Glandulae parathyroideae
Qalxanabənzərətrafı (paratiroid) vəzilər qanda kalsiumun səviyyəsini tənzimləyən kiçik endokrin vəzilərdir.
Sistem: Endokrin sistem
Yerləşməsi
Adətən dörd vəzi olur — ikisi yuxarıda, ikisi aşağıda; onlar qalxanabənzər vəzinin arxa səthində yerləşir. Onların sayı və yeri fərdi olaraq dəyişə bilər.
Quruluşu
Hər vəzi düyü dənəsi boyda yastı, oval cisimdir. Əsas hüceyrələri paratireoid hormon (PTH) ifraz edir.
Funksiyası
Qanda kalsium azaldıqda PTH ifrazı artır: hormon sümüklərdən kalsiumun çıxmasını, böyrəklərdə onun geri sorulmasını və D vitamininin fəallaşmasını stimullaşdırır. Kalsium sinir və əzələ fəaliyyəti, ürək ritmi və sümüklərin möhkəmliyi üçün vacibdir.
- Hiperparatireozda kalsium yüksəlir: sümüklər zəifləyir, böyrək daşları, yorğunluq, susuzluq yarana bilər.
- Hipoparatireozda kalsium azalır: barmaqlarda və dodaq ətrafında keyimə, əzələ qıcolmaları ola bilər.
Suallar və cavablar
Qanda PTH, ümumi və ionlaşmış kalsium, fosfor və D vitamininin səviyyəsi təyin edilir. Vəzilərin böyüməsi USM və ya digər görüntüləmə üsulları ilə axtarılır.
Çox vaxt təsadüfən — qanda kalsiumun yüksəlməsi ilə. Bəzən ilk əlamət böyrək daşları və ya osteoporoz olur.
