Bağların dartılması oynağın təbii hərəkət həddini aşan qəfil burulma və ya yıxılma zamanı baş verir. Ən çox ayaq biləyi, diz və əl biləyi zədələnir. Yüngül dartılma evdə sağalır, amma güclü ağrı və oynağın qeyri-sabitliyi bağın qopmasını və ya sınığı istisna etmək üçün müayinə tələb edir.
Əlamətlər
- Oynaq nahiyəsində ağrı, hərəkətdə artır
- Şişkinlik və göyərmə
- Oynağa yüklənəndə ağrı, axsama
- Zədə anında «şıqqıltı» hissi
- Oynaqda qeyri-sabitlik — «oynaq yerində durmur» hissi
Nə etməli
-
Hərəkəti dayandırın
Fiziki fəaliyyəti dərhal kəsin, zədələnmiş oynağa yüklənməyin. Ayaq zədələnibsə, zərərçəkənin yeriməsinə imkan verməyin, ona dayaq olun.
-
Soyuq qoyun
Parçaya bükülmüş buzu və ya soyuq kompresi 20 dəqiqəyə qədər qoyun. İlk sutka ərzində bir neçə dəfə təkrarlamaq olar.
-
Oynağı qaldırın
Zədələnmiş ətrafı yastıq və ya bükülmüş paltar üzərinə qoyaraq ürək səviyyəsindən yuxarı qaldırın.
-
Oynağı sakit saxlayın
İlk günlərdə oynağı qoruyun. Elastik sarğı rahatlıq verirsə, sərbəst sarıyın; barmaqlar soyuyar, keyiyər və ya göyərərsə, dərhal boşaldın.
-
Həkimə müraciət edin
Ağrı və şişkinlik güclüdürsə, oynağa yüklənmək mümkün deyilsə və ya bir neçə gün ərzində yaxşılaşma yoxdursa, travmatoloqa müraciət edin.
Nə etmək olmaz
- Ağrıya baxmayaraq məşqi və ya yerişi davam etdirməyin
- Oynağı özünüz «yerinə salmağa» çalışmayın
- İlk günlərdə isti kompres qoymayın və oynağı ovuşdurmayın
- Sarğını sıx bağlamayın və gecə sıx sarğı ilə yatmayın
- Buzu birbaşa dəriyə qoymayın
Nə vaxt 103-ə zəng etməli
Aşağıdakı hallarda təcili tibbi yardıma müraciət edin və ya 103-ə zəng edin:
- oynaq və ya ətraf aydın şəkildə deformasiya olub;
- zədə yerindən aşağıda keyimə, soyuqluq, solğunluq və ya göyərmə var;
- ağrı çox güclüdür, ətrafı tərpətmək və ya üzərinə yüklənmək tamamilə mümkün deyil;
- zədə yüksəklikdən yıxılma və ya yol qəzası zamanı baş verib.
Uşaqlarda
Uşaqlarda bağlar sümüyün böyümə zonasından daha möhkəm olduğuna görə, «dartılma» kimi görünən zədə əslində sınıq ola bilər. Uşaq axsayırsa, ətrafı istifadə etmirsə və ya oynaq nahiyəsində sümüyə basanda ağrı olursa, travmatoloqa göstərin.
Tez-tez verilən suallar
Yüngül dartılma adətən bir-iki həftəyə, daha ciddi zədələr bir neçə həftəyə və ya daha uzun müddətə sağalır. Bərpanı tezləşdirmək üçün həkim müayinəsindən sonra tədrici məşqlər təyin oluna bilər.
Oynağın yanındakı sümüyə basanda kəskin ağrı varsa, zərərçəkən bir neçə addım ata bilmirsə və ya deformasiya varsa — bəli, sınığı istisna etmək üçün rentgen lazımdır. Qərarı həkim verir.
Elastik sarğı rahatlıq verə bilər, amma sağalmanı sürətləndirdiyi sübut olunmayıb. Onu sərbəst sarıyın və barmaqların rəngini, həssaslığını izləyin.
