Bu analizdə qanda ümumi və sərbəst prostatspesifik antigen ölçülür və sərbəst PSA-nın payı hesablanır. Bu nisbət prostat xərçəngini xoşxassəli böyümədən ayırmağa kömək edir. Analiz kişilərdə prostat xərçənginin erkən aşkarlanması və biopsiya barədə qərar üçün təyin olunur.
- Biomaterial
- Qan zərdabı
- Nəticə hazır olur
- 1 iş günü
- Qiymət
- 21 AZN
Yayımlanma tarixi: Yenilənmə tarixi:
Onlayn
Həkim-koordinatorun pulsuz konsultasiyası
müayinə və prosedurlara hazırlıq barədə
Müayinə və ya prosedur keçirməyi planlaşdırırsınız?
Həkim-koordinatorumuz hazırlığı, prosedurun necə keçdiyini, göstəriş və əks göstərişləri izah edəcək, suallarınızı cavablandıracaq.
Pulsuz konsultasiyaya yazılın — operator sizin üçün əlverişli zəng vaxtını seçəcək.
Sinonimlər
- f-PSA
- sərbəst PSA indeksi
- prostatspesifik antigen ümumi və sərbəst
Müayinənin təsviri
Prostat xərçəngi kişilərdə ən çox rast gəlinən bədxassəli şişlərdən biridir. Uzun müddət ya heç bir əlamət vermir, ya da adi sidik problemləri kimi özünü göstərir, sağalma ehtimalı isə birbaşa aşkarlanma mərhələsindən asılıdır. Ona görə erkən diaqnostika üçün qanda iki göstərici – ümumi və sərbəst prostatspesifik antigen (PSA) ölçülür.
PSA prostat vəzinin hasil etdiyi qlikoproteindir. Onun böyük hissəsi toxum mayesinə keçir, qana isə çox az miqdarı düşür. Qanda PSA iki formada olur: daşıyıcı zülallarla birləşmiş (bağlı) və sərbəst. Hər ikisinin cəmi ümumi PSA-dır.
Riski düzgün qiymətləndirmək üçün sərbəst PSA-nın ümumi PSA-dakı payını, yəni faizini bilmək lazımdır. Bunu birbaşa ölçmək olmur: laboratoriya hər iki göstəricini ayrıca ölçür, sonra onların nisbəti hesablanır. Xərçəngdə sərbəst PSA-nın payı adətən azalır, xoşxassəli böyümədə isə böyük qalır.
Hər iki göstərici qan zərdabında immunokimyəvi üsulla ölçülür.
Göstərişlər
Həkim PSA analizini bu hallarda təyin edir:
- sidik ifrazı pozulub: ağrılı, çətin və ya tez-tez sidiyə getmə, sidik kisəsinin tam boşalmaması hissi;
- ultrasəs müayinəsində prostatda dəyişiklik var: vəz böyüyüb, konsistensiyası dəyişib, içində şübhəli sahələr görünür;
- barmaqla düz bağırsaq müayinəsində prostatda dəyişiklik tapılıb;
- planlı yoxlama: 50 yaşdan yuxarı bütün kişilər üçün, riski artmış kişilərdə 45 yaşdan, yüksək riskdə isə 40 yaşdan;
- əvvəlki analizdə PSA 2,5 nq/ml-dən yüksək çıxıb: bu halda yoxlama ildə bir dəfə aparılır;
- prostat xərçənginin müalicəsinə başlamazdan əvvəl və müalicə bitdikdən sonra;
- müalicədən sonra residivi erkən aşkarlamaq üçün müntəzəm nəzarət.
Hansı xəstəliklərdə təyin olunur
Müayinənin aparılması
-
Hazırlıq 10 gün
Prostat masajı və ya rektal müayinədən sonra gözləyin, 2 gün eyakulyasiyadan çəkinin.
-
Analizin götürülməsi 5 dəqiqə
Hər iki göstərici üçün dirsək venasından bir dəfə qan götürülür.
-
Nəticə 1 iş günü
Sərbəst və ümumi PSA nisbətini uroloq yozur.
Müayinəyə hazırlıq
PSA prostata hər hansı təsirdən sonra müvəqqəti arta bilər, ona görə bu qaydalara əməl edin:
- prostat masajından və ya barmaqla düz bağırsaq müayinəsindən sonra ən azı 10 gün gözləyin;
- 2 gün cinsi əlaqədən və eyakulyasiyadan çəkinin;
- bir gün əvvəl çox yağlı yemək yeməyin;
- 30 dəqiqə əvvəl siqaret çəkməyin;
- klinikaya bir az tez gəlin ki, qan verməzdən əvvəl yarım saat sakit oturub dincələsiniz.
Analiz necə götürülür
Hər iki göstərici bir venoz qan nümunəsindən ölçülür. Qan dirsək bükümündəki venadan nazik iynə ilə götürülür, prosedur bir neçə dəqiqə çəkir. Sonra iynə yerini bir az sıxıb saxlamaq lazımdır ki, qançır qalmasın.
Nəticəyə nə təsir edə bilər
PSA qan verilməzdən əvvəl prostat vəzinə edilən hər cür təsirə həssasdır.
- Prostatın barmaqla müayinəsi, masaj, sistoskopiya, kateter və biopsiya göstəricini yüksəldir; analiz bu müdaxilələrdən bir müddət sonra verilməlidir.
- Velosiped sürmək və cinsi əlaqə (xüsusilə analizdən 1–2 gün əvvəl) PSA-nı müvəqqəti artıra bilər.
- Prostatın iltihabı və sidik yollarının infeksiyası nəticəni yüksəldir.
- Prostat üçün istifadə edilən bəzi dərmanlar PSA-nı təxminən iki dəfə azaldır; bunu həkimə deyin.
- Nümunə qısa müddətdə ayrılmalıdır, çünki sərbəst PSA tez dəyişir.
- Referens (norma) hədləri laboratoriyadan və istifadə olunan üsuldan asılı olaraq fərqlənir, ona görə nəticələri eyni laboratoriyada müqayisə etmək daha düzgündür.
Dərman və vitamin qəbulunuz barədə həkimə əvvəlcədən xəbər verin. Nəticə tək başına yox, həkim tərəfindən simptomlar və başqa testlərlə birgə şərh olunur.
Referens dəyərlər
| Göstərici | Qrup | Referens dəyər | Vahid |
|---|---|---|---|
| Ümumi PSA | Kişilər | 0–4 | nq/ml |
| Sərbəst PSA / ümumi PSA | Kişilər | 25–100 | % |
Dəyərlər laboratoriyanın istifadə etdiyi metoddan asılıdır, ona görə nəticənizi analiz blankında göstərilən intervalla müqayisə edin.
Nəticənin yozulması
Ümumi PSA-nın yüksəlməsinin səbəbləri:
- prostat vəzinin xoşxassəli hiperplaziyası (adenoma);
- prostat xərçəngi – bu xəstəlikdə halların təxminən 80%-ində PSA artır;
- prostatit və sidik yollarının infeksiyaları;
- prostatın travması;
- sidik kisəsində sidiyin ləngiməsi;
- son günlərdə cinsi əlaqə, velosiped sürmə, sistoskopiya, kateter qoyulması və ya uretraya dərman yeridilməsi.
Yaşla PSA təbii olaraq bir qədər artır, bu fizioloji haldır.
Avropa Uroloqlar Assosiasiyasının tövsiyələrinə görə ümumi PSA 4–10 nq/ml arasında olanda risk sərbəst PSA-nın payı ilə dəqiqləşdirilir:
- sərbəst PSA 10%-dən azdırsa, prostat xərçəngi riski yüksəkdir;
- sərbəst PSA 25%-dən çoxdursa, bədxassəli xəstəlik ehtimalı aşağıdır.
Nəticəni uroloq digər müayinələrlə birlikdə qiymətləndirir. Yüksək risk olduqda ultrasəs nəzarəti altında prostat biopsiyası barədə qərar fərdi qaydada verilir, götürülən toxuma histoloji müayinə olunur. Diaqnozu yalnız həkim qoyur.
Nəticə normadan kənar olduqda həkim ümumi qan və sidik analizi, spermoqramma, kişi hormonları, xərçəng-embrional antigen, qələvi fosfataza, C-reaktiv zülal, həmçinin PZR üsulu ilə mikoplazma, xlamidiya, ureaplazma və sifilis törədicisinə testlər təyin edə bilər.
Yadda saxla!
PSA-nın bir dəfə yüksək çıxması hələ heç nə demək deyil. Uroloq üçün daha önəmli olan göstəricinin zamanla necə dəyişməsidir: illər ərzində sürətlə artan PSA sabit, lakin bir qədər yüksək PSA-dan daha narahatedicidir.
- PSA-nı azaldan dərmanlar (məsələn, prostat adenomasında işlədilən bəzi preparatlar) qəbul edirsinizsə, bunu həkimə deyin.
- Nəticələrinizi saxlayın və təkrar analizləri mümkünsə eyni laboratoriyada verin.
Qiymət cədvəli
- PSA ümumi 21 AZN
- PSA sərbəst 21 AZN
* Klinika rəhbərliyi saytda yerləşdirilmiş qiymət siyahısının vaxtında yenilənməsi üçün bütün tədbirləri görür, lakin mümkün anlaşılmazlıqların qarşısını almaq üçün xidmətlərin dəyərini qeydiyyat şöbəsində dəqiqləşdirməyi tövsiyə edirik. Yerləşdirilmiş qiymətlər ictimai oferta deyildir. Tibbi xidmətlər müqavilə əsasında göstərilir.
Suallar və cavablar
Ciddi aclıq tələb olunmur. Yalnız bir gün əvvəl çox yağlı yeməkdən çəkinmək kifayətdir. Daha önəmlisi prostata təsir edən amilləri – cinsi əlaqəni, masajı, velosipedi istisna etməkdir.
Uroloqa müraciət edin. Həkim adətən hazırlıq qaydalarına tam əməl etməklə analizi təkrarlamağı, sərbəst PSA-nın payını qiymətləndirməyi və prostatın ultrasəs müayinəsini tövsiyə edir. Erkən mərhələdə prostat xərçəngi çox vaxt heç bir şikayət vermir.
Ayrıca sərbəst PSA-nın mənası azdır: onu yalnız ümumi PSA ilə müqayisədə qiymətləndirmək olur. Ona görə iki göstərici həmişə birlikdə, eyni nümunədən ölçülür.
Laboratoriya həkimləri
Harada və nə vaxt təhvil vermək olar
Ünvan: Bakı, Yavər Əliyev küç., 26. İş saatları: 7 gün 24 saat. Analizlər canlı növbə ilə qəbul olunur — gəlməzdən əvvəl zəng edib hazırlıq qaydalarını, nəticənin hazır olma vaxtını və qiyməti dəqiqləşdirə bilərsiniz.
Ətraflı məlumat almaq və qəbula yazılmaq üçün bizə zəng edin:
Mövzu üzrə məqalələr
Sidik qaçırma gündəlik həyatınıza mane olur?
Öskürəndə və ya qəfil sidiyə getmək ehtiyacı yarananda sidik qaçırma fərqli mexanizmlərlə əlaqəli ola bilər. Düzgün tipin müəyyənləşdirilməsi…
İstiqamət: Urologiya / Ginekologiya
MAR-testi: nəticə təkbaşına sonsuzluğu izah edirmi?
MAR-testi spermatozoidlərlə əlaqəli anticisimləri qiymətləndirə bilər. Lakin o, hər cütlük üçün ilkin müayinə deyil və təkbaşına reproduktiv diaqnoz…
İstiqamət: Reproduktologiya / Andrologiya
Xayadan nümunə götürülməsi: biopsiya ilə sperm axtarışı eynidirmi?
Xaya biopsiyası diaqnostik toxuma qiymətləndirilməsi və ya reproduktiv prosedurla əlaqəli ola bilər. Müdaxilənin məqsədi əvvəlcədən dəqiq izah edilməlidir.
İstiqamət: Andrologiya / Reproduktologiya
Sidik ifrazı zamanı ağrılar
Sidik ifrazı zamanı ağrı barədə bilinməli ən vacib məqam odur ki, belə simptom orqanizmdəki pozğunluğun əlamətidir. Pozğunluqlar müxtəlif…
İstiqamət: Urologiya
