Qırtlaq fibroması: səbəbləri, simptomları və müalicəsi

Qırtlaq fibroması səs telləri üzərində yaranan xoşxassəli törəmədir. Xəstəliyin müalicəsi ilə otolarinqoloq həkim məşğul olur.

Yayımlanma tarixi: 21.09.2026

Sinonimlər

Səs telinin fibroması
larinks fibroması

Xəstəlik haqqında

Qırtlaq və traxeya; səs telləri (sxem). Mənbə: Servier Medical Art, CC BY 4.0

Qırtlaq fibroması səs telləri üzərində yaranan xoşxassəli törəmədir. Xəstəliyin müalicəsi ilə otolarinqoloq həkim məşğul olur.

Səs tellərinin fibroması ilə daha çox orta yaşlı kişilərdə rast gəlinir. Xəstəlik səs tellərinə müntəzəm həddindən artıq yük düşməsi və əlverişsiz amillərin (siqaret çəkmə, spirtli içkilərin qəbulu, boğazın xroniki iltihabi xəstəlikləri) təsiri nəticəsində yaranır.

Səs telləri qırtlağın selikli qişasının qırışlarıdır, onların daxilində səs bağı və səs əzələsi yerləşir. Fibroma birləşdirici toxuma liflərinin həddindən artıq proliferasiyası zamanı əmələ gəlir. Xaricdən diametri 1 sm-ə qədər olan, çəhrayı, ağımtıl və ya qırmızı rəngli (qan damarlarının çox olduğu halda) dairəvi və ya düyünvari törəmə kimi görünür. Daha çox tellərin sərbəst (daxili) kənarında, ön və orta üçdəbir hissələrinin sərhədində əmələ gəlir.

Səbəbləri

Qırtlaq fibromasının səbəbləri və risk faktorları

Qırtlaq fibroması anadangəlmə və ya qazanılmış xəstəlik ola bilər. Anadangəlmə formaya embrional inkişaf pozğunluqları, ananın orqanizminə infeksion amillərin, pis ekoloji şəraitin, radiasiyanın, dərman preparatlarının mənfi təsiri səbəb olur. Qazanılmış fibroma səs tellərinə və qırtlağın digər toxumalarına zədələyici amillərin uzunmüddətli mənfi təsiri nəticəsində yaranır. Xəstəliyə meyllilik aşağıdakı hallarda artır:

Səs tellərinə yük düşməsi ilə bağlı peşə fəaliyyəti (müəllimlər, müğənnilər);
Siqaret çəkmə;
Spirtli içkilərin tez-tez qəbulu;
Zərərli istehsalatda işləmək;
Endokrin xəstəliklər;
Immunitet patologiyaları;
Qırtlağın xroniki iltihabi xəstəlikləri (laringit, faringit).

Şişin böyüməsinə təhrikedici amil travma (nəfəs borusu üçün borunun yerləşdirilməsi nəticəsində), məcburi uzunmüddətli ağızdan nəfəsalma, əlverişsiz iqlim şəraiti (quru isti hava), keçirilmiş virus xəstəliyi, həzm traktının patologiyası və ya hormonal pozuntular ola bilər.

Klinik mənzərə

Qırtlaq fibromasının əsas əlamətləri

Xəstəlik uzun müddət simptomsuz inkişaf edə bilər. Əgər fibroma səs telinin altında yerləşirsə, klinik əlamətlər yalnız periodik olaraq, məsələn, dərin nəfəsalma və ya öskürəkdən sonra meydana çıxır.

Səs tellərinin zədələnməsinin əsas əlaməti nitq problemləridir. Xəstə özündə aşağıdakı simptomları müşahidə edir:

Xırıltılı səs;
Söhbət zamanı tez yorulma (səs zəif, boğuq olur);
Səsin qəfil və ya periodik itməsi (afoniya);
Söhbət zamanı qeyri-adi səslər (tonun enməsi və ya qalxması);
Diplafoniya (səslərin tələffüzü zamanı dərhal iki tonun əmələ gəlməsi).

Böyük fibromalar boyunda çəkici ağrıya səbəb ola bilər. Törəmə insanda boğazda yad cisim və ya təzyiq hissi yaradır. Uzunmüddətli yüngül öskürək mümkündür. Qırtlaq damarları zədələndikdə öskürək zamanı qan ifraz olunur. Şiş nəfəs almanı çətinləşdirə və təngnəfəslik yarada bilər. Nadir hallarda fibroma tənəffüsün qəfil dayanmasına səbəb olur və düzgün yardım göstərilməzsə boğulmaya (asfiksiyaya) gətirib çıxara bilər.

Xəstəliyin simptomları

Oxşar əlamətlər aşkar etmisinizsə, nə etməli?

Özünüzü müalicə etməyin

Özbaşına müalicə sağlamlıq üçün təhlükəlidir. Dəqiq diaqnoz olmadan müalicəyə başlamaqla vaxt itirə və yanlış yol seçə bilərsiniz.
Mütləq həkimə müraciət edin

Yalnız ixtisaslı həkim dəqiq diaqnoz qoya və düzgün müalicə təyin edə bilər. Hansı mütəxəssisə getməli olduğunuzu bilmirsinizsə, terapevtə yazılın — o, sizi lazımi həkimə yönləndirəcək.
Müalicəni təxirə salmayın

İlk əlamətlər yaranan kimi başlanmış müalicə daha effektiv olur və ağırlaşmaların qarşısını almağa kömək edir.
Bizə müraciət edin — mütləq kömək edəcəyik
*1103

Diaqnostika

Qırtlaq fibromasının diaqnostikası

Qırtlaq fibromasının əlamətləri ilə otolarinqoloq həkimə müraciət etmək lazımdır. Müayinə sorğu və anamnezin toplanması ilə başlanır. Həkim xəstənin şikayətlərini və simptomların yaranma müddətini dəqiqləşdirir. Fibromadan şübhə hətta güzgülərin köməyi ilə baxış zamanı da yarana bilər. Arxa laringoskopiya zamanı ağ və ya çəhrayı rəngli dairəvi törəmə və ya düyün aşkar oluna bilər. Əlavə məlumat toplamaq üçün aşağıdakı instrumental prosedurlar aparılır:

Videolarinqoskopiya və stroboskopiya;
Qırtlağın kompüter tomoqrafiyası;
Boynun maqnit-rezonans skanlanması.

Instrumental diaqnostika üsulları ilə həkim şişin ölçülərini, dəqiq lokalizasiyasını, strukturunu, formasını, ətraf toxumalara təsirini müəyyən edir. Bu məlumatlar əsasında otolarinqoloq optimal müalicə taktikasını seçir. Törəmənin təbiəti yalnız onun çıxarılmasından sonra və ya histoloji analiz vasitəsilə biopsiya yolu ilə müəyyən edilə bilər.

Əməliyyatdan əvvəlki müayinə xəstədə digər xroniki xəstəliklər olduqda terapevt, anestezioloq və digər dar ixtisaslı mütəxəssislərlə məsləhətləşmələri nəzərdə tutur. Instrumental müayinə EKQ-ni, zərurət olduqda isə daxili orqanların USM-ni əhatə edir. Hazırlığın laborator mərhələsində ümumi qan analizi, koaquloqramma, venerik infeksiyalara testlər, sidik analizi vermək tələb olunur.

Müalicə

Qırtlaq fibromasının müalicə istiqamətləri

Müalicə üsulları

Qırtlaq fibroması yalnız cərrahi yolla müalicə olunur.

Törəməni aradan qaldırmaq üçün xəstəlik erkən mərhələdə aşkar edildikdə və şiş kiçik ölçülərdə olduqda, orqanqoruyucu azinvaziv metodların tətbiqi mümkündür.

Qırtlaq fibroması olan xəstələrdə gözləmə taktikası tətbiq edilmir, çünki gec-tez törəmə nitq pozğunluqlarına və tənəffüs problemlərinə səbəb olacaq.

Maliqnizasiya riskinin cüzi olmasına baxmayaraq, cərrahi müalicəni ləngitmək arzuolunmazdır.

Konservativ müalicə

Əgər xəstədə kəskinləşmə mərhələsində daxili orqanların xroniki xəstəlikləri və ya LOR-orqanların, tənəffüs sisteminin, ağız boşluğunun infeksion-iltihabi patologiyaları aşkar edilərsə, dərman terapiyası əməliyyatdan əvvəl aparıla bilər.

Konservativ müalicə ağırlaşmaların profilaktikası üçün əməliyyatdan sonrakı dövrdə tətbiq olunur. Terapiya ağrıkəsicilərin, iltihabəleyhinə, antibakterial preparatların qəbulunu nəzərdə tutur və fərdi qaydada seçilir.

Cərrahi müalicə

Üçün Qırtlaq fibromasının götürülməsi ultrasəs və ya lazer avadanlığından istifadə etməklə az travmatik mikrocerrahi əməliyyatlar aparılır. İkinci variant daha məqsədəuyğundur, çünki zədələnmiş damarları «qaynaq» edən və qan itkisinin qarşısını alan konsentrləşdirilmiş şüa vasitəsilə manipulyasiyaların icrasını nəzərdə tutur. Əməliyyatdan sonrakı yaranın ölçülərinin minimuma endirilməsi infeksion və iltihabi ağırlaşmalar riskini azaldır.

Cərrahi müdaxilə zamanı xüsusi mikrocerrahi cihazlardan istifadə olunur. Bütün manipulyasiyaları cərrah çoxqat optik böyütmə altında həyata keçirir ki, bu da sağlam toxumaların travmatizasiyasını minimuma endirməyə imkan verir. Əvvəlcə həkim fibroma zonasındakı selikli qişanı kəsir, şişi ayırır və lazerlə eksize edir. Sonra yaranın kənarları birləşdirilir və əməliyyat başa çatmış hesab olunur. Cərrahi müdaxilə 60-90 dəqiqə çəkir, ümumi narkoz altında aparılır.

Ağır hallarda, əgər fibroma iri ölçülüdürsə, götürülmə boyunda kəsik vasitəsilə aparılır. Törəmənin bədxassəli transformasiyası zamanı xəstəyə kimya və şüa terapiyası kursları tələb olunur.

Reabilitasiya

Stasionarda əməliyyatdan sonrakı müşahidə 1-2 gün davam edir. Xəstəxanadan çıxdıqdan sonra xəstəyə 3 həftə ev rejimi tövsiyə olunur. Əsas məhdudiyyətlər səs tellərinə düşən yüklə bağlıdır. Çox danışmaq, qışqırmaq, pıçıltı ilə danışmaq, bacardığından daha ucadan danışmağa çalışmaq olmaz.

İsti, soyuq, yağlı, kəskin, ədviyyatlı yeməklər qəbul etmək olmaz. Bərpa dövründə özünü əhəmiyyətli fiziki yüklərə məruz qoymaq, uzun müddət birbaşa günəş şüaları altında qalmaq arzuolunmazdır.

Profilaktika

Qırtlaq fibromasının profilaktikası

Qırtlaq fibromasının xüsusi profilaktikası yoxdur, lakin səs tellərini qorumaq onun yaranma riskini azaldır.

Siqareti tərgidin və tüstülü yerlərdən uzaq durun: tütün tüstüsü qırtlağın selikli qişasını daimi qıcıqlandırır.
Spirtli içkiləri məhdudlaşdırın.
Səsinizi qoruyun: qışqırmayın, səs-küylü yerdə uzun müddət danışmayın, səs yorulduqda ona istirahət verin.
Səsi peşə aləti olan insanlar (müəllimlər, müğənnilər, aktyorlar) üçün düzgün səs texnikası üzrə məşğələlər faydalıdır.
Kifayət qədər maye için, otaqda havanın çox quru olmasına imkan verməyin.
Laringiti, burun tənəffüsünün pozulmasını və mədə möhtəviyyatının qida borusuna atılmasını (reflüksü) vaxtında müalicə edin.
Zərərli toz və kimyəvi maddələrlə işləyərkən qoruyucu vasitələrdən istifadə edin.

Səsin boğuqluğu iki-üç həftədən artıq davam edərsə, otolarinqoloqa müraciət edin.

Yadda saxla!

Qırtlaq fibroması — insanın ümumi sağlamlıq səviyyəsini və sosial aktivliyini nəzərəçarpacaq dərəcədə zəiflədə bilən nadir şişdir. Səsin vəziyyətində standart səbəblərlə izah oluna bilməyən ən kiçik sapmalar aşkar edildikdə, konsultasiya üçün otolarinqoloqa yazılmağa dəyər.

Mütəxəssis endoskopik avadanlıqdan istifadə etməklə sadə obyektiv müayinə aparacaq və düzgün diaqnozu qoyacaq, bunun əsasında isə müalicə taktikasını formalaşdıracaq.

Əlaqəli Xəstəliklər

Suallar və cavablar

Qırtlaq fibroması xoşxassəli törəmədir və özbaşına bədxassəli şişə çevrilmə ehtimalı çox aşağıdır. Bununla belə, hər hansı uzunmüddətli səs dəyişikliyi mütləq otolarinqoloqa göstərilməli və digər səbəblər, o cümlədən bədxassəli proseslər, müayinə ilə istisna edilməlidir. Vaxtında diaqnostika və müşahidə xəstəliyin təbiətini dəqiq müəyyənləşdirməyə imkan verir.

Xeyr, kiçik ölçülü və simptomsuz fibroma bəzən müşahidə altında saxlanıla bilər, xüsusən səsə ciddi təsir etmirsə. Cərrahi çıxarılma adətən səs funksiyası əhəmiyyətli pozulduqda, fibroma böyüdükdə və ya nəfəs almağı çətinləşdirdikdə tövsiyə edilir. Əməliyyatdan sonra səsin bərpası üçün foniatr nəzarəti və reabilitasiya tələb oluna bilər. Qərarı otolarinqoloq fərdi qəbul edir.

Xeyr, qırtlaq fibroması yoluxucu xəstəlik deyil. O, səs tellərinə uzunmüddətli mexaniki yük düşməsi, siqaret çəkmə, spirtli içki qəbulu və ya qırtlağın xroniki iltihabi xəstəlikləri fonunda yaranan xoşxassəli toxuma dəyişikliyidir. Buna görə ətrafdakı insanlara heç bir təhlükə yaratmır, lakin səs tellərinə mənfi təsir edən amillərdən qaçınmaq təkrar yaranma riskini azaldır.

Konsultasiya alın

Bu əlamətləri özünüzdə görürsünüzsə, həkimə müraciət etməyi təxirə salmayın. Vaxtında konsultasiya ağırlaşmaların qarşısını almağa kömək edir.

Ətraflı məlumat almaq və qəbula yazılmaq üçün bizə zəng edin:

*1103

Qırtlaq fibroması