Gözlərdə işıltılar, yaxud fotopsiya – bir çoxlarına tanış olan simptomdur. Bu səhifədə gözlərin önündə işıltıların səbəbləri, növləri, diaqnostikası, müalicəsi və mümkün ağırlaşmaları, əlaqəli xəstəliklər və hansı həkimə müraciət etmək lazım olduğu barədə məlumat toplanıb.
İxtisas: Endokrinoloq Nevroloq Oftalmoloq Onkoloq Terapevt
Yayımlanma tarixi: Yenilənmə tarixi:
Gözlərdə işıltılar, yaxud fotopsiya – bir çoxlarına tanış olan simptomdur. O, təbii səbəblərdən yarana, yaxud insanın sağlamlığı üçün bəzən ciddi təhlükə yarada bilən çoxlu sayda xəstəliyə müşayiət edə bilər. Gözlərdə bir və ya bir neçə istiqamətdə «üzən» işıqlı ağ nöqtələr qan damarları boyunca keçən leykositlərdir. Adətən onlar görünmür, lakin damar məcrası qəfil genişləndikdə, məsələn, kəskin əyilmə zamanı, ağ qan hüceyrələri görünür və insan tərəfindən gözlərinin önündə işıltı, parıltı, yaxud şimşək kimi qəbul edilir. Simptom işıqda, yaxud qaranlıqda, istənilən yaşda və cinsdə insanlarda yarana bilər. Hətta kor insan belə gözlərinin önündə parlaq işıltılar görə bilir. Belə hadisə tez-tez baş verirsə, onun səbəbini aşkar etmək üçün diaqnostik müayinədən keçmək lazımdır.
Növləri
Gözün önündə işıltıları hər insan fərqli qəbul edir. Formasına görə işıq effektləri onları törədən patologiyadan asılı olaraq bir neçə növə bölünür:
- Içərisində nöqtə və ya haşiyə olan halqacıqlar;
- Parlaq, işıldayan qar dənəcikləri;
- Lazer parıltıları;
- Görüntünü tutan lopalar;
- Ziqzaqvari obyektlər;
- Polietilen pərdəyə bənzəyən ləkə və kütlələr;
- Parlaq nöqtələr;
- Içərisində dairəcik olan saplar.
Parlaq nöqtələr qızılı, sarımtıl və ya ağ rəngdə ola bilər.
Səbəbləri
Parlaq çaxnaşmaların yaranması — çox vaxt orqanizmdəki patoloji proseslərdən qaynaqlanan yanlış görmə təəssüratıdır. Gözlərdə işıltıların əsas səbəbləri bunlardır:
- Göz miqreni;
- Damar xəstəlikləri: şəkərli diabet, retinopatiya, ateroskleroz, hipertoniya;
- Kəllə-beyin travmaları;
- Beyin şişləri;
- Boyun osteoxondrozu;
- Şüşəvari cismin destruksiyası və ya soyulması;
- Torlu qişanın cırılması və ya soyulması;
- Hamiləlik zamanı preeklampsiya.
Bu xəstəliklərin hər hansı birinin müalicəsi aparılmazsa, gözün önündə işıltılar daimi hala gələ bilər. Orqanizmdəki patoloji proseslərlə əlaqəli olmayan səbəblər arasında bunlar var:
- Gözün mexaniki, kimyəvi və termiki travmaları;
- Stress;
- Kompüter arxasında uzun müddət işləmə və ya oxuma səbəbindən göz əzələlərinin yorulması;
- Yuxu çatışmazlığı;
- Quru göz sindromu;
- Hallüsinogen və ya narkotik təsirə malik bəzi dərman vasitələrinin qəbulu;
- Alkoqol intoksikasiyası;
- Gözə güclü təzyiq;
- Civə, qurğuşun, fosfor və digər zəhərli kimyəvi maddələrlə zəhərlənmə;
- Nevroloji patologiyalar.
Diaqnostika
İnsan gözlərdə işıltı kimi simptomla mütəxəssisə müraciət etdikdə ilk növbədə anamnez toplanır. Narahatedici işıq effektlərini törətmiş ehtimal olunan səbəb müəyyən edildikdən sonra xəstəyə əlavə müayinələr təyin olunur.
- Torlu qişa damarlarının angioqrafiyası. Müayinə damarlarda qan dövranının səviyyəsini müəyyən etmək və onların vəziyyətini qiymətləndirmək məqsədilə aparılır.
- Oftalmoexoqrafiya (göz almasının USM-i). Büllurun, torlu qişanın, gözün hərəkət əzələlərinin vəziyyətini müəyyən etmək, gözdaxili yenitörəmələri və yad cisimləri aşkar etmək üçün təyin olunur. Ultrasəs müayinəsi vasitəsilə görmə orqanının və görmə sinirinin xəstəliklərini erkən mərhələdə diaqnoz qoymaq mümkündür.
- Vizometriya. Görmə itiliyini yoxlamaq üçün təyin olunur.
- Gözdaxili təzyiqin ölçülməsi.
- Perimetriya. Görmə sahələrini qiymətləndirmək üçün aparılır.
- Yarıq lampası ilə oftalmoskopiya. Bu prosedur zamanı oftalmoloq görmə siniri diskinin, gözün damarlarının, torlu qişanın və göz dibinin vəziyyətini qiymətləndirir.
- Optik koherent tomoqrafiya. Prosedur göz USM-inə bənzəyir, yalnız ultrasəs dalğaları əvəzinə infraqırmızı şüalardan istifadə olunur.
- Kompüter tomoqrafiyası. Göz orbitasının qat-qat şəkillərini əldə etməyə imkan verir.
Həmçinin beynin (KT, USM, MRT, angioqrafiya), boyun onurğasının müayinəsi, ümumi və ixtisaslaşdırılmış analizlər (məsələn, qalxanabənzər vəzi hormonlarına görə) aparılır.
Müalicə
Xəstəni sağlamlıq və həyat üçün təhlükə yaradan patoloji hadisədən xilas etmək üçün fərdi müalicə kursu seçilir. Bu simptomun özbaşına müalicəsi qəti qəbuledilməzdir, çünki hər patologiya üçün xüsusi seçilmiş terapevtik sxem lazımdır. Gözlərdəki işıltıların müalicəsi ilk növbədə onların yaranmasına səbəb olan amilin aradan qaldırılmasına yönəlməlidir.
Əksər hallarda dərman müalicəsi kifayət edir. Xəstəyə sakitləşdirici, iltihabəleyhinə, antihistamin və antibakterial vasitələrin qəbulu təyin edilir. Bütün təyinatları həkim diaqnostik müayinənin nəticələrinə əsaslanaraq fərdi qaydada edir.
Bir sıra oftalmoloji patologiyalar cərrahi yolla aradan qaldırılır.
- Qlaukomada əməliyyat görməni bərpa etmək məqsədilə aparılır.
- Katarakta inkişaf etdikdə göz linzasının dəyişdirilməsi tələb olunur.
- Torlu qişanın soyulması lazer koaqulyasiyası ilə aradan qaldırılır.
- Şüşəvari cisim zədələnmişdirsə, vitrektomiya (strukturun çıxarılması) aparılır.
Gözlərdə işıltılar güclü stress və ya həddindən artıq fiziki yük nəticəsində yaranıbsa, mütləq mütəxəssisdə görmə müayinəsindən keçmək lazımdır. Bu, torlu qişanın soyulmasının inkişafını istisna etməyə və ya vaxtında aşkar etməyə imkan verəcək.
Konsultasiya alın
Bu əlamətləri özünüzdə görürsünüzsə, həkimə müraciət etməyi təxirə salmayın. Vaxtında konsultasiya ağırlaşmaların qarşısını almağa kömək edir.
Ətraflı məlumat almaq və qəbula yazılmaq üçün bizə zəng edin:
Ağırlaşmalar
Gözlərdəki işıltıları diqqətsiz buraxmaq olmaz. Bu simptom zaman keçdikcə güclənməyə bilər, lakin onu törədən xəstəlik aktiv şəkildə irəliləyəcək. İlkin xəstəliyin inkişafından nə qədər çox vaxt keçərsə, geri dönməz proseslərin inkişaf riski bir o qədər yüksək, dərman müalicəsinin uğurlu olma şansı isə bir o qədər az olar. Nəticələr bu simptomu törədən xəstəlikdən asılıdır.
- Oftalmoloji xəstəliklərə əhəmiyyət verməmək görmə itiliyinin kəskin və əhəmiyyətli dərəcədə azalmasına və ya tam korluğa səbəb ola bilər.
- Boyun osteoxondrozunun müalicə edilməməsi sümük çıxıntılarının (osteofitlərin) zədələnmiş fəqərələrlə birləşməsinə, onurğanın hərəkətliliyini itirməsinə və əksər hallarda əlilliyə gətirib çıxarır.
- Diqqətdən kənarda qalan kardioloji və nevroloji patologiyalar, həmçinin bədxassəli proseslər ölüm və ya dərin əlillik ilə nəticələnə bilər.
Hansı həkimə müraciət etməli
Gözlərdə parıltı və işıltı yarandıqda ilk növbədə oftalmoloqa müraciət etmək lazımdır. Həkim anamnez toplayacaq və ilkin müayinə aparacaq. Patoloji vəziyyəti törətmiş ehtimal olunan səbəb müəyyən edildikdən sonra xəstəyə müalicə təyin olunacaq. Zərurət olduqda insan digər ixtisas həkimlərinə yönləndiriləcək.
Gözlərin önündə işıltılarla bağlı müraciət oluna biləcək digər həkimlər:
Yadda saxla!
Gözlərdə qığılcımların görünməsi həyat keyfiyyətini pozan kifayət qədər xoşagəlməz simptomdur. Əksər insanlar üçün parıltı hissi stressli ola bilər: onlara elə gəlir ki, görünürlük dövri pisləşir və görmə qeyri-sabit olur.
Lakin əksər hallarda narahatlıq doğuran parlaq çaxnaşmalar təhlükə yaratmır. Onlar nadir yaranırsa — təzyiqin kəskin artması və ya azalması zamanı, gözlərin güclü yorğunluğundan və ya əsəb pozğunluğundan sonra — narahat olmağa səbəb yoxdur.
Lakin işıq effektlərinin tezliyi artırsa, onlara üzən tünd ləkələr, göz önündə «pərdə» və ya görmə sahəsinin bir hissəsinin itməsi qoşulursa, təxirə salmadan oftalmoloqa müraciət etmək lazımdır — bu, torlu qişanın qopmasının əlaməti ola bilər.
Suallar və cavablar
Bu patoloji hadisə həm çoxsaylı ciddi xəstəliklərlə, həm də sağlamlıq və həyat üçün təhlükəli olmayan proseslərlə bağlı ola bilər. Əksər hallarda onu nəyin törətdiyini müstəqil müəyyən etmək mümkün deyil. Bu narahatedici simptomun səbəbini öyrənmək üçün həkimə müraciət etmək və diaqnostik müayinədən keçmək lazımdır.
Narahatedici hisslərin qarşısını almaq üçün bir neçə sadə qaydaya riayət etmək vacibdir:
- kompüter arxasında keçirilən vaxtı azaltmaq və ya ən azı saatda bir dəfə istirahət fasiləsi vermək;
- kifayət qədər işıqlanma olmayan şəraitdə işləməmək;
- zərərli vərdişlərdən, siqaretçəkmədən və tez-tez alkoqol qəbulundan imtina etmək;
- gün rejiminə riayət etmək;
- qidalanmanın balanslaşdırılmış olmasına, qəbul edilən qidanın bütün zəruri mikroelement və vitaminləri əhatə etməsinə diqqət yetirmək.
Bəli. Hormonal kontraseptivlərin uzunmüddətli qəbulu zamanı, menopauza dövründə və ya hamiləlikdə qadınlarda tez-tez gözlərin önündə ulduzcuqlar yaranır. Bu halda parlaq çaxnaşmalar hormon balansının pozulmasının simptomu kimi çıxış edir.
