Graviditas

Hamiləlik — qadın orqanizmində embrionun, sonra isə dölün inkişaf etdiyi fizioloji vəziyyətdir; orta hesabla təxminən 40 həftə davam edir.

Sinonimlər: Boyluluq

Hamiləlik yumurta hüceyrəsinin mayalanması və rüşeymin uşaqlıq divarına yerləşməsi ilə başlayır, doğuşla başa çatır. Mamalıqda müddət son aybaşının birinci günündən hesablanır: normal vaxtında hamiləlik 37–42 həftə, orta hesabla 40 həftə davam edir. Bütün dövr üç trimestrə bölünür və hər birinin öz müşahidə vəzifələri var.

Mahiyyəti və orqanizmdə dəyişikliklər

Xorionik qonadotropin, progesteron və estrogenlərin təsiri ilə demək olar ki, bütün sistemlər yenidən qurulur. Qanın həcmi təxminən üçdə bir artır, nəbz sürətlənir, durulaşma nəticəsində fizioloji anemiya yaranır. Uşaqlıq dəfələrlə böyüyür, plasenta və döl ətrafı maye formalaşır. Maddələr mübadiləsi dəyişir: fol turşusu, dəmir, yod tələbatı artır, ikinci yarıda toxumaların insulinə həssaslığı azalır.

İlk əlamətlər aybaşının gecikməsi, döşlərin gərilməsi, ürəkbulanma, yorğunluqdur. Hamiləlik XQ testi (sidikdə və ya qanda) və USM ilə təsdiqlənir; USM həm də döl yumurtasının uşaqlıqda yerləşdiyini göstərir.

Klinik əhəmiyyəti

Hamilə qadına mümkün qədər tez qeydiyyata durmaq tövsiyə olunur. Müşahidəyə daxildir:

birinci trimestrin skrininqi (11–14 həftə) və ikinci, üçüncü trimestrdə USM;
təzyiqin, çəkinin, sidik analizinin, ümumi qan analizinin müntəzəm yoxlanılması;
24–28-ci həftələrdə qlükozaya tolerantlıq testi, HİV, sifilis, hepatitlərə müayinə;
hamiləlikdən əvvəl və birinci trimestrdə fol turşusu, həkimin təyini ilə yod qəbulu.

Hamiləlik zamanı siqaret çəkmək və spirtli içki qəbul etmək olmaz, istənilən dərman yalnız həkimlə razılaşdırıldıqdan sonra qəbul edilir.

Hansı xəstəliklərlə əlaqəlidir

Hamiləliyin ağırlaşmaları: erkən toksikoz, spontan abort, uşaqlıqdankənar hamiləlik, hestasion şəkərli diabet, hestasion hipertenziya və preeklampsiya, hamiləliyin qaraciyərdaxili xolestazı, ciftin önə gəlməsi və qopması, vaxtından əvvəl doğuş. Hamiləlik xroniki xəstəlikləri — hipertenziyanı, qalxanabənzər vəzi və böyrək xəstəliklərini kəskinləşdirə bilər.

Nə vaxt təcili həkimə müraciət etməli

Uşaqlıq yolundan qanaxma, qarında güclü ağrı, suyun sızması, qıcolmalar, gözlər önündə “milçəklər” ilə güclü baş ağrısı, həmçinin döl hərəkətləri xeyli zəiflədikdə və ya dayandıqda təcili tibbi yardım (103) çağırın.