Diş müalicəsindən sonra yanaq şişib (ödem yaranıb)

Pasiyentlərin stomatoloqlara ən çox verdiyi suallardan biri budur: diş müalicəsindən sonra yanaq nə üçün şişir? Səbəblər bir neçə ola bilər və aparılmış prosedurun xarakterindən, orqanizmin fərdi xüsusiyyətlərindən asılıdır. Əsas amillərə baxaq:

1. İltihabi reaksiya. Yumşaq və ya sümük toxumasına istənilən müdaxilə iltihaba səbəb ola bilər. Bu, orqanizmin bərpaya yönəlmiş normal reaksiyasıdır: prosesə immun hüceyrələri qoşulur və ödem yaranır.
2. Ağrısızlaşdırmaya reaksiya. Anesteziya ilə aparılan müalicədən sonra yanağın şişməsi kifayət qədər geniş yayılmış haldır və bir qayda olaraq təhlükəli deyil. Ödem adətən bir neçə gün ərzində keçir.
3. İnfeksiyanın inkişafı. Bəzən müalicədən sonra infeksiya inkişaf edə bilər. Bu, xüsusən diş nahiyəsində və ya kanallarda iltihab olduqda ehtimallıdır. Yanaq şişibsə və ağrıyırsa, ödem isə bir neçə gündən sonra keçmirsə, bu infeksiyadan xəbər verə bilər — təkrar müayinə və müalicə üçün həkimə müraciət etmək lazımdır.
4. Kökün və ya diş divarının zədələnməsi. Bəzən mürəkkəb prosedurlar, məsələn kanalların plomblanması zamanı kök və ya diş divarı zədələnə bilər. Bu, iltihaba və ödemə səbəb olur. Ödem uzun müddət keçmirsə, stomatoloqa qayıtmaq lazımdır.

Kanalların müalicəsindən sonra yanağın şişməsi orqanizmin normal reaksiyasıdır, lakin mümkün ağırlaşmaların qarşısını almaq üçün stomatoloqun müşahidəsi altında qalmaq vacibdir.

Diş müalicəsindən sonra ödem nə qədər davam edir

Bərpa müddəti prosedurun mürəkkəbliyindən, ümumi sağlamlıq vəziyyətindən və mümkün ağırlaşmalardan asılıdır.

Karies müalicəsi və ya plomblama aparılıbsa və dərin toxumalar zədələnməyibsə, ödem adətən bir neçə saat və ya bir-iki gün ərzində sakitləşir. Orqanizm iltihabla tez öhdəsindən gəlir və şişkinlik əlavə müdaxilə olmadan keçir.

Diş çəkilişi, kök kanallarının müalicəsi və ya digər mürəkkəb prosedurlar zamanı ödem bir neçə gün, bəzən bir həftəyədək davam edə bilər.

Dərin toxumalar zədələndikdə və ya kökün rezeksiyası aparıldıqda ağrı daha uzun çəkə bilər. Ödem azalmırsa və ya güclənirsə, dərhal stomatoloqa müraciət etmək vacibdir.

Mürəkkəb manipulyasiyalardan sonra ödem 10–14 gün saxlana bilər. İlk günlərdə o güclənə, sonra isə tədricən azalmağa başlaya bilər.

Bütün şişkinliklər eyni deyil. Müdaxilədən sonra yüngül ödem çox vaxt bərpa prosesinin təbii hissəsidir, lakin bəzi əlamətlər infeksiyadan xəbər verə bilər.

Ödemin davam etmə müddəti müdaxilənin mürəkkəbliyindən və orqanizmin fərdi reaksiyasından asılıdır.

• Müdaxilədən sonra ilk saatlarAnesteziyanın təsiri keçir, müdaxilə sahəsində yüngül ağrı və şişkinlik başlaya bilər.
• İlk 1-2 günMürəkkəb müdaxilələrdən sonra ödem ən çox bu dövrdə artır.
• 3-5-ci günlərNormal gedişdə ödem tədricən azalır; artması və ya ağrının güclənməsi xəbərdarlıq əlamətidir.
• Bir həftə və daha uzunDiş çəkilişi, rezeksiya və mürəkkəb cərrahi müdaxilələrdən sonra ödem bir həftəyədək və daha çox qala bilər.

Yanaq şişib ağrıyanda sual yaranır: bununla necə davranmaq və həkimə getmək lazımdırmı? Belə vəziyyətdə atıla biləcək əsas addımlara baxaq.

1. İltihabəleyhinə preparatların qəbulu. Ağrı olduqda həkim ibuprofen və ya parasetamol kimi qeyri-steroid iltihabəleyhinə preparatların qəbulunu tövsiyə edə bilər.

2. Həkimin tövsiyələrinə riayət. Mürəkkəb stomatoloji prosedurlardan sonra həkim adətən ağız boşluğuna qulluq üzrə ətraflı göstərişlər verir. Bu tövsiyələrə ciddi riayət ağırlaşmalardan yayınmağa və sağalmanı sürətləndirməyə kömək edir. Ödem zamanı yemək qəbulunda ehtiyatlı olmaq, isti və acı yeməkdən çəkinmək, şişkin nahiyəni travmalamamaq vacibdir.

3. Antibiotikoterapiya. Həkimdə infeksiyaya şübhə varsa, antibiotik kursu təyin edilə bilər. Bu xüsusən irinli iltihab və ya abses fonunda şişkinlik müşahidə olunduqda vacibdir. Yadda saxlayın: həkim məsləhəti olmadan antibiotik qəbulu yolverilməzdir — bu, vəziyyəti pisləşdirə və bakteriyalarda müalicəyə davamlılığın yaranmasına səbəb ola bilər.

4. Yaxalamalar. Duzlu və ya antiseptik məhlulla yaxalama ödemi azaltmağa, iltihabı yüngülləşdirməyə və infeksiyanın qarşısını almağa kömək edir. Duz məhlulu (bir stəkan ilıq suya bir çay qaşığı) və ya həkimin tövsiyə etdiyi xüsusi vasitələrdən istifadə etmək olar. Lakin müalicədən sonrakı ilk günlərdə yaranı zədələməmək və qanaxma yaratmamaq üçün ehtiyatla yaxalamaq vacibdir.

Yaxalama kömək etmirsə, ödem güclənirsə və ya yüksək hərarət kimi digər əlamətlər yaranırsa, təcili stomatoloqa müraciət etmək lazımdır.

Belə həyəcanlı əlamətləri nəzərdən qaçırmaq olmaz: onlar uzunmüddətli müalicə tələb edən daha ciddi problemlərə gətirib çıxara bilər. Vaxtında həkimə müraciət vəziyyətin pisləşmə səbəbini müəyyən etməyə və mümkün nəticələrin qarşısını almağa imkan verir.

Müdaxilədən sonra ödemin azalması üçün həkimin tövsiyələri ilə yanaşı aşağıdakı sadə tədbirlər faydalı ola bilər:

• ilk saatlarda yanağa qısa fasilələrlə (məsələn, 10-15 dəqiqə) bez ilə örtülmüş soyuq kompres qoymaq, birbaşa buz dəriyə toxunmamalıdır;
• yatarkən başı bir qədər yuxarı vəziyyətdə saxlamaq;
• müdaxilə sahəsini toxunmamaq, dil və barmaqla qurcalamamaq;
• ilıq, yumşaq və ləng qida qəbul etmək, bərk və isti yeməklərdən çəkinmək;
• ağız boşluğunu həkimin tövsiyə etdiyi qaydada təmiz saxlamaq;
• siqaretdən və spirtli içkidən bir neçə gün çəkinmək;
• fiziki yükü və isti vanna, sauna kimi prosedurları məhdudlaşdırmaq.

Ağrıkəsici və iltihabəleyhinə dərmanları yalnız həkimin tövsiyəsi və ya dərmanın təlimatına uyğun qəbul edin. Onların dozasını və müddətini həkim müəyyən edir. Mədə xorası, böyrək xəstəliyi, hamiləlik və ya allergiyanız varsa bu barədə həkimə əvvəlcədən məlumat verin.

Stomatoloji prosedurlardan sonra ödemin qarşısını almaq narahatlığı azaltmaq və ağırlaşma riskini aşağı salmaq baxımından mühümdür. Ödem riskini azaltmağa kömək edən bir neçə tövsiyə:

1. Stomatoloqa vaxtında müraciət edin. Müntəzəm baxışlar və dişlərin, diş ətinin erkən müalicəsi ağırlaşmalardan yayınmağa kömək edir. Müalicəyə nə qədər tez başlanılarsa, iltihab və ödem ehtimalı bir o qədər azdır.
2. Ağız boşluğuna düzgün qulluq edin. Dişlərin səhər və axşam müntəzəm təmizlənməsi, diş sapı və antiseptik vasitələrin istifadəsi bakteriyaları aradan qaldırmağa və infeksiyaların qarşısını almağa kömək edir. Toxumaları zədələməmək üçün bərk qidadan çəkinmək, ağzın təmizlənməsinə kömək edən normal tüpürcək ifrazını saxlamaq üçün kifayət qədər su içmək məsləhətdir.
3. Mürəkkəb diş çəkilişindən sonra həkimin tövsiyələrinə ardıcıl riayət edin. Rasiona diqqət yetirmək — isti, acı və kobud qidadan çəkinmək, spirtli içki və siqaretdən imtina etmək vacibdir. Çəkilmiş diş nahiyəsinə toxunmamaq və fiziki fəallığı məhdudlaşdırmaq lazımdır.
4. Anesteziyaya allergiyaya nəzarət edin. Əvvəllər anesteziyaya allergik reaksiya aşkarlanıbsa, müalicəyə başlamazdan əvvəl həkimə bu barədə məlumat verin. Bu, təhlükəsiz ağrıkəsici vasitə seçməyə və allergik ödem kimi ağırlaşmaların qarşısını almağa kömək edəcək. Həkim allergiya testi keçirməyi və ya alternativ ağrısızlaşdırma üsullarından istifadə etməyi təklif edə bilər.

Müdaxilədən sonra şişkinlik azalmırsa və ya əlavə əlamətlər yaranırsa gecikmədən stomatoloqa müraciət edin: