Yaşlı insanlarda adi yıxılma belə bud boynu sınığına, baş travmasına və uzun müddət yerdə qalmaqla bağlı fəsadlara səbəb ola bilər. Yıxılma həm də başqa xəstəliyin — bayılma, insult, aritmiya, qan şəkərinin düşməsi — əlaməti ola bilər.
Əlamətlər
- Qalxa bilməmək, bud və ya qasıq nahiyəsində ağrı
- Ayağın qısalması və xaricə dönməsi — bud boynu sınığı şübhəsi
- Başda zərbə izi, çaşqınlıq, yuxululuq
- Yıxılmadan əvvəl başgicəllənmə, ürəkdöyünmə, huşun itməsi
- Üzdə asimmetriya, nitqin, ətrafların hərəkətinin pozulması
Nə etməli
-
Tələsməyin
Yaşlı insanı dərhal ayağa qaldırmağa çalışmayın. Əvvəlcə onunla danışın, harada ağrıdığını, nə baş verdiyini soruşun.
-
Zədəni qiymətləndirin
Baş, bud, bel nahiyəsində güclü ağrı, deformasiya, qalxa bilməmək varsa — onu yerində saxlayın, örtün və 103-ə zəng edin.
-
İnsult və digər səbəbləri yoxlayın
Üz asimmetriyası, qolda zəiflik, nitq pozulması varsa — dərhal 103-ə zəng edin. Şəkərli diabeti varsa, qan şəkərinin düşməsi ehtimalını nəzərə alın.
-
Zədə yoxdursa, ehtiyatla qaldırın
Ciddi zədə yoxdursa, ona əvvəlcə yan üstə, sonra dizlər üstə çevrilməyə, möhkəm stula söykənərək yavaş-yavaş qalxmağa kömək edin. Onu qaldırmaq üçün öz belinizi zədələməyin.
-
Həkimə müraciət edin
Yıxılmanın səbəbini aydınlaşdırmaq üçün sonradan terapevtə müraciət edin, xüsusən yıxılmalar təkrarlanırsa.
Nə etmək olmaz
- Bud və ya beldə güclü ağrı varsa, insanı ayağa qaldırmağa çalışmayın
- Onu qollarından dartıb qaldırmayın
- Baş travmasından sonra, xüsusən qanı duruldan dərmanlar qəbul edirsə, tək qoymayın
- Yerə yıxılmış insanı uzun müddət soyuq döşəmədə örtüksüz saxlamayın
Nə vaxt 103-ə zəng etməli
103-ə zəng edin, əgər:
- insan qalxa bilmir, bud, çanaq və ya beldə güclü ağrı var;
- baş zərbəsi olub, xüsusən qanı duruldan dərman qəbul edirsə, çaşqınlıq, qusma, yuxululuq var;
- yıxılmadan əvvəl huşunu itirib;
- insult əlamətləri var — üz asimmetriyası, qolda zəiflik, nitq pozulması;
- uzun müddət yerdə qalıb, soyuqdur, susuzdur.
Evdə yıxılmaların qarşısını almaq
- Döşəmədən xalçaların büküşlərini, kabelləri, artıq əşyaları yığışdırın.
- Gecə üçün işıqlandırma — yataqdan tualetə qədər — təşkil edin.
- Hamamda sürüşməyə qarşı xalça və tutacaqlar quraşdırın.
- Dabanları bağlı, sürüşməyən ayaqqabı geyinin.
- Qəbul edilən dərmanları — xüsusən təzyiq, yuxu dərmanları — həkimlə müntəzəm nəzərdən keçirin.
- Görməni və eşitməni yoxlatdırın, tarazlıq məşqləri ilə məşğul olun.
Tez-tez verilən suallar
Tipik əlamətlər: yıxılmadan sonra qasıq və ya budda ağrı, ayağa basa bilməmək, ayağın qısalması və xaricə dönməsi. Bəzən insan bir müddət yeriyə bilir, ona görə şübhə olduqda rentgen müayinəsi lazımdır.
