Koksiks ağrısının (koksigodiniyanın) müxtəlif səbəbləri var və onun şiddəti mənşəyindən asılı olaraq xeyli dəyişir. Bu səhifədə koksiks ağrısının səbəbləri, növləri, diaqnostikası, müalicəsi və mümkün ağırlaşmaları, hansı həkimə müraciət etmək lazım olduğu və mütəxəssis rəyi barədə məlumat toplanıb.
İxtisas: Cərrah Ginekoloq Nevroloq Proktoloq Terapevt Travmatoloq-ortoped Uroloq
Yayımlanma tarixi: Yenilənmə tarixi:
Koksiks ağrısının (koksigodiniyanın) müxtəlif səbəbləri var və onun şiddəti mənşəyindən asılı olaraq xeyli dəyişir. Koksiks onurğa sütununun son seqmentidir və sağrı əzələləri arasında yerləşir. Diskomfort yarandıqda bu əlamətin nədən xəbər verə biləcəyini və onunla əlaqəli patologiyaların müalicə prinsiplərini başa düşmək vacibdir.
Növləri
Həkimlər koksiks ağrısının bir neçə növünü ayırd edir.
- Sızıltılı. Bu ağrı növü uzun müddət hiss olunur və travma, bərk səthdə uzun müddət oturma və ya iltihabi proseslərlə əlaqədar yarana bilər.
- Kəskin. Bəzən koksiks ağrısı zərbə hissini xatırladan kəskin və intensiv ağrı kimi təsvir olunur. Bu, travma, oma-koksiks nahiyəsinə yıxılma nəticəsində, həmçinin doğuş zamanı yarana bilər.
- Spastik, tutmaşəkilli. Bu ağrı növü əzələ spazmı, iltihabi proses və ya koksiks nahiyəsinin anatomik anomaliyaları ilə əlaqədar ola bilər.
- Yandırıcı. Sinir ucalarının qıcıqlanması ilə bağlıdır.
Vəziyyət dəyişdikdə hisslərin xarakteri dəyişə və ya bir növdən digərinə keçə bilər. Bundan başqa, ağrı həm lokal, həm də düz bağırsaq nahiyəsinə yayılan geniş xarakterli ola bilər.
Səbəbləri
Koksiks nahiyəsində ağrı müxtəlif səbəblərdən yaranır. Onu aşağıdakılar törədə bilər:
- Sümük strukturlarının təzə və köhnə travmaları;
- Ağır doğuş prosesi;
- Tez-tez qəbizlik zamanı defekasiya aktı zamanı gərginləşmə;
- Diareya;
- Düz bağırsaqda aparılan cərrahi müdaxilələr;
- Çanaq orqanlarının düşməsi;
- Çanaq nahiyəsində sümük deformasiyaları;
- Stress.
Bundan başqa, koksiks ağrısı çanaq dibi nahiyəsinin iltihabi xəstəliklərinin, nevroloji və mədə-bağırsaq pozğunluqlarının, anal boşluq arxasındakı nevromuskulyar aparatın və sidik-cinsiyyət orqanlarının anomaliyalarının əlamətidir.
Diaqnostika
Koksiks ağrısının səbəblərinin öyrənilməsi anamnezin toplanmasından başlayır. Həkim xəstəyə ağrı hisslərinin xarakteri və başlanğıcı barədə bir sıra suallar verir, sağrı, çanaq və ya onurğanın travmaları olub-olmadığını dəqiqləşdirir, həmçinin mədə-bağırsaq traktı patologiyaları və nevroloji anomaliyaların olub-olmadığını ambulator kartdan öyrənir. Sonra bir sıra spesifik müayinələrdən keçmək tələb olunur.
- Rektal nahiyənin barmaqla müayinəsi. Mütəxəssis koksiks nahiyəsini və ətraf toxumaları müayinə edir, onları əl ilə yoxlayır, ödem, şiş və digər anomaliyaların əlamətlərini axtarır.
- Rektoromanoskopiya. Həkimin xüsusi cihaz vasitəsilə düz bağırsağı və yoğun bağırsağın aşağı hissəsini müayinə etdiyi tədqiqatdır. Bu, hemorroidal düyünləri, iltihab proseslərini və digər patologiyaları aşkar etməyə imkan verir.
- Maqnit-rezonans tomoqrafiyası (MRT). Krestets nahiyəsindəki struktur dəyişiklikləri müəyyən etmək üçün ətraflı şəkillərin əldə edilməsi üsulu.
- Bel-krestets nahiyəsinin rentgeni. Onurğanın vəziyyətini qiymətləndirmək və istənilən dəyişiklikləri aşkar etmək üçün aparılır. Məsələn, xəstələrdə koksiks ağrısına səbəb ola biləcək osteoartroz, spondilyoz, degenerativ dəyişikliklər və ya sınıqlar aşkarlana bilər.
- Sfinkterometriya. Anal dəliyin sfinkterinin funksional imkanının ölçüldüyü üsul.
- Ballonoqrafiya. Həkim düz bağırsağa xüsusi balon yeridir və nasos vasitəsilə onu şişirdir. Bu, sfinkterin və düz bağırsağın motor funksiyalarını qiymətləndirməyə imkan verir. Ballonoqrafiya koksiks nahiyəsinin nevroloji və funksional patologiyalarını aşkar etmək üçün aparılır.
- Laborator analizlər. Qanın və sidiyin ümumi analizi orqanizmdə iltihab prosesinin olub-olmadığını aşkar etməyə imkan verir.
Bundan əlavə, qadınlar ginekoloji müayinədən keçməlidir.
Müalicə
Koksiks ağrısının müalicəsi yalnız müayinədən keçdikdən və dəqiq diaqnoz qoyulduqdan sonra təyin edilir. Terapiya adətən kompleks xarakter daşıyır. Koksigodiniyanın müalicəsinin əsas prinsipləri bunlardır.
- Medikamentoz terapiya. Xəstələrə çox vaxt qeyri-steroid iltihab əleyhinə preparatlar (QSİƏP) təyin olunur. Qəbizlikdən əziyyət çəkən insanlara isə işlədici preparatlar təyin edilə bilər.
- Otururkən koksiksin bərk səthlə təmasının qarşısını almağa kömək edən xüsusi halqavari yastıqlardan istifadə.
- Fizioterapiya. İltihabi prosesi aradan qaldırmağa kömək edən ultrasəs, elektroforez və digər terapevtik kurslar təyin olunur.
- Bəzi hallarda blokada aparıla bilər. İnyeksiya tərkibində anestetik steroid preparatla birləşdirilir. Belə kombinasiya ağrı sindromunu aradan qaldırmağa və iltihab əlamətlərini azaltmağa imkan verir. Lakin nəzərə almaq lazımdır ki, effekt orta hesabla bir aydan az davam edir və bu cür manipulyasiyaları ildə 3 dəfədən çox aparmaq arzuolunmazdır.
- Manual terapiya seansları.
- Müalicəvi bədən tərbiyəsi. Fiziki məşqlər endorfin istehsalına və orqanizmin ümumi vəziyyətinin yaxşılaşmasına kömək edir.
Koksiks ağrısı cərrahi müdaxilə tələb edən daha ciddi xəstəliyin əlamətidirsə, əsas patologiyanı aradan qaldıran əməliyyat aparılır. Bundan sonra ağrı hissi özbaşına keçir.
Məsələn, pilonidal kista ətraf toxumaların kəsilib çıxarılmasını və təmizlənməsini tələb edir. Epitelial koksiks yolu söhbət mövzusu olduqda, mütəxəssislərin arsenalında bir neçə cərrahi yanaşma variantı var. Presakral kista — koksiks ilə düz bağırsaq arasında yerləşən anomal boşluq — da tam kəsilib çıxarılmanı tələb edir, bu da avtomatik olaraq gələcəkdə ağrı sindromunu aradan qaldırır.
Oturaq sinirinin sıxılması zamanı bəzi hallarda əməliyyat da tələb oluna bilər. Bunun üçün cərrah oturaq sinirini sıxılmadan azad etməlidir ki, ağrı, keyimə və sıxılma ilə bağlı digər əlamətlər aradan qalxsın. Əməliyyat zamanı mütəxəssis disk yırtığını çıxara, onurğa kanalını genişləndirə, şişi çıxara və ya təzyiqi azaltmaq üçün digər manipulyasiyaları yerinə yetirə bilər.
Konsultasiya alın
Bu əlamətləri özünüzdə görürsünüzsə, həkimə müraciət etməyi təxirə salmayın. Vaxtında konsultasiya ağırlaşmaların qarşısını almağa kömək edir.
Ətraflı məlumat almaq və qəbula yazılmaq üçün bizə zəng edin:
Ağırlaşmalar
Koksiks ağrısına vaxtında diqqət yetirilmədikdə, mövcud patologiya fonunda aşağıdakı ağırlaşmalar inkişaf edə bilər.
- Sidik ifrazı və defekasiya aktına nəzarətin itirilməsi. Bu, sidik kisəsi və anal sfinkterin innervasiyasına cavabdeh olan oturaq sinirinin nevralgiyasının müalicəsi görməzdən gəlindikdə baş verir. Bu əlamətlər yarandıqda dərhal həkimə müraciət etmək lazımdır.
- Orqanizmin sistemli infeksiyalaşması. Bu nəticə bir sıra proktoloji patologiyalarda, məsələn, paraproktitdə, epitelial koksiks yolunda və digərlərində mümkündür. Bu zaman infeksiya əvvəlcə yaxınlıqdakı toxumalara, sonra isə qonşu orqanlara — sidik kisəsinə, prostat vəzinə və ya qadın cinsiyyət orqanlarına yayılır. Bu, sistit, prostatit və ya kiçik çanağın paraproktitik absesi kimi daha ciddi infeksiya formalarının inkişafına səbəb ola bilər.
- Degenerativ spondilolistez. Bu, degenerativ dəyişikliklər nəticəsində bir fəqərənin qonşu fəqərəyə nisbətən önə doğru sürüşməsi vəziyyətidir. Bu, onurğa beyni kanalının stenozuna, sinir köklərinin sıxılmasına, dözülməz ağrıya və digər nevroloji əlamətlərə səbəb ola bilər. Osteoxondroz fonunda yaranır.
- Qan dövranının pozulması. Müxtəlif mənşəli patologiyaların nəticəsi olan ağırlaşmadır. Bu zaman işemiya (qan təchizatının çatışmazlığı), nəticədə isə nekroz (toxumaların geri dönməz ölümü) sürətlə inkişaf edir.
Koksiks ağrısı hər bir konkret halda diqqətli araşdırma tələb edən simptomdur. Yalnız bu şəkildə müalicə effektiv olacaq.
Hansı həkimə müraciət etməli
Adətən, xəstə əvvəlcə geniş profilli həkimə — terapevtə və ya cərraha müraciət edir. Mütəxəssis ağrının ehtimal olunan səbəbini müəyyən etməli və sonra xəstəni dar profilli həkim-həmkarlarının müalicəsinə yönləndirməlidir.
Koksiks ağrısının diaqnostikası və müalicəsi ilə müxtəlif ixtisas həkimləri məşğul olur:
Yadda saxla!
Bel-krestets osteoxondrozu
Onurğanın bel-krestets nahiyəsinin osteoxondrozu bel nahiyəsindəki fəqərəarası disklərin və oynaqların degenerativ dəyişiklikləri ilə əlaqəli xəstəlikdir. Bu patologiya onurğanın degenerativ-distrofik xəstəliklərinin ən geniş yayılmış formasıdır.
Osteoxondroz zamanı aşağıdakı dəyişikliklər baş verir.
- Fəqərəarası disklərin degenerasiyası. Fəqərələr arasında yerləşən və amortizator rolunu oynayan disklər toxumalarının strukturunun pozulması nəticəsində elastikliyini və hündürlüyünü itirir.
- Osteofitlərin yaranması. Disklərin və oynaqların degenerasiyası nəticəsində fəqərə cisimlərinin səthində osteofit adlanan kiçik qabarcıqlar yarana bilər. Onlar ətraf toxumaları və sinir uclarını sıxa bilər.
- Fəqərələrin hərəkətliliyinin pozulması.
Onurğanın bel-krestets osteoxondrozunun əsas əlamətləri bunlardır:
- Belağrısı, tez-tez koksiks nahiyəsinə yayılır;
- Ayaqlarda keyimə və ya sancı hissi;
- Ayaq əzələlərinin zəifləməsi və hərəkətin çətinləşməsi;
- Bel nahiyəsində hərəkətliliyin məhdudlaşması.
Paraproktit
Paraproktit düz bağırsaq və anətrafı nahiyədəki toxumanın zədələndiyi iltihabi xəstəlikdir. Səbəb düz bağırsağa açılan perianal vəzilərdəki infeksiyadır. Patologiya kəskin və xroniki formada gedə bilər.
Xəstəlik özünü aşağıdakı əlamətlərlə göstərir.
- Koksiks, anus və sağrılararası qırışıq nahiyəsində intensiv ağrı.
- Anus ətrafındakı toxumaların şişməsi.
- Abses yarandıqda anusdan irin və ya qan ifrazatı ola bilər.
- Anus ətrafında qızarma və hiperemiya.
- Ümumi zəiflik.
Oturaq sinirinin nevralgiyası
Oturaq sinirinin nevralgiyası sağrıdan dabana qədər ayağın arxa tərəfi boyunca uzanan sinir kötüyünün iltihablandığı və ya qıcıqlandığı vəziyyətdir. Patologiyanın əlamətlərinə aşağıdakı pozğunluqlar daxildir.
- Belin aşağı hissəsindən sağrılar, koksiks və ayağın arxa səthi boyunca ayaq biləyinə qədər yayılan ağrı.
- Oturaq siniri boyunca yanma, keyimə və ya zəiflik hissi.
- Oturarkən, öskürəndə və ya asqırarkən ağrının güclənməsi.
- Ayağın hərəkəti və ya bədənin vəziyyətinin dəyişməsi, məsələn, dönmə və ya ayağın qaldırılması zamanı ağrının güclənməsi.
- Ağrı səbəbindən hərəkətin məhdudlaşması və ya yerişin çətinləşməsi.
Əlavə qeydlər
İstənilən ağrı hissi sağlamlığınızın vəziyyətinə diqqət yetirmək üçün bir səbəbdir. Koksiks ağrısı sınıq, infeksiya, iltihab və ya digər xəstəliklər kimi müxtəlif səbəblərdən yarana bilər. Nadir hallarda o, xərçəng və ya şiş kimi ciddi xəstəliklərlə əlaqəli ola bilər. Buna görə ağrının mənbəyini müəyyən etmək üçün mütəxəssisin konsultasiyasını almaq vacibdir. Həkim vəziyyətinizi ətraflı qiymətləndirəcək və müvafiq müalicəni təyin edəcək. Özbaşına müalicə cəhdləri və ya ümumi analgetiklərin istifadəsi əlamətləri müvəqqəti yüngülləşdirə bilər, lakin əsas problemi həll etməz. Ağrı hissləri, xüsusən xroniki olanlar, insanın həyat keyfiyyətinə və əhval-ruhiyyəsinə qaçılmaz təsir göstərir. Peşəkar tibbi müdaxiləyə fizioterapiya, masaj, dərman preparatları və ya səbəbkar xəstəliyin müalicəsinə yönəlmiş digər tədbirlər daxil ola bilər.
Suallar və cavablar
Narahatlığın səbəbi əlverişsiz stul və ya avtomobil oturacağı ola bilər, eyni zamanda xəstəliklər, məsələn, osteoxondroz da istisna edilmir.
İstənilən preparatın qəbulu yalnız müayinədən sonra icazəlidir. Dozanı və kursun müddətini həkim müəyyən edir.
