Təsiredici maddə
Takrolimus — orqan transplantasiyasından sonra rədd reaksiyasının qarşısını almaq üçün istifadə olunan güclü kalsinevrin inhibitorudur. Müalicə transplantoloqun nəzarəti və qanda dərmanın səviyyəsinin müntəzəm ölçülməsi ilə aparılır.
- Latın adı
- Tacrolimusum
- Ticarət adları
- Takroplan, Proqraf, Takrolin, Takro Siyahı
- ATC kodu
- L04AD02
- Farmakoloji qrup
- İmmunosupressorlar
- Dərman formaları
-
- Kapsul
- İnfuziya
Diqqət!
Dərmanı qəbul etməzdən əvvəl həkim və ya əczaçı ilə məsləhətləşin. Bu səhifədəki məlumat tanışlıq üçündür və həkim məsləhətini əvəz etmir.
Nə üçün istifadə olunur
- böyrək, qaraciyər və ürək transplantasiyasından sonra rədd reaksiyasının profilaktikası;
- digər immunosupressorlara davamlı olan rədd reaksiyasının müalicəsi.
Dəri üçün məlhəm forması atopik dermatitdə istifadə olunur, lakin bu, ayrıca dərmandır və tablet-kapsul formalarından fərqli göstərişlərə malikdir.
Necə təsir edir
Takrolimus hüceyrə daxilində FKBP-12 zülalı ilə birləşir və kalsinevrin fermentini bloklayır. T-limfositlərin fəallaşması və interleykin-2 istehsalı dayanır, immun sistemin köçürülmüş orqana hücumu zəifləyir. Təsiri siklosporindən daha güclüdür.
Kimlərə olmaz
- takrolimusa və ya makrolidlərə qarşı yüksək həssaslıq;
- komponentlərə qarşı allergiya (infuziya formasında — polioksietilləşdirilmiş gənəgərçək yağı).
Əlavə təsirlər
- böyrək funksiyasının pozulması;
- titrəmə, baş ağrısı, yuxusuzluq, əllərdə və ayaqlarda keyimə;
- qanda şəkərin yüksəlməsi, transplantasiyadan sonrakı diabet;
- arterial hipertenziya, hiperkaliemiya, maqnezium çatışmazlığı;
- ishal, ürəkbulanma;
- infeksiyalara meyillik, uzunmüddətli istifadədə limfoma və dəri xərçəngi riski.
Qarşılıqlı təsir
- Klaritromisin, eritromisin, azol göbələk əleyhinə dərmanlar, qreypfrut — takrolimusun səviyyəsini kəskin artırır.
- Rifampisin, fenitoin, karbamazepin, dazıotu — səviyyəni azaldır.
- Siklosporin — birlikdə istifadə edilmir.
- Kaliumsaxlayan diuretiklər — hiperkaliemiya riski.
- Nefrotoksik dərmanlar (aminoqlikozidlər, QSİƏP) — böyrək zədələnməsi riski artır.
- Canlı peyvəndlər — qadağandır.
Hamiləlik və laktasiya
Transplantasiyadan sonra hamiləlik planlaşdırılırsa, bu, transplantoloqla əvvəlcədən müzakirə edilməlidir. Takrolimus plasentadan keçir; yenidoğulmuşda kaliumun artması və böyrək funksiyasının dəyişməsi müşahidə oluna bilər. Laktasiya barədə qərarı həkim verir.
Uşaqlar
Uşaqlarda qaraciyər və böyrək transplantasiyasından sonra ixtisaslaşmış mərkəzlərdə istifadə olunur. Dozanın tənzimlənməsi qanda dərmanın səviyyəsinə əsasən aparılır.
Bu təsiredici maddə ilə preparatlar
Azərbaycanda Takrolimus ilə qeydiyyatda olan preparatlar. Onlarda eyni təsiredici maddə var, lakin doza, forma və köməkçi maddələr fərqlənə bilər. Konkret preparatı həkim seçir, aptekdə əvəzetmə barədə əczaçı ilə məsləhətləşin.
Tez-tez verilən suallar
Bəli, onların orqanizmdə paylanması fərqlidir və bir-birini sadəcə əvəz etmir. Səhvən forma dəyişdirilməsi rədd reaksiyasına və ya toksik təsirə səbəb ola bilər.
Hərarət, sidiyin azalması, şiddətli titrəmə, güclü susuzluq və tez-tez sidik ifrazı (şəkərin yüksəlməsi əlaməti) olduqda transplantoloqa dərhal məlumat verin.
Xəstəliklər
Simptomlar
Bu qrupdan digər dərmanlar
Adalimumab
Adalimumabum
Adalirel
Anti-T-limfosit immunoqlobulin (dovşan)
Immunoglobulinum anti-T-lymphocytorum (cuniculi)
Qrafalon
Basiliksimab
Basiliximabum
Simulekt
Belimumab
Belimumabum
Benlista
Dimetil fumarat
Dimethylum fumaras
Tenipra, Dimera və b.
Etanersept
Etanerceptum
Enbrel