Mammoqrafiyaya hazırlıq: müayinədən əvvəl bilməli olduqlarınız

Mammoqrafiya süd vəzisinin aşağı dozalı rentgen görüntüsüdür. Skrininq əlamətsiz qadınlarda erkən dəyişiklik axtarır. Diaqnostik müayinə isə hiss edilən düyün, şübhəli ifrazat və ya əvvəlki görüntüdə dəyişiklik kimi səbəblərlə aparılır. Şikayətiniz varsa, sadəcə növbəti planlı skrininqi gözləməyin.

Başlama yaşı və interval fərdi riskə və tətbiq edilən tövsiyəyə görə seçilir. Başqa ölkənin dəvət yaşını hamıya uyğun qayda kimi təqdim etmək düzgün deyil. Ailədə süd vəzi və yumurtalıq xərçəngi, əvvəlki biopsiya və şəxsi xəstəlik tarixçəsi barədə həkimə məlumat verin.

Əvvəlki mammoqrafiya və USM cavablarını, mümkünsə görüntülərin özünü gətirin. Müqayisə kiçik dəyişikliklərin qiymətləndirilməsinə kömək edir. Yeni düyün, ağrı, məmə ucundan ifrazat, əməliyyat və implant barədə qeydiyyatda və müayinə otağında deyin. Hamiləlik ehtimalı və südvermə varsa, əvvəlcədən bildirin.

Müayinə günü qoltuqaltı və sinə nahiyəsinə dezodorant, antiperspirant, pudra və losyon çəkməmək tövsiyə olunur. Bəzi məhsullar görüntüdə qiymətləndirməni çətinləşdirə bilər. İki hissəli geyim daha rahat ola bilər. Adətən ac qalmaq tələb olunmur; klinikanın xüsusi göstərişi varsa, ona əməl edin.

Bir neçə sadə qərar müayinəni həm daha rahat, həm də görüntünü daha aydın edə bilər:

• Aybaşı olan qadınlarda süd vəziləri aybaşıdan əvvəlki günlərdə daha həssas olur. Mümkünsə, aybaşı bitdikdən sonrakı həftəni seçin.
• İki hissəli geyim (ayrıca üst və alt) geyinin ki, yalnız üst hissəni çıxarmaq lazım olsun.
• Müayinə günü qoltuqaltına və döş nahiyəsinə dezodorant, pudra, krem və ya ətir sürtməyin; bu maddələr görüntüdə kölgə yarada bilər. Klinikanın öz tövsiyəsini də soruşun.
• Boyun və döş nahiyəsindəki zərgərlik çıxarıla bilər.
• Ağrı qorxusu varsa, bunu qeydiyyatda və texnikə deyin.

Hamiləlik ehtimalı varsa, müayinədən əvvəl mütləq bildirin. Müayinə günü ağrıkəsici qəbulunun lazım olub-olmadığını klinikadan soruşun, özbaşına dərman seçməyin.

Süd vəzi cihazın lövhələri arasında qısa müddət sıxılır. Bu, toxumanın daha yaxşı görünməsinə, hərəkətin azalmasına və uyğun görüntü alınmasına kömək edir. Təzyiq narahat və ya ağrılı ola bilər. Güclü ağrı hiss etdikdə bunu texnikə deyin; səssiz dözmək məcburiyyətində deyilsiniz.

Müxtəlif istiqamətlərdən görüntü çəkilə bilər. İmplant olduqda əlavə üsulla görüntü lazım ola bilər; implantı gizlətməyin. Müayinə zamanı komandaya mövcud şikayətin dəqiq yerini göstərin. Sizi narahat edən sahənin yalnız kağızda deyil, qəbulda da qeyd edilməsi vacibdir.

Müayinə adətən qısa çəkir və ambulator keçir. Ümumi ardıcıllıq belədir:

1. Qeydiyyat və sorğu. Şikayət, əvvəlki müayinə, əməliyyat və implant barədə soruşulur.
2. Hazırlıq. Beldən yuxarı geyimi çıxarırsınız, texnik sizi cihazın qarşısında yerləşdirir.
3. Vəzi yerləşdirilir. Süd vəzisi lövhələr arasında düzəldilir və sıxılır.
4. Görüntü alınır. Sıxılma zamanı bir neçə saniyə hərəkətsiz dayanıb nəfəsi saxlamaq istənilə bilər.
5. Digər tərəf. Eyni addımlar ikinci süd vəzisi üçün də təkrarlanır və hər tərəfdən müxtəlif proyeksiyalarda şəkil çəkilir.
6. Yoxlama. Texnik şəkillərin keyfiyyətini yoxlayır; lazım olsa, bəzi proyeksiyalar təkrarlanır.

Təkrar şəkil çəkilməsi nəticənin pis olduğunu göstərmir, bəzən yalnız yerləşdirmənin düzəldilməsi tələb olunur.

Əlavə görüntü və ya USM üçün çağırılmaq xərçəng diaqnozu demək deyil. Daha aydın qiymətləndirmə, əvvəlki şəkillə müqayisə və ya şübhəli sahənin dəqiqləşdirilməsi lazım ola bilər. Biopsiya yalnız seçilmiş hallarda təyin olunur.

Mammoqrafiya bütün xərçəngləri aşkar etmir. Normal nəticəyə baxmayaraq yeni və ya davam edən düyün varsa, həkimə müraciət edin. Nəticənin nə vaxt hazır olacağını və xəbər gəlməzsə kimə zəng etməli olduğunuzu yazın. Şikayətə görə müayinə ilə skrininq nəzarətini qarışdırmayın.

Müayinə gününü dəyişdirsəniz, yeni qəbul tarixini yazılı olaraq təsdiqləyin.

Nəticənin tam surətini və görüntüləri gələcək müqayisə üçün özünüzdə saxlayın.

Mammoqrafiya faydalı müayinədir, lakin bütün dəyişiklikləri eyni dərəcədə göstərmir. Süd vəzisində vəzi və birləşdirici toxuma çox olduqda görüntü “sıx” adlanır. Sıx toxuma rentgendə ağ görünür və kiçik dəyişikliklərin seçilməsini çətinləşdirə bilər. Bu, gənc qadınlarda daha tez-tez olur, amma yaşla da asılı olmayaraq fərqli ola bilər.

Nəticədə süd vəzisinin sıx olduğu qeyd olunubsa, bu patologiya demək deyil. Həkim yaşınıza, ailə tarixçənizə və digər risk amillərinə görə əlavə müayinələrin (məsələn, USM və ya başqa görüntüləmə) lazım olub-olmadığını qiymətləndirəcək. Normal mammoqrafiyadan sonra da yeni düyün, dəri və ya məmə ucu dəyişikliyi yaranarsa, növbəti skrininqi gözləmədən müraciət edin.

Bir çox mərkəz mammoqrafiya nəticəsini BI-RADS adlanan standart şkala ilə yazır. Rəqəm radioloqun görüntüyə verdiyi qiymətdir və növbəti addımı müəyyənləşdirməyə kömək edir.

Kateqoriyanın mənasını və növbəti addımı həkimlə dəqiqləşdirin. Rəqəmi özbaşına şərh etməyin.

Çağırışın səbəbini və hansı müayinənin planlandığını soruşun. Əvvəlki görüntülər başqa klinikadadırsa, onları təqdim etmək yolunu dəqiqləşdirin. “Yenidən çağırdılar” ifadəsindən təkbaşına diaqnoz çıxarmaq olmaz. Eyni zamanda çağırışı cavabsız qoymayın: qiymətləndirmənin tamamlanması üçün görüşə gedin. Qəbuldan sonra yekun nəticənin kim tərəfindən izah ediləcəyini və gələcək nəzarətin hansı tarixdən hesablanacağını qeyd edin. Beləliklə, əlavə görüntü ilə yekun tibbi qərar arasındakı mərhələ açıq qalmaz.

Hamilə qadınlarda skrininq mammoqrafiya adətən planlaşdırılmır. Yeni düyün və ya başqa şikayət varsa, həkim əvvəlcə USM təyin edə və gərəkdikdə mammoqrafiyanı qoruyucu üsulla aparmağı müzakirə edə bilər. Südverən qadın isə müayinədən əvvəl uşağı əmizdirməli və ya südü boşaltmalıdır; bu, daha rahat və aydın görüntü almağa kömək edə bilər. Dövr barədə klinikaya əvvəlcədən xəbər verin.

Süd vəzisi implantı varsa, bunu qeydiyyatda deyin. Müayinə adətən mümkündür, lakin texnik əlavə proyeksiyalar çəkə bilər və implantı zədələməmək üçün sıxılma ehtiyatla tətbiq olunur. Müayinə üçün əvvəlki əməliyyat sənədlərini və implantın növü barədə məlumatı gətirin.

Müayinədən dərhal sonra adətən gündəlik fəaliyyətinizə qayıda bilərsiniz. Sıxılmadan sonra bir müddət yüngül həssaslıq hiss oluna bilər, güclü və ya uzun sürən ağrı gözlənilmir və bu halda klinikaya bildirmək lazımdır. Nəticənin nə vaxt və hansı yolla veriləcəyini müayinə günü soruşun: yazılı cavab, həkim qəbulu və ya elektron qeyd.