Göz miqreni – görmə pozğunluqları ilə müşayiət olunan miqren tipli baş ağrısının bir növüdür. Bəzən xəstəlik sefalgiya olmadan da keçə bilər.
Yayımlanma tarixi:
Sinonimlər
- Oftalmik miqren
Xəstəlik haqqında
Aura ilə göz miqreni baş ağrısının birincili variantlarına aiddir. Bu xəstəlik tibbə çoxdan məlumdur, lakin bununla belə səbəb və patogenetik amillər hələ tam müəyyən edilməmişdir. Patoloji prosesin mahiyyəti funksional və metabolik pozğunluqlarda gizlənə bilər.
Aura – keçici nevroloji pozğunluqlardır ki, onlar ən çox tutmadan əvvəl yaranır, lakin onu müşayiət də edə bilər. Təxminən insanların 90%-ində aura görmə pozğunluqları ilə təzahür edir. Xüsusilə, göz miqreninin simptomu çaxarlı skotoma hesab olunur. Xəstələrin üçdə birində həmçinin birtərəfli paresteziya – qollara və üzə yayılan iynələnmə və keyimə hissi də ola bilər.
Qadınlar kişilərlə müqayisədə miqren tipli baş ağrılarından 3 dəfə çox əziyyət çəkirlər. Qızlarda miqrenin ilk tutmaları çox vaxt cinsi yetişkənlik dövründə, menstrual funksiyanın başlanması ilə başlayır. Bəzi hallarda xəstəliyin həm daha erkən, həm də daha gec (20-30 yaşlarda) başlanması mümkündür. Müşahidə olunmuşdur ki, 50 yaşdan sonra miqren öz-özünə keçə və ya gündəlik baş ağrısına transformasiya oluna bilər.
Əksər hallarda diaqnostika şikayətlər və anamnez məlumatları əsasında aparılır. İkincili səbəbləri istisna etmək üçün oftalmoloji müayinə və bəzən neyrovizualizasiya həyata keçirilir. Xəstəliyin müalicəsi konservativdir.
Səbəbləri
Miqren genetik meyilliliyi olan xəstəliklərə aiddir. Əgər belə bir patologiya valideynlərdə varsa, onda onun uşaqlarda inkişaf riski xeyli artır. Lakin göz miqreninin səbəbləri hələ də yekun olaraq müəyyən edilməmişdir. Genetikadan əlavə, tutmanın yaranmasında meyilləndirici amillər də rol oynayır:
- Yuxunun həddindən artıq olması və ya çatışmazlığı;
- Xüsusilə cinsi hormonlar olmaqla, hormon səviyyələrinin tərəddüdləri;
- Kəskin və ya xroniki stresslər;
- Farmakoloji preparatların qəbulu;
- Alkoqol eksessi (xüsusən şərabın istifadəsi ilə).
Təsnifat
Həkimlər göz miqreninin 2 formasını ayırırlar:
- Baş ağrısı ilə müşayiət olunan xəstəlik;
- Baş ağrısı olmadan görmə pozğunluqları.
Aura ilə miqrenin klassik variantında başlanğıcda aura (ən çox bu çaxarlı skotoma olur) görmə sahəsinin eyni hissəsində yaranır, sonra isə baş ağrısı başlayır. Əgər miqren sefalgiya olmadan keçirirsə, simptomatika yalnız görmə pozğunluqları ilə təmsil olunur. Adətən onlar 2 gözü əhatə edir və kor ləkələr zonasının yaranması ilə xarakterizə olunur. Son dərəcə nadir hallarda retinal miqren müşahidə olunur, bu zaman görmənin müvəqqəti pozulması yalnız 1 gözdə inkişaf edir və həmin gözdə müvəqqəti korluq baş verə bilər.
Klinik mənzərə
Gözlərdə çaxarlı skotoma ilə birləşən miqren tipli baş ağrısı aşağıdakı əlamətlərlə xarakterizə olunur:
- Ağrılı hisslərin xarakteri pulsasiyalıdır;
- Baş ağrısı yalnız kəllənin 1 yarısında lokallaşır, adətən alın, göz yuvası və gicgah nahiyələrini əhatə edir;
- Ağrı intensivdir, fiziki iş və yerimə zamanı daha da güclənir;
- Bir neçə saat – 3 sutkaya qədər davam edə bilər;
- Tutma günün və gecənin istənilən vaxtında yarana bilər;
- Önəlamət kimi ürəkbulanma və qusma, işıq və səs qıcıqlandırıcılarına cavab olaraq xoşagəlməz hisslərin yaranması müşahidə oluna bilər.
Baş ağrısı olmadan və ya baş ağrısı ilə müşayiət olunan çaxarlı skotoma tutması ən çox triggər amillərin təsiri ilə provokasiya oluna bilər. Onların rolunu aşağıdakılar oynayır:
- Stress vəziyyətləri;
- Menstruasiya;
- Gecə yuxusunun 7 saatdan az olması (uzunmüddətli yuxu dövrü də təhlükəlidir – yuxunun optimal müddəti gecə 7-8 saatdır);
- Həddindən artıq fiziki yüklənmə;
- Spirtli içkilərin və tiraminlə zəngin məhsulların qəbulu;
- Bəzi dərman preparatlarının qəbulu;
- Uzunmüddətli aclıq fonunda qanda qlükoza səviyyəsinin əhəmiyyətli dərəcədə azalması;
- Həddindən artıq parlaq işıq;
- Hava şəraitinin kəskin dəyişməsi.
Tutma zamanı insan qaranlıq məkanda sakitcə uzanmağa üstünlük verir və tənhalığa can atır. Bu, hal-əhvalın yüngülləşməsinə kömək edir və baş ağrısının ifadəlilik dərəcəsini azaldır.
Çaxarlı skotomanın klassik əlaməti göz önündə qaranlıq ləkələrin yaranmasıdır ki, bu da görmə sahəsinin düşmüş hissəsinə uyğun gəlir. Lakin göz miqreninin digər görmə təzahürləri də mümkündür:
- Gözlərdə parlaq parıltılar və yanıb-sönən işıqlar;
- Baxılan təsvirlərin ikilənməsi;
- Görmənin müvəqqəti itkisi;
- Işıq axınına qarşı həssaslığın artması.
Xəstəliyin simptomları
Oxşar əlamətlər aşkar etmisinizsə, nə etməli?
-
Özünüzü müalicə etməyin
Özbaşına müalicə sağlamlıq üçün təhlükəlidir. Dəqiq diaqnoz olmadan müalicəyə başlamaqla vaxt itirə və yanlış yol seçə bilərsiniz.
-
Mütləq həkimə müraciət edin
Yalnız ixtisaslı həkim dəqiq diaqnoz qoya və düzgün müalicə təyin edə bilər. Hansı mütəxəssisə getməli olduğunuzu bilmirsinizsə, terapevtə yazılın — o, sizi lazımi həkimə yönləndirəcək.
-
Müalicəni təxirə salmayın
İlk əlamətlər yaranan kimi başlanmış müalicə daha effektiv olur və ağırlaşmaların qarşısını almağa kömək edir.
-
Bizə müraciət edin — mütləq kömək edəcəyik
*1103
Diaqnostika
Əksər hallarda miqren diaqnozunu nevroloq ətraflı şikayətlər və xəstəliyin ailə anamnezi əsasında qoyur. Lakin həmişə differensial diaqnostika aparılır, bu da simptomatik olaraq oxşar xəstəlikləri istisna etməyə imkan verir. Miqren şübhəsi olan pasiyentlərə baş ağrısı və/və ya keçici görmə pozğunluqları gündəliyini aparmaq tövsiyə olunur. Gündəliyə ağrının və digər simptomların yaranma vaxtı, mümkün provokatorlarla əlaqəsi, tutmanın müddəti və onun aradan qaldırılması vasitələri qeyd olunur.
Çaxarlı skotomanın səbəblərini müəyyən etmək üçün genişləndirilmiş oftalmoloji və nevroloji müayinə aparılır:
- Oftalmoskopiya və Göz dibinin biomikrofotoqrafiyası;
- Görmə itiliyi və görmə sahələrinin qiymətləndirilməsi;
- Göz almasının ultrasəs skan edilməsi;
- Maqnit-rezonans tomoqrafiyası.
Müalicə
Göz miqreninin necə müalicə olunması tutmaların tezliyindən, onların ağırlığından və aparılan terapiyaya cavabdan asılıdır. Çaxarlı skotoma və miqren mənşəli baş ağrısının müalicəsi dərman preparatlarının köməyi ilə aparılır.
Göz miqreninin medikamentoz müalicəsi 2 növə bölünür:
- Tutmanın inkişafı zamanı göstərilən təcili yardım;
- Növbəti miqren tutmasının ehtimalını azaldan preventiv terapiya.
Baş ağrısının kəskin aradan qaldırılması üçün qeyri-steroid iltihabəleyhinə preparatlardan istifadə olunur. Əgər pasiyentin bu dərmanların qəbuluna əks-göstərişləri varsa, onları parasetamolla əvəz etmək olar (lakin onun effektivliyi bir qədər aşağıdır, amma müəyyən kateqoriya insanlar üçün təhlükəsizliyi daha yüksəkdir). Hansı vasitənin ağrılı hissləri və miqrenin yaratdığı görmə pozğunluqlarını tez aradan qaldırmağa kömək edəcəyini əvvəlcədən həkimlə müzakirə edin.
Klinik praktikada birinci sıra preparatların kifayət qədər effektiv olmadığı hallar mövcuddur. Bu situasiyalarda həkimin arsenalında ikinci və üçüncü sıra vasitələr olur. Onların əksəriyyəti reseptlə verilən preparatlardır. Buna görə də, təcili yardım vasitələrini həmişə əlinizdə saxlamaq üçün əvvəlcədən mütəxəssis müayinəsindən keçmək lazımdır.
Preventiv müalicə müəyyən bir pasiyent kateqoriyası üçün seçilir (aşağıda «Profilaktika» bölməsinə baxın). Qeyd etmək lazımdır ki, ilkin mərhələdə belə terapiya əhəmiyyətli yüngülləşmə gətirmir. Lakin onun təsiri kumulyativdir, buna görə davam edən tutmalara baxmayaraq, preventiv müalicəni davam etdirmək lazımdır. Nəticənin ilkin qiymətləndirilməsi farmakoloji vasitənin istifadəyə başlanmasından 2-3 ay sonra aparılır.
Bəzi pasiyentlərə dəstəkləyici terapiya innovativ metodlarla aparıla bilər. Söhbət kalsitonin peptidinə qarşı monoklonal antitellərin tətbiqindən gedir. Bu halda effektin qiymətləndirilməsi daha gec – 3-6 ay sonra aparılır.
Miqrenin cərrahi müalicəsi işlənib hazırlanmayıb.
Reabilitasiya
Miqrenin növbəti tutmasından sonra triggər amili aşkar etmək vacibdir. Sonralar imkan daxilində onun təsirindən qaçmaq lazımdır.
Profilaktika
çaxarlı skotoma ilə müşayiət olunan miqrenin ilkin profilaktikası hazırda mövcud deyil, çünki xəstəliyin dəqiq səbəbləri və inkişaf mexanizmləri hələ də məlum deyil.
Lakin bu xəstəlikdən əziyyət çəkən bir sıra pasiyentlər üçün ikincili profilaktika tövsiyə olunur. O, göz miqreni tutmalarının qarşısının alınmasına yönəldilir. Bunun üçün antimigren preparatları ilə aşağı dozalarda profilaktik terapiya təyin edilir. Bu taktika aşağıdakı pasiyent kateqoriyalarına tövsiyə olunur:
- Tez-tez miqren tutmaları (ayda 2 və daha çox), insanın əmək qabiliyyətini pozan;
- Tutmaların ağır gedişi, insanın 3 sutka ərzində adi işlərlə məşğul ola bilmədiyi halda;
- Təcili yardım preparatlarının tətbiqinə ehtiyac, həftədə 2 və daha çox dəfə yaranan;
- Aydın nevroloji pozğunluqla müşayiət olunan miqren tutması.
Əgər göz miqreni sizə nəzərəçarpan narahatlıq yaradırsa, bu problemi müalicə edən həkimlə müzakirə edin. Ola bilsin ki, sizin halda daimi əsasda profilaktik terapiya aparılması tələb olunur.
Dərmanla profilaktikadan əlavə, xəstəliyin gedişinə aşağıdakı tədbirlər də müsbət təsir göstərə bilər:
- Psixoterapevtik texnikalar;
- Bioəlaqə metodları ilə məşqlər;
- Gimnastika və əlverişli fiziki məşğələlər (ağır fiziki əmək istisna olunur);
- Boyun-yaxalıq nahiyəsinin masajı;
- Üzgüçülük və digər su prosedurları növləri;
- Transkranial stimulyasiya və digər fizioterapevtik prosedur növləri.
Yadda saxla!
Əksər hallarda miqren diaqnozunu qoymaq üçün neyrovizualizasiya metodlarının – kompüter və ya maqnit-rezonans tomoqrafiyanın – aparılmasına ehtiyac olmur. Lakin çətin klinik hallarda, həkimin beyinə qansızma və ya işemik tutma şübhəsi olduqda neyrovizualizasiya olmadan keçinmək mümkün deyil. Dəqiq diaqnostika son dərəcə vacibdir, çünki miqren və insult zamanı müalicə yanaşmaları kəskin şəkildə fərqlənir. Beyin anatomiyasının vizuallaşdırılması zəruri olduqda ən üstün metod MRT-dir – daha yüksək diaqnostik dəyərə malikdir və şüa yükü ilə müşayiət olunmur. Bununla yanaşı, migren tipli baş ağrısı olduqda MRT-nin rutin aparılması tövsiyə edilmir.
Əlaqəli Xəstəliklər
Suallar və cavablar
Göz miqreni olan pasiyentlərin müayinə və müalicəsi ilə nevroloqlar məşğul olurlar. Kompleks diaqnostika çərçivəsində oftalmoloqun konsultasiyası və göz daxili strukturların müayinəsi tələb olunur.
Miqren hallarının təxminən 70%-ində aura olmur. Halbuki 30% pasiyentdə bu və ya digər öncül əlamətlər ola bilər. Lakin bəzi insanlarda xəstəliyin eyni zamanda 2 variantı mümkün olur – bəzi tutmalar aura ilə müşayiət oluna bilər, digərləri isə öncül əlamətlər olmadan qəfil baş verə bilər. Miqren diaqnozu həmişə mürəkkəbdir və onu mütəxəssis (nevroloq) qoymalıdır.
Xəstəliyin xroniki gedişini ayda 15 gün və daha çox davam edən baş ağrısı göstərir. Belə pasiyentlər ən çox mənəvi cəhətdən tükənmiş və depressiya vəziyyətində olurlar. Dərhal göstərilən nevroloji yardım vəziyyəti tez yaxşılaşdırmağa və baş ağrısı ilə mübarizə aparmağa, insanı tam dəyərli həyata qaytarmağa imkan verir.
Miqren tez-tez yaşlılıq dövrünün başlanması ilə səngiyir. Əgər ilk dəfə təkrarlanan baş ağrıları və ya görmə pozğunluqları 50 yaşdan sonra yaranıbsa, belə vəziyyət beyin maddəsinin üzvi patologiyası baxımından daha şübhəlidir. Bu cür şikayətlərin miqrenlə bağlı olma ehtimalı minimaldır. Diferensial diaqnostika aparmaq və obyektiv diaqnoz qoymaq üçün mümkün qədər tez nevroloqa müraciət etmək lazımdır.
Adətən gestasion proses xəstəliyin gedişinə müsbət təsir göstərir – tutmaların tezliyi və ifadəliliyi nəzərəçarpacaq dərəcədə azalır, bəzən isə onlar tamamilə dayanır. Lakin baş ağrıları və mərkəzi parlaq skotomalar yenə də davam edirsə və hamilə qadına narahatlıq verirsə, onların aradan qaldırılması üçün döl üçün ən təhlükəsiz vasitə kimi parasetamol tövsiyə olunur. Tutmadan sonra planlaşdırılmamış nevroloq konsultasiyası tövsiyə edilir.
Mövzu üzrə məqalələr
Epilepsiya ilə hamiləlik: dərmanı dayandırmadan təhlükəsiz plan qurmaq
Epilepsiyası olan bir çox qadında hamiləlik uğurla davam edə bilər. Bunun üçün tutmaların nəzarəti və dərmanların hamiləliyə uyğunluğu…
İstiqamət: Nevrologiya / Ginekologiya
Dağınıq skleroz nədir: xəstəlik, onun səbəbləri və təzahürləri barədə sadə dillə
Dağınıq skleroz (DS) – autoimmun mənşəli xroniki xəstəlikdir; bu zaman immun sistemi sinir sistemini yad kimi qəbul edir…
İstiqamət: Nevrologiya
Başgicəllənmə
Başgicəllənmə. İnsana ətrafındakı əşyaların və (ya) öz bədəninin müəyyən istiqamətə hərəkət etdiyi və ya fırlandığı təsəvvürünü yaradan vəziyyət…
İstiqamət: Nevrologiya
Xroniki miqren
Miqren qadınlarda daha tez-tez rast gəlinir. Adətən ilk dəfə yeniyetməlik və gənclik illərində özünü göstərir, orta yaşlarda tutmaların…
İstiqamət: Sefalgologiya
Konsultasiya alın
Bu əlamətləri özünüzdə görürsünüzsə, həkimə müraciət etməyi təxirə salmayın. Vaxtında konsultasiya ağırlaşmaların qarşısını almağa kömək edir.
Ətraflı məlumat almaq və qəbula yazılmaq üçün bizə zəng edin:
