhələsində qırtlağın selikli qişası xoralaşır, xoralar sağaldıqca üzərində çapıqlar əmələ gəlir);
- vərəm (selikli qişada dombul şəklində qalınlaşmalar əmələ gəlir).
Klinik mənzərə
Yaşlılarda və uşaqlarda kəskin laringit aşağıdakı simptomlarla xarakterizə olunur:
- boğazda qıcıqlanma hissi;
- boğazda quruluq;
- quru, tutmaşəkilli («hürən») öskürək;
- səsin batması, hətta afoniyaya qədər (xəstənin səs qatlarının şişməsi səbəbindən danışmaq qabiliyyətini itirdiyi vəziyyət);
- nəfəs almada çətinlik.
Quru öskürək demək olar ki, fasiləsizdir və ya tutma xarakteri daşıyır, uzanmış vəziyyətdə güclənir. Sonradan produktiv xarakter alır – xəstə az miqdarda özlü bəlğəm çıxarır. İntoksikasiya sindromunun təzahürləri müəyyən edilir: bədən temperaturunun yüksəlməsi, baş ağrıları, yorğunluq, ümumi zəiflik, tərləmə və digərləri.
Əsasən yaşlı xəstələrdə rast gəlinən xroniki laringitin əlamətləri eynidir, lakin daha az intensivdir. Remissiya dövründə simptomlar minimal ifadə olunur və ya ümumiyyətlə olmur.
Oxşar əlamətlər aşkar etmisinizsə, nə etməli?
-
Özünüzü müalicə etməyin
Özbaşına müalicə sağlamlıq üçün təhlükəlidir. Dəqiq diaqnoz olmadan müalicəyə başlamaqla vaxt itirə və yanlış yol seçə bilərsiniz.
-
Mütləq həkimə müraciət edin
Yalnız ixtisaslı həkim dəqiq diaqnoz qoya və düzgün müalicə təyin edə bilər. Hansı mütəxəssisə getməli olduğunuzu bilmirsinizsə, terapevtə yazılın — o, sizi lazımi həkimə yönləndirəcək.
-
Müalicəni təxirə salmayın
İlk əlamətlər yaranan kimi başlanmış müalicə daha effektiv olur və ağırlaşmaların qarşısını almağa kömək edir.
-
Bizə müraciət edin — mütləq kömək edəcəyik
*1103
Diaqnostika
Yaşlılarda və uşaqlarda laringitin simptomlarının diaqnostikası və müalicəsi ilə LOR-həkim, yəni otolarinqoloq məşğul olur. Mütəxəssis qəbulu söhbətdən başlayır: xəstənin şikayətlərini soruşur, xəstəliyin anamnez (tarixi) məlumatlarını aydınlaşdırır. Diaqnostikanın növbəti mərhələsi müayinədir, bu sadə və ya instrumental (laringoskop vasitəsilə) ola bilər. Bu cihazın ucunda işıq mənbəyi var və həkimə bütün qırtlağı ətraflı müayinə etməyə, onun selikli qişasındakı patoloji dəyişiklikləri aşkar etməyə, səs xırıltısının səbəbini anlamağa və lazım gəldikdə biopsiya üçün material götürməyə imkan verir.
Diaqnozu dəqiqləşdirmək üçün xəstəyə aşağıdakılar təyin ediləcək:
- qanın ümumi analizi;
- udlaqdan yuyuntuların bakterioloji əkilməsi.
Bu analizlər iltihabın olub-olmadığını və törədicinin növünü müəyyən etməyə imkan verəcək ki, gələcəkdə laringiti maksimum effektiv şəkildə necə müalicə etmək barədə qərar qəbul edilsin.
Müalicə
Yaşlılarda və uşaqlarda laringitin müalicəsi ilk növbədə qeyri-medikamentoz tədbirlər kompleksini əhatə edir. Əsas tövsiyə bir neçə gün ərzində səs sükutuna riayət etməkdir. Bu zaman xəstəyə pıçıltı ilə danışmaq da tövsiyə edilmir, çünki bu zaman tellərə ucadan danışarkəndən az olmayan yük düşür. Bol isti içki simptomları yumşaldacaq və intoksikasiya məhsullarını orqanizmdən tez çıxaracaq. Qıcıqlandırıcı məhsulları (qazlı içkilər, kəskin, ədviyyatlı yeməklər) istisna edən pəhriz zədələnmiş selikli qişalara mexaniki təsiri minimuma endirir. Siqaretdən imtina etmək vacibdir.
Laringitin medikamentoz müalicəsinə aşağıdakılar daxildir: antiseptik məhlullarla boğazın qarqara edilməsi;
- tənəffüs yollarını nəmləndirmək üçün fizioloji məhlulla inhalyasiyalar;
- oral antiseptiklər;
- xəstəliyin bakterial mənşəyi olduqda – antibiotikoterapiya (törədici müəyyən edildikdən sonra);
- öskürək əleyhinə/bəlğəmgətirici vasitələr;
- hərarəti aşağı salan vasitələr.
Kompleks müalicənin tərkibində köməkçi üsul kimi fizioterapiya üsullarından – UYT, elektroforez və digərlərindən istifadə olunur.
Reabilitasiya
Kəskin virus laringitinin əksər halları xəstənin düzgün hərəkətləri zamanı sağalma ilə nəticələnir. Bakterial laringitlər, xüsusilə düzgün olmayan terapevtik yanaşma zamanı (məsələn, natamam antibiotikoterapiya kursu), xronikləşir – bu patologiyanın simptomları dövri olaraq güclənərək və ya zəifləyərək xəstəni bütün ömrü boyu müşayiət edir.
Sağalmadan sonra və ya remissiyaya nail olduqda xəstə terapiyanın müsbət effektini möhkəmləndirməyə və xəstəliyin residivinin qarşısını almağa kömək edəcək profilaktik tədbirlərə əməl etməlidir.
Profilaktika
Laringit inkişafı riskini azaltmaq üçün lazımdır:
- siqareti tərgitmək;
- soyuqlamamaq;
- aktiv həyat tərzi keçirmək;
- tam qiymətli və balanslaşdırılmış qidalanmaq;
- həddindən artıq soyuq içkilər içməmək;
- səs aparatına artırılmış yükdən qaçmaq;
- yuxarı tənəffüs yollarının virus və bakterial infeksiyalarını vaxtında müalicə etmək;
- immunitet sisteminə mənfi təsir göstərə biləcək somatik xəstəliklərin gedişini ehmal etməmək.
Yadda saxla!
Demək olar ki, hər gün laringitli xəstələrə məsləhət verən həkim kimi deyə bilərəm ki, bu xəstəlik çox vaxt həyat üçün təhlükəli olmasa da, xəstələrə ciddi diskomfort yaradır və onların həyat keyfiyyətini nəzərəçarpacaq dərəcədə aşağı salır. Səsini itirən insan xəstəliyin digər simptomları olmasa belə, özünü cəmiyyətdən təcrid olunmuş hiss edir, çünki effektiv ünsiyyət qurma qabiliyyətini itirir. Xəstəliyin öhdəsindən daha tez gəlmək üçün terapiyaya vaxtında başlamaq lazımdır. Səs batması və laringitin digər simptomlarının effektiv müalicəsi barədə tövsiyələri yalnız həkim, həm də yalnız bilavasitə müayinədən sonra verə bilər.
Əlaqəli Xəstəliklər
Mövzu üzrə məqalələr
Adenoidlər və onların böyüməsinin nəticələri
Adenoidlər – burun-udlağın tağında yerləşən və qoruyucu funksiya daşıyan limfoid toxumadır. Adenoidlərin (əsasən udlaq və damaq badamcıqlarının) həddindən…
İstiqamət: Otolarinqologiya
Burun selikli qişasının anemizasiyası
Tələbat olan otorinolarinqoloji prosedurlardan biri burun selikli qişasının anemizasiyasıdır. Bu, burun boşluğunun selikli qişalarının səthinin vazokonstriktorların – qan…
İstiqamət: Otolarinqologiya
Qulağın iltihabı
İsti yay günlərində çoxumuz sərin suya girmək istəyirik. Və hərə bir yerə üz tutur: kimisi yaxınlıqdakı gölməçələrə, çaylara,…
İstiqamət: Otolarinqologiya
Larinqoskopiya nədir?
Larinqoskopiya – otolarinqologiyada geniş yayılmış müayinə üsuludur; ondan istifadə edərək həkim qırtlağı patoloji dəyişikliklər baxımından müayinə etmək, aşkar…
İstiqamət: Otolarinqologiya
Konsultasiya alın
Bu əlamətləri özünüzdə görürsünüzsə, həkimə müraciət etməyi təxirə salmayın. Vaxtında konsultasiya ağırlaşmaların qarşısını almağa kömək edir.
Ətraflı məlumat almaq və qəbula yazılmaq üçün bizə zəng edin:
