Kolpit və ya vaginit uşaqlıq yolunun selikli qişasının iltihabıdır. İnfeksion və qeyri-infeksion səbəbləri mövcuddur və müalicə etiologiyaya görə seçilir.
Yayımlanma tarixi:
Xəstəlik haqqında
Kolpit (yunanca «kolpos» sözündən) – vaginanın selikli qişasının iltihabi xəstəliyidir. Normada vaginanın biosenozu laktobasillər və ya Döderlyayn çöpləri adlanan qrammüsbət çöp şəkilli flora ilə təmsil olunur. Bu mikroorqanizmlər qlikogendən süd turşusu istehsal etmək qabiliyyətinə malikdir, bu isə vaginada bütün patogen və şərti-patogen bakteriyalara zərərli təsir göstərən turş mühit yaradır. Bunun sayəsində vaginada qadının cinsiyyət sisteminin sağlamlığını qoruyan tarazlıq daim saxlanılır.
Səbəbləri
Prosesin əsas səbəbi vaginanın təbii mikroflorasının tarazlığının pozulması və bunun ardınca patogen mikroorqanizmlərin daxil olması və ya şərti-patogen mikroorqanizmlərin aktivləşməsidir. Lakin bunun üçün provokasiyaedici amillər lazımdır.
Onları daha ətraflı nəzərdən keçirək:
- cinsi yolla keçən infeksiyaların olması (xlamidioz, qonoreya, trixomoniaz);
- immunitetin zəifləməsi (hamiləlik, xəstəliklər, kimyaterapiya, hormonal dəyişikliklər);
- sistem xəstəliklərinin olması (ginekoloji, infeksion, endokrin, autoimmun, onkoloji xəstəliklər, piylənmə);
- vaginada atrofik proseslər (menopauza dövrü dəyişikliklər, yaşlı yaş, yumurtalıqların hormonal fəaliyyətinin azalması, damar pozğunluqları);
- vaginanın selikli qişasının mexaniki, termiki və kimyəvi zədələnməsi (tez-tez irriqasiya, müayinə zamanı güzgülərlə travmatizasiya, əşyaların daxil edilməsi, lubrikantların istifadəsi, doğuş, abort);
- vaginanın anatomik dəyişiklikləri (divarların sallanması, vaginanın genişlənməsi, uşaqlığın düşməsi);
- nizamsız cinsi əlaqələr, şəxsi gigiyena qaydalarına riayət edilməməsi;
- uzunmüddətli antibiotikoterapiya, qlükokortikosteroidlərin qəbulu, kimyaterapiya;
- menstrual siklin pozulmaları;
- allergik reaksiyalar (məlhəmlərə, prezervativlərə).
Törədicinin növünə görə kolpit aşağıdakı növlərə bölünür:
- bakterial (səbəbkar bakteriyalar: stafilokoklar, streptokoklar, xlamidiyalar, qonokoklar, mikoplazmalar, ureaplazmalar və s.);
- protozoy mənşəli — trixomonad kolpiti; onun törədicisi Trichomonas vaginalis bakteriya deyil, ən sadə birhüceyrəli parazitdir;
- virus mənşəli (sitomeqalovirus, herpes virusu tərəfindən törədilir);
- göbələk mənşəli (törədicisi – kandida).
Daha sadə bir təsnifat da mövcuddur:
- spesifik (trixomonada, qonokokk, xlamidiya, kandida);
- qeyri-spesifik (qardnerella, mikroorqanizmlər assosiasiyası, anaerob flora).
Törədicinin daxil olma mexanizminə uyğun olaraq ilkin, yüksələn və enən kolpit fərqləndirilir.
Klinik mənzərə
Gedişinə görə kolpit kəskin, yarımkəskin və xroniki formalara bölünür. Uyğun olaraq, kəskin forma qəfləti və kəskin ifadə olunmuş simptomatika ilə təzahür edir, xroniki forma isə silinmiş klinik mənzərəyə malikdir.
Kolpit üçün səciyyəvi əlamətlər:
- vaginadan bol ifrazat (köpüklü sarı-yaşıl ifrazat trixomonad kolpiti üçün, kəsmiyəbənzər ağ, turş qoxulu ifrazat kandidoz üçün, irinli-selikli və çəkilən ifrazat qonokokk kolpiti üçün, balıq qoxulu maye bulanıq ifrazat isə qardnerellyoz üçün xarakterikdir);
- vaginada qaşınma və yanma hissi;
- cinsi əlaqə zamanı ağrı (dispareuniya);
- qarnın aşağı hissəsində ağrı və ağırlıq;
- müayinə zamanı vaginanın selikli qişasında ödem və hiperemiya, səpgi və eroziyaların yaranması mümkündür;
- sidik ifrazı zamanı və bel nahiyəsində ağrılar (sistitin qoşulmasından xəbər verə bilər).
Yarımkəskin və xroniki mərhələdə simptomların ifadəliliyi azalır ki, bu da gizli gedişlə və ağırlaşmaların inkişafı ilə təhlükəlidir.
Xəstəliyin simptomları
Oxşar əlamətlər aşkar etmisinizsə, nə etməli?
-
Özünüzü müalicə etməyin
Özbaşına müalicə sağlamlıq üçün təhlükəlidir. Dəqiq diaqnoz olmadan müalicəyə başlamaqla vaxt itirə və yanlış yol seçə bilərsiniz.
-
Mütləq həkimə müraciət edin
Yalnız ixtisaslı həkim dəqiq diaqnoz qoya və düzgün müalicə təyin edə bilər. Hansı mütəxəssisə getməli olduğunuzu bilmirsinizsə, terapevtə yazılın — o, sizi lazımi həkimə yönləndirəcək.
-
Müalicəni təxirə salmayın
İlk əlamətlər yaranan kimi başlanmış müalicə daha effektiv olur və ağırlaşmaların qarşısını almağa kömək edir.
-
Bizə müraciət edin — mütləq kömək edəcəyik
*1103
Diaqnostika
Diaqnostika planı ginekoloji müayinə və xəstənin sorğu-sualı ilə başlayır, bu zaman bütün predispozisiyaedici amilləri öyrənmək vacibdir. Vaginanın və uşaqlıq boynunun güzgülərlə müayinəsi zamanı həkim vaginanın selikli qişasında ödem və qızarıqlığı, divarlarda ifrazat və ləkənin olmasını aşkar edir.
Sonra həkim laborator və instrumental müayinələr təyin edir:
- uretradan, vaginadan və servikal kanaldan götürülmüş ginekoloji sürtmənin mikroskopiyası (analiz iltihabı, vaginozun olmasını və mümkün törədici növünü göstərəcək);
- «vaginal mikrobiotanın PZR analizi» PZR (infeksiyaların diaqnostikasında «qızıl» standart, patogen mikroorqanizmlərin təyini və sağlam və şərti-patogen mikroflora nisbətinin öyrənilməsi ilə vaginanın biosenozunun tədqiqi);
- antibiotikə həssaslığın təyini ilə ifrazatın mikroflora üzrə bakterial əkilməsi;
- sitoloji sürtmə;
- kiçik çanaq orqanlarının USM-i (yumurtalıqların, uşaqlıq borularının və uşaqlığın patologiyasını istisna etmək üçün).
Yalnız kompleks müayinənin əldə edilmiş nəticələri əsasında həkim müalicə sxemini tərtib edir.
Müalicə
Kolpitin müalicəsi kompleks olmalı və iki mərhələdən ibarət olmalıdır. Birincisi törədicinin aradan qaldırılmasına, ikincisi isə vaginanın təbii mikroflorasının bərpasına və ümumi vəziyyətin yaxşılaşdırılmasına yönəlib. Lakin bu, yalnız ilk baxışdan bu qədər sadə görünür. Düzgün preparatları seçmək yalnız ixtisaslı ginekoloqun gücündədir.
Etiotrop müalicə ayrılmış törədicinin növündən və antibiotikə həssaslıqdan asılıdır:
- trixomoniaz (metronidazol preparatları);
- qonoreya (seftriakson — müasir tövsiyələrə görə əsas preparat; ftorxinolonlara davamlılıq geniş yayıldığı üçün onlar yalnız həssaslıq təsdiqləndikdə istifadə olunur);
- kandidoz kolpiti (flukonazol, mikonazol, itrakonazol, klotrimazol, natamisin);
- atrofik (əsasən yerli estrogen preparatları, göstəriş olduqda hormonal əvəzedici terapiya). Lokal terapiyaya daxildir:
- həkim təyinatı ilə antiseptik vaginal şamlar və ya gellər; vaginanın yuyulması (irriqasiya) tövsiyə olunmur, çünki qoruyucu laktobasilləri məhv edir.
Şikayət olmasa belə, tərəf-müqabilin müayinə və müalicəsini keçirmək lazımdır. Müalicə müddətində cinsi həyat və alkoqol qəbulu istisna edilir.
Etiotrop müalicə başa çatdıqdan sonra faydalı bakteriyalar (laktobasillər) saxlayan preparatlarla bərpaedici terapiya təyin edilə bilər, lakin onların effektivliyinin sübut bazası məhduddur. Vaxtında müalicə zamanı proqnoz əlverişlidir.
Müalicə başa çatdıqdan sonra həkim nəzarət müayinəsi təyin edə bilər. Simptomlar qayıdarsa və ya tez-tez təkrarlanarsa, özbaşına müalicəyə başlamayın: residivin səbəbini aydınlaşdırmaq üçün yenidən ginekoloqa müraciət edin.
Profilaktika
Kolpitin bütün formalarının qarşısını almaq mümkün deyil, lakin sadə tədbirlər vaginanın normal mikroflorasını qorumağa və infeksion kolpit riskini azaltmağa kömək edir.
- Vaginanı daxildən yumayın (irriqasiya etməyin), ətirli intim vasitələrdən və spreylərdən istifadə etməyin — onlar qoruyucu laktobasilləri məhv edir.
- Xarici cinsiyyət orqanlarını gündə bir dəfə ilıq su ilə yumaq kifayətdir; tualetdən sonra öndən arxaya doğru silin.
- Pambıq alt paltarı geyinin, yaş çimərlik geyimində uzun müddət qalmayın.
- Cinsi yolla ötürülən infeksiyalardan qorunmaq üçün prezervativdən istifadə edin; trixomoniaz aşkar edilərsə, partnyor da müalicə olunmalıdır.
- Antibiotikləri yalnız həkim təyin etdikdə qəbul edin.
- Şəkərli diabet varsa, qanda şəkəri nəzarətdə saxlayın — bu, kandidoz kolpitinin təkrarlanmasını azaldır.
- Menopauzadan sonra quruluq və yanma hissi yaranarsa, ginekoloqla yerli hormonal və ya nəmləndirici vasitələrin istifadəsini müzakirə edin.
- Ginekoloqa profilaktik baxışa və uşaqlıq boynu xərçəngi üzrə skrininqə vaxtında gedin.
Yadda saxla!
Vaginal ifrazat və qaşınma çox vaxt zərərsiz görünür, lakin eyni əlamətlər kandidozda, bakterial vaginozda və cinsi yolla ötürülən infeksiyalarda fərqli müalicə tələb edir. Aptekdən özbaşına alınan vasitələr simptomları müvəqqəti azalda, lakin səbəbi gizlədə bilər. Hamiləlik zamanı qeyri-adi ifrazatı mütləq həkimə bildirin: bəzi infeksiyalar vaxtından əvvəl doğuş riskini artırır.
Aşağıdakı hallarda gecikmədən həkimə müraciət edin:
- qarnın aşağı hissəsində güclü ağrı və hərarətin yüksəlməsi;
- hamiləlik zamanı qanlı, sulu və ya qeyri-adi ifrazat;
- menopauzadan sonra qanlı ifrazat;
- il ərzində dörd və daha çox dəfə təkrarlanan kolpit;
- müalicəyə baxmayaraq simptomların bir həftədən çox davam etməsi.
Qarında kəskin ağrı ilə birlikdə başgicəllənmə və ya huşun itirilməsi baş verərsə, dərhal təcili yardım çağırın.
Əlaqəli Xəstəliklər
- Bartolinit
- Adneksit
- Amenoreya
- Anembrioniya
- Anovulyasiya
- Antifosfolipid sindromu
- Aqalaktiya
- Astenozoospermiya
- Azoospermiya
- Bakterial vaginoz (vajinanın disbakteriozu)
- Bartolin vəzinin kistası
- Cinsi və psixoseksual inkişafın ləngiməsi
- Cinsi yolla ötürülən infeksiyalar (CYÖİ)
- Çoxdöllü hamiləlik
- Diffuz mastopatiya
Suallar və cavablar
Bu, kolpitin səbəbindən asılıdır. Cinsi yolla keçən infeksiya (xlamidioz, trixomoniaz, qonoreya) ilə bağlı kolpit partnyora keçə bilər və bəzən hər iki tərəfin eyni vaxtda müalicəsi tələb olunur. Vaginanın öz mikroflorasının pozulması nəticəsində yaranan formalar (məsələn kandidoz artıqlaşması) isə klassik mənada yoluxma sayılmır. Növü ginekoloq analizlərə əsasən müəyyən edir.
Müalicə olunmayan, xüsusilə infeksion mənşəli kolpit hamiləlik zamanı infeksiyanın yuxarıya yayılması, pərdələrin vaxtından əvvəl cırılması və bəzi hallarda erkən doğuş riskini artıra bilər. Müalicə seçimini ginekoloq körpə üçün təhlükəsizliyi nəzərə alaraq fərdi seçir. Müntəzəm hamiləlik müayinələri belə halların vaxtında aşkarlanmasına kömək edir.
Müalicə olunmadıqda infeksiya yuxarıya, uşaqlıq və artımlarına yayıla bilər ki, bu da kiçik çanaq orqanlarının iltihabına və bəzi hallarda fertillik problemlərinə gətirib çıxara bilər. Xroniki, təkrarlanan iltihab həyat keyfiyyətinə də təsir edir. Vaxtında müalicə və əsas səbəbin (hormonal, gigiyenik amillər) aradan qaldırılması bu riskləri azaldır.
Mövzu üzrə məqalələr
Mioma aşkarlandı: əməliyyat mütləqdirmi?
Mioma diaqnozu hər zaman əməliyyat demək deyil. Qərar şikayətlərinizə, müayinə nəticələrinə və gələcək hamiləlik planınıza uyğun verilir.
İstiqamət: Ginekologiya
Həkim kolposkopiya təyin edib: sizi nə gözləyir?
Kolposkopiyaya yönləndirilmək xərçəng diaqnozu demək deyil. Müayinə uşaqlıq boynundakı dəyişiklikləri daha yaxından qiymətləndirməyə kömək edir.
İstiqamət: Ginekologiya / Diaqnostika / Onkoginekologiya
Hər ay təkrarlanan ağrı: nə vaxt müayinə lazımdır?
Aybaşı ağrısı geniş yayılsa da, güclü və həyatınızı məhdudlaşdıran ağrını araşdırmaq lazımdır. Ağrının necə dəyişdiyi müayinə üçün vacib…
İstiqamət: Ginekologiya
Aybaşı gecikir: səbəbi yalnız hamiləlikdirmi?
Aybaşının gecikməsi həmişə hamiləliklə bağlı olmur. İlk addım hamiləlik ehtimalını yoxlamaq, sonra gecikmənin təkrarlanmasını və yanaşı əlamətləri qiymətləndirməkdir.
İstiqamət: Ginekoloji endokrinologiya
Konsultasiya alın
Bu əlamətləri özünüzdə görürsünüzsə, həkimə müraciət etməyi təxirə salmayın. Vaxtında konsultasiya ağırlaşmaların qarşısını almağa kömək edir.
Ətraflı məlumat almaq və qəbula yazılmaq üçün bizə zəng edin:
