Bud-çanaq oynağında ağrının səbəbi sümük başcıqlarının qığırdaq örtüyündəki degenerativ dəyişikliklər. Bu səhifədə bud-çanaq oynağında ağrının səbəbləri, növləri, diaqnostikası, müalicəsi və mümkün ağırlaşmaları, əlaqəli xəstəliklər, hansı həkimə müraciət etmək lazım olduğu və mütəxəssis rəyi barədə məlumat toplanıb.
İxtisas: Cərrah Nevroloq Onkoloq Revmatoloq Terapevt Travmatoloq-ortoped
Yayımlanma tarixi: Yenilənmə tarixi:
Bud-çanaq oynağında ağrının səbəbi sümük başcıqlarının qığırdaq örtüyündəki degenerativ dəyişikliklər, onları əhatə edən oynaq (sinovial) kisəsinin və yumşaq toxumaların iltihabı, nevro-əzələ patologiyaları ola bilər. Diaqnozu özbaşına qoymaq mümkün deyil. Bud-çanaq oynağının nəyə görə ağrıdığını dəqiq bilmək üçün mütəxəssisə müraciət etmək lazımdır. Gözləmə mövqeyi və özbaşına müalicə geri dönməz patoloji dəyişikliklərin inkişafına səbəb ola bilər.
Növləri
Ağrının davametmə müddətinə görə o, kəskin və ya xroniki (3 aydan çox davam edən) ola bilər. Yayılma dərəcəsinə görə ağrı lokal, yəni bir nöqtədə cəmləşən, və ya başqa nahiyələrə irradiasiya edən (yayılan) ola bilər.
İfadə xüsusiyyətinə görə ağrı burucu, küt, sızıldayıcı və ya kəskin ola bilər. O, yalnız gəzərkən yarana bilər və ya daimi olaraq mövcud ola bilər.
Səbəbləri
Bud-çanaq oynağının sağ və ya sol tərəfdə ağrımasının əsas səbəbləri aşağıdakılardır.
- Zədə (döyülmə). Travma yerində küt ağrı yaranır, tədricən azalır.
- Bağların zədələnməsi. Adətən idmanla məşğul olarkən və ya yol-nəqliyyat hadisəsi nəticəsində baş verir. Ağrı dözülən səviyyədən güclüyə qədər dəyişir, bədən zədədən əks tərəfə əyildikdə şiddətlənir.
- Bud sümüyünün boynunun sınığı. Risk qrupuna bud sümüyü nazikləşmiş yaşlı insanlar daxildir. Zədələnmiş ayağa dayanmaq qabiliyyəti qismən qala bilər. Gəzərkən bud-çanaq oynağındakı ağrı güclənir, istirahətdə zəifləyir. Xarakterik əlamət – uzanmış vəziyyətdən zədələnmiş ayağı yuxarı qaldıra bilməməkdir.
- Budun çıxığı. Kəskin ağrı sindromu ilə müşayiət olunur. Oynağın deformasiyası və ayağın qısalması nəzərə çarpır. Pəncə qeyri-təbii şəkildə içəriyə və ya bayıra dönmüş olur.
- Koksartroz – sümüyün qığırdaq səthinin dağılması.
- Xondromatoz – sinovial kisənin daxili qişasında qığırdaq düyünlərinin əmələ gəlməsi. Oynaq şiddətlə ağrımağa, xırıldamağa başlayır, onun hərəkətliliyi məhdudlaşır.
- Artrit – oynağın iltihabı. Ağrının xarakteri patoloji prosesin səbəbindən asılıdır. Xroniki forma üçün sərtlik hissi və dövri küt ağrı xarakterikdir. Kəskinləşmə zamanı ağrı güclənir, oynaq üzərindəki dəri qızarır.
- Trokanterit – vətər kisəsində və budu yana aparan əzələlərdə iltihabi proses. Ağrı budun xarici tərəfində yaranır, hərəkət və ayağın yana aparılması zamanı xeyli şiddətlənir. Zədələnmiş tərəf üzərinə uzanmaq mümkün olmur. Oturmuş vəziyyətdən qalxarkən və pilləkənlə qalxarkən bud-çanaq oynağındakı ağrı böyük fırlanma qabarcığının bursitinə (iltihabına) xasdır.
- Displaziya, anadangəlmə çıxıq. Bu patologiyalar adətən uşaqlıq yaşında aşkarlanır. Qeyri-aydın əlamətlərə görə yarımçıxıq çox vaxt 25-30 yaşda üzə çıxır.
- Qan təchizatının, sümüyün qidalanmasının pozulması. Patologiyalar: Perts xəstəliyi, sümükdə kista əmələ gəlməsi, sümük başcığının nekrozu.
- Sinovit – oynaq qişasının və onun daxilindəki bağların iltihabı. Mayenin yığılması xarakterikdir, ağrı tədricən güclənir.
Daha nadir hallarda səbəb brusellyoz, oturaq sinirin patologiyaları, bel-oma nahiyəsinin osteoxondrozu və pleksit, müxtəlif növ şişlər, vərəm ola bilər. Qadınlarda gəzərkən bud-çanaq oynağında ağrı menopauza zamanı hormonal fonun dəyişməsi, habelə doğuşdan sonra yarana bilər.
Diaqnostika
Müayinənin birinci mərhələsində həkim xəstənin şikayətlərini və anamnezini toplayır, duruşun qiymətləndirilməsi, onurğa və çanaq sümüklərinin vəziyyətinin yoxlanılması, bud-çanaq oynaqlarının funksiyasının araşdırılması ilə baza müayinəsi aparır. Sonra instrumental diaqnostika aparılır.
- Rentgen. Bu, çıxıqları, sınıqları, sümük başcıqlarının patoloji dəyişikliklərini, qığırdağın nazikləşməsi nəticəsində oynaq boşluğunun daralmasını aşkar etməyə imkan verən baza müayinəsidir.
- UZ müayinə. İltihabı, ekssudatı, həmçinin zədələnmiş qığırdağın sinovial kisə boşluğuna düşmüş qopmuş hissələrini aşkar edir.
- MRT və KT. Diaqnozu dəqiqləşdirməyə, iltihabın miqyasını dəqiq müəyyən etməyə, müxtəlif yenitörəmələri aşkar etməyə kömək edir.
- Punksiya. İnfeksion proses zamanı törədicini aşkar etmək üçün oynaqdaxili maye nümunəsi götürülür.
Zərurət olduqda artroskopiya, qan analizləri, digər müayinələr təyin ediləcək.
Müalicə
Bud-çanaq oynağında ağrının müalicə taktikası diaqnostika nəticələrinə əsasən müəyyən edilir və aşkar edilmiş xəstəlikdən asılıdır. Dərmanlardan xondroprotektorlar, iltihabəleyhinə vasitələr, oynaqdaxili inyeksiya yolu ilə vurulan sinovial maye əvəzediciləri istifadə olunur. Zərurət olduqda antibiotiklər təyin edilir.
Müalicədə fizioterapiya mühüm rol oynayır:
- Elektroforez;
- Yüksək tezlikli terapiya;
- Lazer terapiyası;
- Ultrasəs terapiyası;
- Maqnitoterapiya;
- Zərbə dalğası terapiyası.
Cərrahi üsullar oynaq toxumalarının ciddi dağılması, irinli iltihab, şişlər zamanı tətbiq olunur. Ağır hallarda endoprotezləşdirmə aparılır. Sınıqlarda bərpaedici əməliyyatlar yerinə yetirilir.
Konsultasiya alın
Bu əlamətləri özünüzdə görürsünüzsə, həkimə müraciət etməyi təxirə salmayın. Vaxtında konsultasiya ağırlaşmaların qarşısını almağa kömək edir.
Ətraflı məlumat almaq və qəbula yazılmaq üçün bizə zəng edin:
Ağırlaşmalar
Oynaqdakı iltihab və dağıdıcı proseslər tədricən insanın hərəkətliliyini məhdudlaşdırır, həyat keyfiyyətini pisləşdirir. Zaman keçdikcə onlar oynağın deformasiyasına və ayağın qısalmasına gətirib çıxarır. Sinirlərin sıxılması, əzələ vətərlərinin iltihabı, sınıqlar, aseptik nekroz mümkündür. Ən təhlükəli ağırlaşma oynaq strukturunun tam dağılması və əlilliydir.
Hansı həkimə müraciət etməli
Bud-çanaq oynağı nahiyəsində ağrı olduqda əvvəlcə terapevtə müraciət etmək olar. İlkin sorğu və müayinədən sonra həkim ehtimal olunan patologiyanın aid olduğu profil mütəxəssisinə göndəriş verəcək.
Yadda saxla!
Bud-çanaq oynağında ağrı yarandıqda ilk növbədə həkimə müraciət etmək lazımdır. Hətta əhəmiyyətsiz, dövri narahatlıq da zaman keçdikcə əlilliyə gətirib çıxara biləcək təhlükəli xəstəliyin əlaməti ola bilər. Əlamətlər aydın ifadə olunduqda konservativ müalicə çox vaxt nəticə vermir.
Həkim ilkin müayinə zamanı xəstədən bir sıra hərəkətlər etməsini və hisslərini danışmasını xahiş edəcək. Bu, oynaq patologiyalarını onurğa patologiyalarından ayırmağa və diaqnostik müayinələrin istiqamətini müəyyən etməyə kömək edir. Rentgen aydın mənzərə vermədikdə ona MRT və ya KT əlavə olunur. Nəticələrə əsasən həkim xəstəliyin inkişafının qarşısını almağa kömək edəcək tövsiyələr verəcək.
Suallar və cavablar
İnsan qasıqdan sol və ya sağ tərəfdə, sağrı dərinliyində, budun yan hissəsində narahatlıq hiss edir. Uzun müddət oturduqdan sonra (məsələn, avtomobildə) ayağa qalxmağa çalışarkən qasıq qatından sağrıya qədər olan nahiyədə küt ağrı yaranır. Dəqiq diaqnozu yalnız həkim qoya bilər.
Qadında bud-çanaq oynaqları dərhal deyil, doğuşdan 1-2 ay sonra ağrımağa başlaya bilər. Bu, hormonların təsiri ilə baş verən qığırdaq toxumasının yumşalması ilə əlaqədardır. Bu proses təbii doğuşu asanlaşdırmağa yönəlib. Ağrı diastaz, simfizit, sinovit fonunda yarana bilər.
