Oynaq ağrısı (artralgiya) – bir və ya bir neçə oynağın, ən çox diz, bud-çanaq, dirsək və çiyin oynaqlarının nahiyəsində yaranan ağrılı, xoşagəlməz hisslərdir. Bu səhifədə oynaq ağrısının səbəbləri, növləri, diaqnostikası, müalicəsi və mümkün ağırlaşmaları, əlaqəli xəstəliklər və hansı həkimə müraciət etmək lazım olduğu barədə məlumat toplanıb.
İxtisas: Artroloq Cərrah Genetik Hematoloq İmmunoloq Manual terapevt Nevroloq Onkoloq Osteopat Revmatoloq Terapevt Travmatoloq-ortoped
Yayımlanma tarixi: Yenilənmə tarixi:
Oynaq ağrısı (artralgiya) – bir və ya bir neçə oynağın, ən çox diz, bud-çanaq, dirsək və çiyin oynaqlarının nahiyəsində yaranan ağrılı, xoşagəlməz hisslərdir. Bu, revmatik xəstəliklərin, dayaq-hərəkət aparatının infeksion-iltihabi zədələnmələrinin, autoimmün və nevroloji patologiyaların aparıcı əlamətidir. Oynaq ağrısının səbəbini müəyyən etmək və effektiv müalicə təyin etmək yalnız diqqətli diaqnostikadan sonra həkimin gücü çatan işdir.
Növləri
Mütəxəssislər müxtəlif meyarlara görə oynaq ağrılarının bir neçə növünü ayırd edir. Patoloji prosesə cəlb olunan strukturlara görə fərqləndirilir:
- Monoartralgiya: ağrı yalnız bir oynaqda yerləşdikdə;
- Oliqoartralgiya: diskomfort ardıcıl olaraq 2-4 oynağı əhatə etdikdə;
- Poliartralgiya: ağrı 5-dən çox oynağı əhatə etdikdə.
Xarakterinə görə artralgiya kəskin və küt, intensivliyinə görə zəif, orta və güclü, gedişinə görə daimi və keçici olur. Ağrı sindromu ən çox diz, bud-çanaq, dirsək, çiyin, biləkayağı və bilək oynaqlarında yerləşir.
Səbəbləri
Oynaqlarda ağrının yaranmasının ən çox rast gəlinən səbəbləri bunlardır:
- Ümumi infeksion xəstəliklər;
- Müxtəlif mənşəli artritlər;
- Revmatik xəstəliklər;
- Degenerativ zədələnmələr;
- Onkoloji xəstəliklər;
- Travmalar (çıxıqlar, yarımçıxıqlar, oynaqdaxili sınıqlar).
Bəzi hallarda oynaqlarda ağrılı hislər endokrin pozğunluqlar, o cümlədən hipotireoz, hiperparatireoz fonunda yaranır. Tez-tez ağrının səbəbi duruş pozğunluqları olur: yastıpəncəlik, skolioz, onurğanın əyriliyi və qeyri-sabitliyi, kifoz, kifoskolioz. Miyalgiya və yerişin pozulması ilə müşayiət olunan diz və biləkayağı oynaqlarındakı ağrı ətrafların O-şəkilli və X-şəkilli deformasiyası üçün xarakterikdir.
Oynaq ağrısı ilə keçən xəstəliklərin inkişaf ehtimalını dəfələrlə artıran risk amilləri bunlardır.
- Piylənmə: artıq bədən çəkisi dayaq-hərəkət aparatı strukturlarına qeyri-bərabər yük yaradır, oynaq və bağlara düşən təzyiqi kəskin artırır.
- Oturaq, hərəkətsiz həyat tərzi.
- Həddindən artıq fiziki yüklər: idman, rəqs, ekstremal fəaliyyət, ağır iş;
- Kəskin çəki itkisi, distrofiya.
- Ümumi xarakterli xroniki iltihabi xəstəliklər.
- Sistemli dərman vasitələrinin uzunmüddətli və ya qeyri-rasional qəbulu.
Ən azı bir risk amili olan xəstələrə həm onu aradan qaldırmaq üçün bütün mümkün tədbirləri görmək, həm də müntəzəm profilaktik müayinələrdən keçmək tövsiyə olunur. Bu, patoloji dəyişiklikləri vaxtında görməyə və xəstəliyin erkən mərhələdə inkişafının qarşısını almağa kömək edir.
Diaqnostika
Oynaq ağrısı kifayət qədər subyektiv əlamətdir, o həm gizli ciddi patologiyaların olmasından, həm də sadə fiziki yorğunluqdan xəbər verə bilər. Tibbi mütəxəssislərə müraciət etmək çox vacibdir: yalnız müasir diaqnostik üsullara malik təcrübəli həkim artralgiyanın dəqiq səbəbini tez müəyyən edə bilər.
Müayinə ətraflı anamnez toplanmasından, klinik əlamətlərin qiymətləndirilməsindən, xəstənin şikayətlərinin öyrənilməsindən başlayır. Həkim bədənin metrik göstəricilərini ölçür, bədən kütləsi indeksini hesablayır, ağrılı nahiyənin palpasiyasını və fiziki test-məşqlərini aparır. Bütün bunlar mütəxəssisə diaqnostikanın sonrakı istiqamətini müəyyən etməyə kömək edir.
İnstrumental müayinə çərçivəsində aşağıdakı tədqiqatlar aparılır.
- Oynaqların iki proyeksiyada rentgenoqrafiyası: deformasiyaların, osteofitlərin, oynaqdaxili sınıqların olub-olmadığını, oynaq boşluğunun daralma əlamətlərini və s. Müəyyən etməyə kömək edir.
- Oynaqların UZ müayinəsi: zədələnmiş nahiyədə qan axınını, yumşaq toxumaların vəziyyətini qiymətləndirmək, sinovial qişanın dəyişikliklərini aşkar etmək üçün lazımdır.
- Oynağın punksiyası: oynaq boşluğunda qanı aşkar etmək, sinovial kisənin tərkibini təhlil etmək üçün lazımdır.
- Sinovial qişanın biopsiyası: iynə vasitəsilə oynaq boşluğunun daxili örtüyündən yenitörəmələri, spesifik infeksiyaları aşkar etmək üçün toxuma parçası götürülən prosedurdur.
- Diaqnostik artroskopiya: kiçik deşik vasitəsilə daxil edilən optik zond ilə zədələnmiş oynağı daxildən müayinə etməyə imkan verən invaziv üsuldur.
Göstərişlərə əsasən kompüter və maqnit-rezonans tomoqrafiyası, digər diaqnostik prosedurlar təyin edilir.
Bir sıra laborator müayinələr aparılır, o cümlədən ümumi klinik qan analizi, immunoloji testlər, revmatik sınaqlar.
Müalicə
Terapiya planı hər xəstə üçün bütün vacib parametrlər — yaş, xroniki xəstəliklərin olması, qoyulmuş diaqnoz, cari vəziyyətin ağırlığı və s. — nəzərə alınaraq fərdi tərtib edilir.
İlk növbədə oynaq ağrısının müalicəsi mənfi əlamətlərin aradan qaldırılmasına yönəlir. Bunun üçün xəstəyə ağrıkəsici preparatlar təyin edilir, tam hərəkət sükunəti tövsiyə olunur, travma zamanı zədələnmiş nahiyənin immobilizasiyası aparılır. Konservativ terapiyaya antibakterial, göbələk əleyhinə, iltihab əleyhinə vasitələrin, xondroprotektorların və digər dərman preparatlarının qəbulu daxil ola bilər. Göstərişlər əsasında fizioterapiya, müalicəvi gimnastika, masaj, üzgüçülük kursu təyin edilir.
Xəstəliyi konservativ tədbirlərlə müalicə etmək mümkün olmadıqda cərrahi müdaxilə göstərişdir (artroplastika, artroskopiya, artrodez, oynaq boşluğunun drenajı, endoprotezləşdirmə və digər üsullar).
Konsultasiya alın
Bu əlamətləri özünüzdə görürsünüzsə, həkimə müraciət etməyi təxirə salmayın. Vaxtında konsultasiya ağırlaşmaların qarşısını almağa kömək edir.
Ətraflı məlumat almaq və qəbula yazılmaq üçün bizə zəng edin:
Ağırlaşmalar
Oynaq ağrıları hərəki fəallığı əhəmiyyətli dərəcədə məhdudlaşdırır, insanı gündəlik diskomfortu dəf etməyə məcbur edir ki, bu da emosional pozğunluqlara, depressiyaya səbəb ola bilər. Dayaq-hərəkət sistemi xəstəlikləri nəzarətsiz qaldıqda patologiya qaçılmaz olaraq ətrafdakı sağlam strukturlara yayılır, bu da geniş iltihablara, oynaqların tam hərəkətsizliyinə səbəb ola bilər. Dərinin xora ilə zədələnməsi, daxili orqanların zədələnməsi riski artır. Ən ağır hallarda oynaq ağrısı ətrafın amputasiyası, əlillik və ölümlə nəticələnə bilər.
Hansı həkimə müraciət etməli
Oynaq ağrıları çox müxtəlif patologiyalardan xəbər verə bilər, ona görə ilkin diaqnostikanı müxtəlif profilli həkimlər aparır.
- Revmatoloq
- Artroloq
- Travmatoloq-ortoped
- Cərrah
- Onkoloq
- Terapevt
- İmmunoloq
- Osteopat
- Manual terapevt
- Hematoloq
- Genetik
- Nevroloq
Tez-tez müayinəni əvvəlcə terapevt həkim aparır, o, xəstəliyin ehtimal olunan səbəbini müəyyən etdikdən sonra xəstəni lazımi mütəxəssisə yönləndirir. İmmunoloqun, osteopatın, manual terapevtin, hematoloqun, nevroloqun, genetikin köməyi tələb oluna bilər.
Yadda saxla!
Qaçış, yeriş, tullanma, əyilmə — istənilən hərəkət oynaqlar hesabına təmin olunur. Onlar iltihablaşdıqda və dağılmağa başladıqda bu, pasiyentin həyat keyfiyyətinə və özünühissetməsinə mənfi təsir göstərir.
Sağlamlığı izləmək, dayaq-hərəkət aparatının vəziyyətinə nəzarət etmək və müntəzəm profilaktik baxışlardan keçmək çox vacibdir — xüsusən risk qruplarındakı insanlar üçün.
Oynaq ağrılarının profilaktikası üçün gündəlik adekvat fiziki yük vermək, piylənmənin inkişafına yol verməmək, həddindən artıq soyumamaq, ümumi infeksion xəstəlikləri vaxtında müalicə etmək tövsiyə olunur.
Təcili müraciət tələb edir: oynağın kəskin şişməsi, qızarması və isti olması ilə birlikdə yüksək hərarət — bu, irinli artrit ola bilər və təxirəsalınmaz müalicə tələb edir.
Suallar və cavablar
İlk növbədə ortopedə, cərraha və ya travmatoloqa müraciət etmək lazımdır.
Xeyr, bunlar iki fərqli xəstəlikdir. Artrit iltihabi xarakterlidir, artroz isə degenerativ xəstəlikdir. Onların bəzi oxşar əlamətləri var, lakin müalicə üsulları fərqlidir.
