Başı çevirdikdə yaranan boyun ağrısı hərəkətləri məhdudlaşdırır, tez-tez əllərdə hissiyyat pozğunluğu və barmaqlarda dövri keyimə ilə müşayiət olunur. Bu səhifədə başın döndərilməsi zamanı boyun ağrısının səbəbləri, növləri, diaqnostikası, müalicəsi və mümkün ağırlaşmaları, əlaqəli xəstəliklər, hansı həkimə müraciət etmək lazım olduğu və mütəxəssis rəyi barədə məlumat toplanıb.
İxtisas: Cərrah Endokrinoloq Nevroloq Revmatoloq Terapevt Travmatoloq-ortoped
Yayımlanma tarixi: Yenilənmə tarixi:
Başı çevirdikdə yaranan boyun ağrısı hərəkətləri məhdudlaşdırır, tez-tez əllərdə hissiyyat pozğunluğu və barmaqlarda dövri keyimə ilə müşayiət olunur. Əlamətin şiddəti və davametmə müddəti dəyişkən olur, ciddi xəstəliklərin inkişafından xəbər verə bilər. Mütəxəssisə vaxtında müraciət onların irəliləməsinin qarşısını almağa kömək edir.
Növləri
Boyun ağrıları yaranma səbəbindən asılı olaraq öz xüsusiyyətlərinə malikdir.
- Kəskin sancılar – sinir kötüklərinin sıxılması və ya əzələ spazmları üçün xarakterik olan iti hisslərdir. Əsasən başı əyərkən yaranır. Ağrı döş sümüyünə yayılır, əzələlərin həddindən artıq gərginləşməsinə səbəb olur.
- Servikokranialgiya kəllənin əsasında cəmləşir. Gicgahlara, alın nahiyəsinə, gözlərə, qulaqlara yayıla bilər. Əlamət onurğadakı degenerativ dəyişikliklər nəticəsində yaranır.
- Servikobraxialgiya – boyundan ağrı çiyinlərə, dirsəklərə, əllərə yayılır. Adətən uzanmış vəziyyətdə güclənir. Dərinin rənginin dəyişməsi ilə müşayiət oluna bilər. Səbəbi sinir köklərinin sıxılmasıdır.
Servikalgiyanın bir neçə alt növü var. Bu termin osteoxondroz, Bexterev xəstəliyi, uşaqlarda boyun əyriliyi (tortikollis) fonunda yaranan ağrı hisslərini bildirir. Əlamətlər onurğa strukturlarının deformasiya dərəcəsindən asılıdır.
- Kompressiyon: fiziki yükdən sonra, öskürək, asqırma zamanı yaranan kəskin sancılar. Sakit vəziyyətdə azalır.
- Disfiksasion: statik-dinamik yük zamanı ağrılar. Zədələnmiş onurğa nahiyəsi həddindən artıq hərəkətli olur.
- Dishemik: narahatlıq sakit vəziyyətdə də davam edir. Fiziki yükdən sonra sərtlik güclənir.
- Aseptik-iltihabi. Sərtlik və ağrı səhər saatlarında maksimum olur, axşama doğru demək olar ki, keçir.
Boyun strukturlarının zədələnmə dərəcəsindən asılı olaraq ağrı hissləri daimi, dalğavari, dövri ola bilər.
Səbəbləri
Başı döndərərkən boynun ağrımasının əsas səbəblərinə iltihabi və qeyri-iltihabi xəstəliklər, həmçinin fizioloji amillər daxildir.
- Osteoxondroz, radikulit. Fəqərəarası disklərin quruluşunun pozulması (yırtıqlar, protruziyalar) nəticəsində fəqərələr arasındakı məsafə daralır. Nəticədə sinir kökləri və damarlar sıxılır.
- Yuxu zamanı əlverişsiz vəziyyət. Ağrı hissləri oyanandan dərhal sonra maksimum olur. Axşama doğru zəifləyir.
- Travma. Ağrı yumşaq toxumaların, onurğanın zədələnməsi, hematomanın əmələ gəlməsi nəticəsində yaranır. Zədələnmə osteoxondrozun inkişafına başlanğıc verə bilər.
- Miozit – boyun əzələlərinin iltihabı, onların tonusunun azalması.
- Bağların dartılması. Adətən başın kəskin hərəkətləri nəticəsində yaranır.
- Şişlər. Törəmələr böyüdükcə damar və sinirlərə təzyiq göstərməyə başlayır, ağrıya səbəb olur.
- Dayaq-hərəkət aparatını zədələyən infeksion xəstəliklər.
Təhrikedici amillərə başın və onurğanın düzgün olmayan vəziyyətində oturaq iş, düzgün olmayan qidalanma, boyun nahiyəsinin həddindən artıq yüklənməsi, stress, osteoporoz, revmatoid artrit, mübadilə proseslərinin pozulması aiddir.
Diaqnostika
İlk qəbulda həkim xəstədən sorğu aparır, problemli nahiyəni əl ilə yoxlayır. O, boynun hərəkət dərəcəsini müəyyən edir, ən güclü ağrının hansı vəziyyətdə yarandığını öyrənir. Diaqnoz vizual və laborator müayinə üsullarının nəticələrinə əsasən qoyulur.
- Boynun iki proyeksiyada rentgeni. Şəkildə sümük destruksiyası ocaqları, onurğa sütununun əyriliyi, şişlər görünür.
- Boyun nahiyəsinin MRT-si. İltihab ocaqlarını, şişləri, kistaları, sinirlərin sıxılmasını, onurğa strukturlarının inkişaf anomaliyalarını, damar patologiyalarını göstərir.
- Boynun KT-si. Fəqərələrin, disklərin və ətraf toxumaların zədələnməsini aşkar edir.
- İltihabı və düyünləri aşkar etmək üçün qalxanabənzər vəzin USM-i.
- İltihabi və autoimmün prosesləri aşkar etmək, qalxanabənzər vəzin hormon səviyyəsini qiymətləndirmək üçün analizlər.
Zəruri hallarda həkim laborator analizlər və əlavə müayinələr təyin edir: boyun damarlarının USM-i, əzələ tonusu və reflekslərin yoxlanması, ağrı döş sümüyünə yayılırsa ürəyin USM-i.
Müalicə
Konservativ müalicə ağrının, iltihabın və şişkinliyin aradan qaldırılmasına, zədələnmiş toxumalarda mübadilə proseslərinin yaxşılaşdırılmasına, mümkün qədər onların strukturunun bərpasına yönəlib. Əsas preparatlar:
- Qeyri-steroid iltihab əleyhinə vasitələr;
- Xondroprotektorlar;
- Sinir uclarının bərpası üçün B qrupu vitaminləri;
- Əzələ spazmlarını aradan qaldırmaq üçün miorelaksantlar.
İltihabi proseslər (tireoidit, limfadenit) aşkar edildikdə antibiotiklər tələb oluna bilər. Əksər xəstəliklərin müalicəsində fizioterapiya, müalicəvi bədən tərbiyəsi, manual terapiya effektlidir. Sinir kökləri, damarlar, onurğa beyni güclü sıxıldıqda cərrahi üsullardan istifadə olunur. Əməliyyat zamanı bu strukturlar sərbəst buraxılır, onların qan təchizatı və qidalanması bərpa olunur.
Əsas üsullar:
- Mikrodiskektomiya;
- Diskin lazerlə rekonstruksiyası;
- Diskin punksion vaporizasiyası.
Ağır hallarda zədələnmiş fəqərə implantla əvəz olunur.
Konsultasiya alın
Bu əlamətləri özünüzdə görürsünüzsə, həkimə müraciət etməyi təxirə salmayın. Vaxtında konsultasiya ağırlaşmaların qarşısını almağa kömək edir.
Ətraflı məlumat almaq və qəbula yazılmaq üçün bizə zəng edin:
Ağırlaşmalar
Ağırlaşmaların növü xəstəlikdən asılıdır. Osteoxondrozda bu, onurğa beynini sıxa bilən disk yırtığıdır. Əlamətlər: ətraf əzələlərin zəifləməsi, keyimə. Əgər çıxıntı onurğa beynini qidalandıran arteriyanı sıxarsa, infarkt yaranar, zədələnmiş sahədə sinir hüceyrələri məhv olar. Bu, müvafiq əzələ sektorunda hərəkətin pozulmasına və həssaslığın itirilməsinə səbəb olar.
Digər ağırlaşmalar:
- Disklərin bitişməsi;
- Damar kələfinin strukturunun pozulması, bunun nəticəsində baş ağrıları, baş gicəllənməsi, panik atakalar, insult, ağıl zəifliyinin inkişafı yaranır;
- Osteoporoz.
Müalicənin olmaması boyun nahiyəsinin hərəkətliliyinin tamamilə itirilməsi, görmənin davamlı pisləşməsi, iş qabiliyyətinin azalması ilə nəticələnə bilər.
İltihabi xəstəliklər qonşu toxumalara yayılaraq abses və fleqmona əmələ gətirə, həmçinin qana keçərək sepsisə səbəb ola bilər.
Hansı həkimə müraciət etməli
Boyun ağrısı ilə terapevtə müraciət edə bilərsiniz. O, ilkin müayinə aparacaq, zəruri hallarda sizi müvafiq profil üzrə mütəxəssisə yönləndirəcək.
Yadda saxla!
Boyun ağrısını, xüsusən kəskin ağrını, görməzdən gəlmək olmaz. Baş gicəllənməsi, bədən hissələrində keyimə, əzələ zəifliyi, görmənin pisləşməsi təhlükəli əlamətlərdir. Hətta əhəmiyyətsiz, daimi narahatlıq da həkimə müraciət üçün əsasdır.
Erkən mərhələlərdə bir çox xəstəlik konservativ müalicəyə yaxşı cavab verir. Toxumaların deqradasiyasını ləngitmək və dayandırmaq, ağrı əlamətlərini və sərtliyi aradan qaldırmaq mümkündür. Pasiyentə boynun vəziyyətinə nəzarət, mütəmadi fiziki hərəkətlər və göstərişlərə əsasən preparatların qəbulu lazımdır. Yadda saxlamaq vacibdir ki, osteoxondroz çox vaxt fəqərəarası yırtıqların yaranmasına, beyni qidalandıran damarların daralmasına səbəb olur. Düzgün müalicə zamanı görmə yaxşılaşır, iş qabiliyyəti və diqqətin cəmlənməsi artır.
Suallar və cavablar
Hər şey toxumaların zədələnmə dərəcəsindən asılıdır. Həkimin tövsiyələrinə riayət edildikdə sağalma 5 gündən 3-5 həftəyə qədər çəkir.
Belə klinik mənzərəni əzələ-tonik sindrom verə bilər. Fiziki yükləri istisna etmək lazımdır. Kəskinləşmə zamanı masaj əks göstərişdir. Narahatlığı aradan qaldırmağa ağrıkəsicilər, B qrupu vitaminləri kömək edər. Preparatları həkim təyin edir.
Boyun osteoxondrozu müəyyən dərəcədə demək olar ki, hər bir yetkin insanda mövcuddur. Diaqnoz narahatlıq yarandıqda qoyulur. Ağrı tutmaları əksər hallarda uğurla aradan qaldırılır. Degenerativ proseslər geri dönməzdir, lakin terapiya zamanı onlar ləngiyir və ya dayanır.
