Kəpəklənən dəmrov Malassezia mayalarının həddindən artıq çoxalması ilə əlaqəli səthi göbələk xəstəliyidir. Dəridə açıq və ya tünd rəngli, incə qabıqlanan ləkələr yaradır.
Yayımlanma tarixi:
Sinonimlər
- Rəngli dəmrov
- Tinea versicolor
Xəstəlik haqqında
Kəpəkvari dəmrov adını xarakterik zahiri görünüşünə görə almışdır – ləkələrin səthi qabıqlanaraq tökülən epidermislə örtülüdür. Digər adı – rəngli dəmrov – səpgi elementlərinin rənginin müxtəlifliyi (onlar sarı, qonurumtul, qəhvəyi, çəhrayı-qonur, çəhrayı ola bilər) ilə bağlıdır.
Kəpəkvari (rəngli) dəmrov əsasən gənc yaşlı böyüklərdə və yeniyetmə uşaqlarda yaranır, kişilər ondan qadınlara nisbətən daha çox əziyyət çəkir. Xəstəlik isti bölgə sakinləri üçün daha xarakterikdir, yay aylarında daha yaxşı diaqnostika olunur (səpgilər günəşdən qaralmadığı üçün, qaralmış dərinin fonunda daha nəzərəçarpan olur).
Səbəbləri
Kəpəkvari dəmrovun yaranma səbəbi – Malassezia furfur, Pitosporum ovale və orbiculare maya göbələkləridir. Bunlar dərinin normal florasının zərərsiz komponentləridir, onlar üçün əlverişli şəraitdə aktiv şəkildə çoxalıb inkişaf etməyə başlayaraq xəstəliyin simptomlarına səbəb olurlar. Patologiyanın inkişaf riskini artırır:
- isti rütubətli iqlim;
- artmış tərləmə;
- balanslaşdırılmamış qidalanma;
- müalicə və ya kontrasepsiya məqsədilə hormonal preparatların qəbulu;
- immunosupressorların qəbulu;
- immunitetin funksiyalarının azalması ilə müşayiət olunan anadangəlmə və ya qazanılmış xəstəliklər;
- endokrin sistem xəstəlikləri (şəkərli diabet, piylənmə);
- şəxsi gigiyena qaydalarına riayət edilməməsi;
- dərinin bariyer funksiyasını pozan aqressiv kosmetik vasitələrin tez-tez istifadəsi;
- dəriyə stress təsirləri, o cümlədən ultrabənövşəyi şüalanma.
Təsnifat
Səpgi elementlərinin zahiri xüsusiyyətlərinə və lokalizasiyasına görə kəpəkvari dəmrovun aşağıdakı növləri ayırd edilir:
- ləkəli-qabıqlanan, yaxud eritematoz-skvamoz (səpgilər əsasən döş və kürəkdə yerləşən qabıqlanan ləkələr şəklindədir);
- follikulyar (səpgi tük ətrafında yerləşən, 1-3 mm ölçülü elementlərlə təmsil olunur, qaşınma ilə müşayiət olunur, yuxarı, aşağı ətraflarda, gövdədə yaranır);
- inversiya (səpgi dəri qatlarında müəyyən olunur, əsasən şəxsi gigiyena qaydalarına riayət etməyən, artıq bədən çəkisi olan pasiyentləri zədələyir).
Klinik mənzərə
Xəstəlik dəri səthində diametri 1 sm-ə qədər olan çoxlu sayda dairəvi formalı ləkələrin əmələ gəlməsi ilə xarakterizə olunur. Kəpəkvari dəmrov zamanı səpgilərin inkişaf prosesi aşağıdakı mərhələləri əhatə edir:
- tük follikulu ətrafında bir neçə millimetr ölçülü, çəhrayı rəngli, tədricən sarımtıl və ya solğun çalar alan ləkə yaranır;
- ləkə böyüyür, onun mərkəzindəki dəri qabıqlanmağa başlayır, tədricən qabıqlanma elementin bütün səthinə yayılır;
- ləkə nahiyəsində vaxtaşırı qeyri-intensiv qaşınma yaranır;
- dəriyə müəyyən rəng verən melanositlər tədricən fəaliyyətini dayandırır – səpgi elementi ətrafındakı sağlam dəridən rəngcə getdikcə daha çox fərqlənir, getdikcə daha parlaq olur;
- müalicə aparılmazsa, ləkələr böyüyür, bir-biri ilə birləşərək qeyri-müntəzəm formalı, qaşınan böyük ocaqlar əmələ gətirir.
Ləkələr qəhvəyi, sarı, sarımtıl-qonur, çəhrayı, tünd-qonur rəngdə olur, kənarları qeyri-bərabər, aydındır, dəri səthindən qabarmır. Kəpəkvari dəmrovun insanda xarakterik simptomu – ləkənin qaşınması yolu ilə müəyyən edilən nəzərəçarpan qabıqlanmadır.
Səpgilər daha çox döş və kürək nahiyəsində, daha az hallarda – qoltuqaltı nahiyədə, başda və ya ətraflarda lokalizasiya olunur. Asimmetrikdir. Bir qayda olaraq, onlar pasiyentə diskomfort yaratmır, lakin xəstəliyin qabarıq mərhələsində müxtəlif intensivlikdə qaşınma ilə müşayiət oluna bilər, səpginin bakterial flora ilə yoluxması zamanı isə yanma hissi, ağrılılıq yaradır.
Şəkillərdə əlamətlər
Oxşar əlamətlər aşkar etmisinizsə, nə etməli?
-
Özünüzü müalicə etməyin
Özbaşına müalicə sağlamlıq üçün təhlükəlidir. Dəqiq diaqnoz olmadan müalicəyə başlamaqla vaxt itirə və yanlış yol seçə bilərsiniz.
-
Mütləq həkimə müraciət edin
Yalnız ixtisaslı həkim dəqiq diaqnoz qoya və düzgün müalicə təyin edə bilər. Hansı mütəxəssisə getməli olduğunuzu bilmirsinizsə, terapevtə yazılın — o, sizi lazımi həkimə yönləndirəcək.
-
Müalicəni təxirə salmayın
İlk əlamətlər yaranan kimi başlanmış müalicə daha effektiv olur və ağırlaşmaların qarşısını almağa kömək edir.
-
Bizə müraciət edin — mütləq kömək edəcəyik
*1103
Diaqnostika
Kəpəkvari (rəngli) dəmrovun simptomlarını yoxlayan, diaqnozu təsdiqləyən və insanlarda müalicəsini aparan dermatoloq həkimdir. Diaqnozun əsasını aşağıdakılar təşkil edir:
- şikayətlərin toplanması;
- xəstəliyin və həyatın anamnez məlumatları (həkim üçün səpgilərin nə vaxt və hansı şəraitdə yarandığını, zaman keçdikcə necə dəyişdiyini, onları aradan qaldırmaq üçün hansı tədbirlərin görüldüyünü və hansı nəticəyə gətirib çıxardığını, həmçinin xəstənin somatik sağlamlıq vəziyyətini, allergiya və irsi xəstəliklər haqqında məlumatları bilmək vacibdir);
- obyektiv müayinə – ləkələrin çılpaq gözlə və dermatoskop vasitəsilə müşahidəsi, ləkənin səthinin qaşınması yolu ilə Benye simptomunun (yonqu fenomeni) müəyyən edilməsi (bu zaman epidermisin qabıqlanması güclənir);
- Baltser yod sınağı (səpgilər və onların ətrafındakı sağlam dəri spirtli yod məhlulu ilə işlənir, rəng dəyişikliyi qiymətləndirilir; ləkənin daha intensiv rənglənməsi kəpəkvari dəmrovun əlaməti sayılır, bu, boyanın həmin nahiyədə epidermisin boşalması səbəbindən daha yaxşı hopması ilə bağlıdır; yod əvəzinə fukorsin və ya brilliant yaşılı (zelyonka) da istifadə oluna bilər);
- ultrabənövşəyi şüa saçan Vud lampası vasitəsilə ləkələrin araşdırılması (sağlam dəri bu şüalarda açıq-mavi rəngdə parlayır, rəngli kəpəkvari dəmrovun ləkələri isə qızılı-ağ və ya qonur çalarda flüoresensiya verir);
- qazıntının mikroskopiyası (xəstəliyə səbəb olan göbələyi epidermisin qopmuş pulcuqlarında aşkar etməyə imkan verir).
Müalicə
Həm yeniyetmələrdə, həm də böyüklərdə kəpəkvari (rəngli) dəmrovun müalicəsi antimikotik preparatların tətbiqinə əsaslanır. Səpgilər tək-tək olduqda dərman vasitələri məlhəm, krem, məhlul formasında yerli tətbiq edilir – müəyyən edilmiş dövriliklə zədələnmiş dəri sahələrinə çəkilir. Çoxsaylı birləşən elementlər olduqda xəstəyə tablet və ya kapsul formasında sistemli antimikotik qəbulu kursu tövsiyə oluna bilər.
Terapiya müddətində alt paltarını hər gün dəyişmək, onu isti suda yumaq, yuduqdan sonra hər iki tərəfdən isti ütü ilə ütüləmək lazımdır.
Müalicə çox vaxt uzunmüddətli olur, bir neçə ay davam edir. Sağalmadan sonra orqanizmə eyni risk amillərinin təsiri zamanı xəstəliyin residivləri mümkündür.
Reabilitasiya
Kəpəkli dəmrovun müalicəsindən sonra reabilitasiya tədbirlərinə ehtiyac yoxdur.
Profilaktika
Sağalmadan sonra kəpəkvari dəmrovun residiv riskini azaltmaq üçün aşağıdakılara əməl olunmalıdır:
- havaya uyğun geyinmək;
- təbii parçalardan hazırlanmış geniş geyimlərə üstünlük vermək;
- şəxsi gigiyena qaydalarına riayət etmək;
- sağlam həyat tərzi sürmək (balanslaşdırılmış qidalanmaq, kifayət qədər yatmaq, əmək və istirahət rejiminə riayət etmək, hipodinamiyadan qaçmaq, zərərli vərdişlərdən imtina etmək);
- stresləri minimuma endirmək;
- hipergidrozla mübarizə üçün antiperspirantlardan istifadə etmək, bu vəziyyətin səbəblərini aydınlaşdırmaq və onları aradan qaldırmağa çalışmaq;
- solyariyə getməkdən və açıq günəş şüaları altında qalmaqdan imtina etmək;
- aqressiv kosmetik vasitələrdən istifadə etməmək;
- dəridə dəyişikliklər yarandıqda – dermatoloqa müraciət etmək.
Yadda saxla!
Praktik həkim olaraq, mən vaxtaşırı onunla qarşılaşıram ki, xəstələr mənə başqa dəri xəstəliyinin (məsələn, atopik və ya seboreyik dermatitin) müalicəsi üçün müraciət edirlər, bu xəstəlik nədənsə terapiyaya daha pis tabe olmağa başlayır, müayinə zamanı isə onlarda kəpəkvari dəmrov da aşkar olunur. Bəli, göbələk mənşəli bu patologiya növü özlüyündə təhlükəli deyil, xəstənin həyat keyfiyyətini aşağı salmır, ağırlaşmalara səbəb olmur, lakin digər dermatoloji xəstəliklərin olduğu hallarda simptomatikanı ağırlaşdırır, onların gedişini çətinləşdirir, əvvəllər effektiv olan dərman preparatlarına qarşı davamlılıq yaradır. Bu cür halların müalicəsi həmişə kompleks xarakter daşıyır, rəngli dəmrova səbəb olan göbələk florasının yatırılmasına və əsas dəri xəstəliyinin kəskinləşməsinin minimuma endirilməsinə yönəlir. Xəstələrə tövsiyə etmək istərdim ki, xronik dermatoloji patologiyanın gedişat xarakteri dəyişdikdə və ya ona xas olmayan yeni səpgilər əmələ gəldikdə dərhal diaqnozu dəqiqləşdirmək və müalicəni korreksiya etmək üçün həkimə müraciət etsinlər.
Mövzu üzrə məqalələr
Kəmərəbənzər dəmrov: səbəbləri, necə görünür və necə ötürülür
Kəmərəbənzər dəmrov, həmçinin kəmərəbənzər herpes kimi tanınır, – su çiçəyi virusunun (Varicella Zoster Virus) törətdiyi virus xəstəliyidir. Bu…
İstiqamət: Dermatologiya
İnsan niyə çox tərləyir: səbəblər və bununla mübarizə üsulları
Tərləmə – insan orqanizmində bədən hərarətinin normal tənzimlənməsini təmin edən, həmçinin orqanizmdən artıq maye və duzları xaric edən…
İstiqamət: Dermatologiya
“RW” cavabını necə anlamalı: sifilis testləri niyə fərqlənir?
“RW” adı bəzən ümumi işlədilsə də, sifilis testlərinin üsulları fərqlidir. Diaqnoz və nəzarət üçün testin adı, əvvəlki müalicə…
İstiqamət: Venerologiya / İnfeksion xəstəliklər
Cinsi infeksiyalar üçün analiz: hansı nümunə nəyi yoxlayır?
Cinsi yolla keçən bütün infeksiyaları tək bir analiz yoxlamır. Testlər təmasın növünə, vaxtına, əlamətlərə və fərdi riskə uyğun…
İstiqamət: Ginekologiya / Venerologiya / İnfeksion xəstəliklər
Konsultasiya alın
Bu əlamətləri özünüzdə görürsünüzsə, həkimə müraciət etməyi təxirə salmayın. Vaxtında konsultasiya ağırlaşmaların qarşısını almağa kömək edir.
Ətraflı məlumat almaq və qəbula yazılmaq üçün bizə zəng edin:
