Vaginal qaşınma və ifrazat: hər dəfə kandidozdurmu?

Vulvovaginal kandidozda qaşınma, qızartı, göynəmə, yaxınlıqda və ya sidiyə getmə zamanı narahatlıq ola bilər. Ağ, qatı ifrazat mümkündür, lakin təkcə onun rəngi və quruluşu diaqnoz üçün kifayət deyil. Bu əlamətlər spesifik deyil və başqa problemlərlə də üst-üstə düşə bilər.

Candida-nın analizdə aşkarlanması həmişə müalicə tələb edən xəstəlik demək deyil. Şikayəti olmayan bəzi qadınlarda göbələk mövcud ola bilər. Laborator cavabın simptom və müayinə ilə əlaqəsi qiymətləndirilməlidir; yalnız “müsbət” sözünə baxıb dərman başlamaq düzgün deyil.

Vaginal qaşınma və ifrazat müxtəlif vəziyyətlərdə yarana bilər. Cədvəl yalnız oriyentir verir, düzgün diaqnoz müayinə tələb edir.

Bir neçə səbəb eyni vaxtda ola bilər. Ona görə “həmişə kandidoz” fərziyyəsi ilə dərman almaq səbəbi gizlədə bilər.

İlk dəfə yaranan, adi haldan fərqli, təkrarlanan və ya müalicədən sonra keçməyən şikayətlər yoxlanmalıdır. Hamiləlik, diabet və immun sistemə təsir edən vəziyyətlər varsa, bunu həkimə deyin. Müalicədən az sonra yenidən başlayan şikayətdə eyni resepti sonsuz təkrarlamaq çıxış yolu deyil.

Pis qoxulu və rəngi dəyişmiş ifrazat, yeni partnyorla əlaqəli əlamətlər, aşağı qarın ağrısı və hərarət başqa səbəbləri düşündürə bilər. Ağrı və özünü ciddi pis hiss etmə varsa, gecikmədən tibbi qiymətləndirmə alın. Bütün əlamətləri “göbələkdir” deyərək birləşdirməyin.

Bu dövrlərdə vaginal mühit dəyişir və səbəb də fərqlənə bilər. Hamiləlikdə hormonlar mühiti dəyişdiyi üçün kandidoz daha tez-tez olur, lakin bakterial vaginoz və digər infeksiyalar da mümkündür. Hamiləlikdə ifrazat və qaşınma varsa, özbaşına dərman seçməyin, müalicəni hamiləlik izləyən həkim təyin etməlidir.

Menopauzadan sonra estrogen azaldıqda vaginal selikli qişa nazilir, quruyur və asan qıcıqlanır. Belə qaşınma və yanma kandidoz kimi görünə bilər, amma antifungal müalicə kömək etməyə bilər. Bu halda nəmləndirici vasitələr və ya həkimin seçəcəyi yerli müalicə müzakirə oluna bilər. Menopauzadan sonra qanlı ifrazat varsa, ayrıca yoxlanmalıdır.

Həkim tarixçəni və müayinəni əsas götürür. Mikroskopiya və seçilmiş hallarda kultura kimi testlər səbəbi dəqiqləşdirə bilər. Təkrarlanan və mürəkkəb hallarda göbələyin növü də əhəmiyyət daşıyır; bütün növlərə eyni dərman eyni təsir göstərmir.

Qəbuldan əvvəl istifadə etdiyiniz şam, krem və həblərin adını, tarixini və nə qədər kömək etdiyini yazın. Son antibiotik qəbulu və qoruyucu gigiyena vasitələrini də bildirin. Bu məlumat “heç nə kömək etmir” ifadəsindən daha aydın müalicə tarixçəsi yaradır.

Bir il ərzində dörd və daha çox təsdiqlənmiş kandidoz epizodu təkrarlanan kandidoz kimi qiymətləndirilir. Bu halda yalnız şikayəti təkrar müalicə etmək kifayət etmir. Həkim səbəbi və kömək edən amilləri araşdırmaq istəyir:

• qeyri-nəzarətli diabet və ya qanda şəkərin yüksək olması;
• tez-tez və uzun antibiotik qəbulu;
• hamiləlik və ya hormonal dəyişikliklər;
• immun sistemi zəiflədən xəstəliklər və ya dərmanlar;
• qıcıqlandırıcı vasitələr, uyğun olmayan gigiyena.

Diaqnozun laborator təsdiqi, göbələyin növü və uzunmüddətli müalicə planı fərdi qurulur. Uzunmüddətli planı özbaşına davam etdirməyin, çünki hər qadında müddət və qaydalar fərqlənə bilər.

Təsdiqlənmiş kandidozda yerli və ya uyğun hallarda ağızdan göbələkəleyhinə preparatlar istifadə oluna bilər. Hamiləlikdə seçim dəyişir; ağızdan flukonazolu özbaşına qəbul etməyin. Müalicənin formasını və müddətini vəziyyətinizə uyğun həkim müəyyənləşdirsin.

Vaginal yuyunma və qıcıqlandırıcı ətirli məhsullardan çəkinin. İntim nahiyənin daxilini “təmizləmək” məqsədilə məhlul tətbiq etmək müalicəni əvəz etmir. Probiotik və homeopatik məhsulların kandidozu müalicə etməsinə dair yetərli sübut yoxdur; onları əsas müalicə kimi təqdim etmək düzgün deyil.

Özbaşına başladığınız bütün vasitələrin adını da tam şəkildə qeyd edin.

Qəbulda hamiləlik ehtimalını və preparatlara əvvəlki reaksiyalarınızı da ayrıca bildirin.

İntim nahiyənin selikli qişası həssasdır və kimyəvi təsirdən asan qıcıqlanır. Aşağıdakı sadə qaydalar xüsusən təkrarlanan şikayətlərdə əhəmiyyətlidir:

• Vaginal duşdan istifadə etməyin; uşaqlıq yolu özünü təmizləyir.
• Xarici nahiyəni yalnız ilıq su və ya ətirsiz yumşaq vasitə ilə yuyun.
• Ətirli bez, spreylər və qıcıqlandırıcı intim jellərdən çəkinin.
• Pambıq alt paltar seçin, sıx və sintetik geyimi azaldın.
• Nəm üzgüçülük paltarını və tərli idman geyimini tez dəyişin.
• Tualetdən sonra qabaqdan arxaya doğru silin.

Bu qaydalar infeksiyanı müalicə etmir, amma təkrarlanma riskini və qıcıqlanmanı azaltmağa kömək edə bilər. Şikayət davam edirsə, qayda pozuntusu axtarmaqdansa müayinədən keçmək daha məqsədəuyğundur.

Aptekdən aldığınız krem, vaginal şam, antibiotik və intim yuyucu vasitələrin adını həkimə deyin. Hansının nə qədər istifadə edildiyini və şikayətin azalıb-azalmadığını qeyd edin. Bu məlumatı gizlətmək diaqnostikanı çətinləşdirə bilər; məqsəd sizi qınamaq deyil, əvvəlki müdaxilələrin nə olduğunu bilməkdir. Müayinə gününə qədər yeni vasitə başlayıb-başlamamağı klinikadan soruşun. Testdən sonra növbəti addımın nə olacağını dəqiqləşdirin və cavabın yalnız bir hissəsini deyil, tam formasını saxlayın.

Əlamətlərin xarakterini, onlarla birlikdə sidik və cinsi əlaqə zamanı narahatlığı və istifadə etdiyiniz vasitələri qeyd etmək həkimə düzgün diaqnoz qoymaqda kömək edir.

Cinsi yolla keçən infeksiya ehtimalı varsa, partnyorun da qiymətləndirilməsi lazım ola bilər. Bu barədə həkim sizə uyğun yol göstərəcək.