Açıq sınıqda sümük qırığı dərini zədələyir və yara ilə xarici mühitlə əlaqəyə girir. Bu zaman güclü qanaxma və yaranın infeksiyalaşması təhlükəsi yüksəkdir. İlk yardım — qanaxmanı dayandırmaq, yaranı örtmək, ətrafı hərəkətsiz saxlamaq və təcili yardım çağırmaqdır.
Əlamətlər
- Sınıq nahiyəsində yara, bəzən yaradan sümük qırığı görünür
- Qanaxma — bəzən güclü
- Ətrafın deformasiyası, hərəkətin mümkünsüzlüyü
- Güclü ağrı
- Solğunluq, soyuq tər, sürətli nəbz — qan itkisi və şok əlamətləri
Nə etməli
-
103-ə zəng edin
Açıq sınıq həmişə təcili tibbi yardım tələb edir. Mümkünsə, əlcək taxın və ya əlinizlə yara arasında təmiz plastik paketdən istifadə edin.
-
Qanaxmanı dayandırın
Yaranı steril və ya təmiz parça ilə örtün. Sümük çıxmayıbsa, yaraya birbaşa təzyiq edin; sümük görünürsə, sümüyə basmadan yaranın kənarlarından sıxın. Həyat üçün təhlükəli qanaxmada, sıxmaqla dayanmırsa, yaradan yuxarıda turniket qoyun.
-
Yaranı örtün
Yaranı steril sarğı ilə örtün, sümük qırığının ətrafına bükülmüş bint və ya parça yerləşdirin ki, sarğı sümüyə təzyiq etməsin.
-
Ətrafı olduğu vəziyyətdə saxlayın
Ətrafı düzəltməyin, yumşaq əşyalarla hər tərəfdən dəstəkləyin.
-
Şokun qarşısını alın
Zərərçəkəni uzandırın, örtün, sakitləşdirin. Yemək və içmək verməyin.
Nə etmək olmaz
- Sümük qırığını yaraya geri itələməyin
- Yaranı yumağa, içindən yad cisimləri təmizləməyə çalışmayın
- Yaraya pambıq, toz, məlhəm qoymayın
- Ətrafı düzəltməyə çalışmayın
- Zərərçəkənə yemək və içki verməyin
Nə vaxt 103-ə zəng etməli
Açıq sınıq şübhəsində həmişə 103-ə zəng edin. Xüsusilə təcili olduğu hallar:
- qanaxma sıxmağa baxmayaraq davam edir və ya fəvvarə şəklindədir;
- zərərçəkən solğundur, soyuq tərləyir, huşu qarışır;
- sınıq bud, çanaq və ya bir neçə sümükdədir.
Turniket nə vaxt lazımdır
Turniket yalnız qol və ya ayaqda həyat üçün təhlükəli qanaxmada, birbaşa sıxma ilə dayandırmaq mümkün olmadıqda qoyulur. Onu yaradan bir neçə santimetr yuxarı, oynaqdan kənarda qoyun və qanaxma dayanana qədər bərkidin. Qoyulma vaxtını yazın və həkimə bildirin. Bir dəfə qoyulmuş turniketi özünüz boşaltmayın.
Tez-tez verilən suallar
Yaranı mümkün qədər tez steril və ya təmiz sarğı ilə örtün və ona əl vurmayın. Yaranın təmizlənməsi, antibiotiklər və tetanus profilaktikası barədə qərarı xəstəxanada həkim verir.
Açıq sınıqda təcili yardım çağırmaq daha təhlükəsizdir: daşıma zamanı qanaxma və şok güclənə bilər. Yalnız təcili yardımın gəlməsi mümkün olmadıqda, ətrafı yaxşıca hərəkətsizləşdirərək aparın.
