Gözlərdə yanma — görmə orqanı nahiyəsində diskomfort hissidir. Bu səhifədə gözlərdə yanmanın səbəbləri, növləri, diaqnostikası, müalicəsi və mümkün ağırlaşmaları, əlaqəli xəstəliklər və hansı həkimə müraciət etmək lazım olduğu barədə məlumat toplanıb.
İxtisas: Allerqoloq İnfeksionist Nevroloq Oftalmocərrah Oftalmoloq Onkoloq
Yayımlanma tarixi: Yenilənmə tarixi:
Gözlərdə yanma — görmə orqanı nahiyəsində diskomfort hissidir. Ən çox müxtəlif oftalmoloji xəstəliklər fonunda yaranır, daha az hallarda səbəb daxili orqanların və ya endokrin sistemin patologiyaları olur.
Növləri
Gözlərdə yanma yaranma səbəblərinə görə aşağıdakılara bölünür:
- Endogen — daxili amillərlə, yəni oftalmoloji olmayan xəstəliklərlə əlaqəli;
- Ekzogen — xarici qıcıqlandırıcılar və törədicilərlə əlaqəli.
Səbəbləri
Gözlərin niyə yandığını müəyyən etmək üçün orqanizmin xaricində və ya daxilində əsas provokasiyaedici amilin diaqnostik axtarışı aparılır. Gözlərin yanmasının əsas səbəbləri arasında aşağıdakılar var:
- Endokrin sistemin xəstəlikləri;
- Həzm traktının patologiyaları;
- Autoimmun proseslər;
- Infeksion törədicilər;
- Göz travmaları;
- Kontakt linzaların uzun müddət taxılması;
- Monitor ekranı qarşısında olma;
- Quru hava və ya tüstülü otaqlarda olma;
- Keyfiyyətsiz kosmetika istifadəsi;
- Hipo- və avitaminoz;
- Bəzi dərman vasitələrinin — antiaritmik, hipotenziv, antihistamin, antiparkinson preparatların, kombinə edilmiş oral kontraseptivlərin, fenotiazin sırasından olan neyroleptiklərin — uzun müddət qəbulu.
Diaqnostika
Gözlərin nə üçün yandığını aydınlaşdırmaq üçün həkim yanğının nə vaxtdan davam etdiyini, simptomun hansı şəraitdə ilk dəfə yarandığını, pasiyentin onu aradan qaldırmaq üçün nə etdiyini və anamnezində allergik reaksiyaların olub-olmadığını öyrənir. Qəbulda gözün xarici baxışı aparılır: ətrafındakı dəri, göz qapaqlarının və konyunktivanın vəziyyəti qiymətləndirilir.
Gözlərin yanmasının səbəbi infeksion zədələnmədirsə, törədicinin təyini ilə yaxmanın mikrobioloji tədqiqi yerinə yetirilir.
Laborator üsullardan başqa tətbiq olunur:
- vizometriya — görmə itiliyinin qiymətləndirilməsi, pasiyentdən müəyyən məsafədə yerləşdirilən işarələr cədvəli ilə;
- biomikroskopiya — yarıqlı lampa ilə, boyamadan;
- buynuz qişanın və konyunktivanın biomikroskopiyası — yarıqlı lampa və flüoressein (Norn sınağı), benqal çəhrayısı və ya lissamin yaşılı ilə;
- refraktometriya — gözün sındırma qabiliyyətinin avtorefraktometrlə diaqnostikası;
- skiaskopiya — gözün işıqlandırılması zamanı formalaşan kölgələri müşahidə etməklə refraksiyanın tədqiqi;
- Şirmer testi — göz yaşı istehsalının filtr kağızı zolağı ilə təyini; keratokonyunktivitin aşkarlanması üçün;
- optik koherent tomoqrafiya — gözün ön seqmentinin, torlu qişanın və görmə sinirinin təsvirlərinin alınması; zərurət olduqda damarların tədqiqi ilə;
- biopsiya — sonrakı histoloji müayinə üçün göz toxumalarının götürülməsi;
- baş beynin kompüter və maqnit-rezonans tomoqrafiyası;
- gözdaxili təzyiqin ölçülməsi (tonometriya) və allergik sınaqlar — göstərişə görə.
Müalicə
Göz xəstəliklərinin müalicəsində ümumi və yerli vasitələr tətbiq olunur. Müalicə gözdə yanmanın səbəbi, allergoloji anamnez və müşayiət edən xəstəliklər nəzərə alınmaqla təyin olunur. Bir və ya bir neçə dərman qrupu istifadə olunur:
- «süni göz yaşı» preparatları — təbii göz yaşını imitasiya edir, daha çox kontakt linza taxarkən və allergiya zamanı istifadə olunur;
- Keratoprotektorlar — göz yaşı ifrazatı azaldıqda buynuz qişaya nəmləndirici və qoruyucu təsir göstərir;
- Antihistamin vasitələr — allergiya zamanı iltihab mediatorlarının miqdarını azaldır;
- Reparantlar — toxumaların regenerasiyasını stimullaşdırır;
- Qeyri-steroid iltihabəleyhinə vasitələr — gözlərdə qaşınma və konyunktivanın hiperemiyası daxil olmaqla iltihab əlamətlərinin şiddətini azaldır;
- Antibiotiklər, antiviral, antimikotik vasitələr — xəstəliyin infeksion mənşəyi olduqda aşkarlanan floraya uyğun olaraq;
- Kortikosteroidlər — həddindən artıq immun cavabı boğaraq yerli və sistemli iltihabı aradan qaldırır;
- Antiseptiklər — ikincili infeksiyanın qoşulmasının qarşısını almaq üçün;
- Vitaminlər.
Gözlərin yanmasının səbəbi otaqdakı quru hava ola biləcəyi üçün məkanın düzgün təşkili vacibdir. Kondisionerdən, hava nəmləndiricisindən istifadə etmək, otağı havalandırmaq, müntəzəm nəmli təmizlik aparmaq tövsiyə olunur. Gözlərin selikli qişasının qurumasının qarşısını almaq üçün ventilyatorların və radiator qızdırıcılarının işini, kompüter monitoru qarşısında keçirilən vaxtı azaltmaq lazımdır.
Linzaları istehsalçının təlimatına uyğun taxmaq, artmış həssaslıq zamanı hipoallergen kosmetikadan istifadə etmək lazımdır. Ümumi orqanizm xəstəliklərinin oftalmoloji əlamətlərinin qarşısını almaq üçün həzm traktının və endokrin sistemin patologiyaları müalicə olunur. Gözlərin yanmasının dərman preparatlarının qəbulu ilə əlaqədar olduğu aşkarlandıqda onları özbaşına dayandırmaq olmaz, buna görə həkim pasiyenti korreksiya üçün müvafiq ixtisas həkiminə yönləndirir.
Məişət kimyası, kosmetika və ya ətriyyat vasitələri gözə düşdükdə linzaları çıxarmaq, gözləri nəmləndirici damcılarla, süni göz yaşı preparatı ilə və ya qaynadılmış (isti olmayan) yaxud butulkalanmış su ilə yumaq lazımdır. Travma aldıqdan sonra gözə batmış cismi çıxarmaq olmaz, təcili tibbi yardım almaq lazımdır.
Fizioterapevtik müalicəyə aşağıdakılar daxildir:
- Ferment preparatları ilə elektroforez (ionoforez);
- Proteolitik vasitələrlə fonoforez;
- Elektromiostimulyasiya;
- Ultrayüksəktezlikli terapiya;
- Göz qapaqlarının maqnitoterapiyası;
- Lazer terapiyası.
Dərman terapiyası nəticə vermədikdə və ya ağırlaşmalar inkişaf etdikdə cərrahi müalicə lazımdır. Hordeolumun boşluğu drenaj edilir, yəni əmələgəlmədə mexaniki dəlik yaradılaraq məzmunundan azad edilir. Quru göz sindromunda göz yaşının buxarlanmasını azaltmaq üçün əməliyyatlar tətbiq olunur:
- Kantorafiya — göz qapaqlarının tikilməsi yolu ilə göz çatının daraldılması və gözün xarici küncünün formalaşdırılması;
- Keratoplastika — anadangəlmə və qazanılmış qüsurları aradan qaldırmaq üçün buynuz qişanın transplantasiyası;
- Göz yaşı axacaqlarının obturasiyası — göz yaşı axını yollarının ən nazik borucuqlarla bağlanması;
- Tüpürcək vəzisi toxumasının konyunktiva səthinə və ya konyunktival qübbə nahiyəsinə transplantasiyası.
Konsultasiya alın
Bu əlamətləri özünüzdə görürsünüzsə, həkimə müraciət etməyi təxirə salmayın. Vaxtında konsultasiya ağırlaşmaların qarşısını almağa kömək edir.
Ətraflı məlumat almaq və qəbula yazılmaq üçün bizə zəng edin:
Ağırlaşmalar
İnfeksion proseslərin ən çox rast gəlinən ağırlaşması meybom vəziləri axarlarının epitel tıxaclarla və ya qalın sekretlə bağlanması nəticəsində inkişaf edən xoşxassəli törəmə olan xalazionun əmələ gəlməsidir.
Quru göz sindromunun uzun müddət davam etməsi zamanı buynuz qişa bulanıqlaşır, görmə kəskinliyi azalır, xora yarana və ya buynuz qişanın perforasiyası baş verə bilər. Ən təhlükəli ağırlaşma korluqdur.
Hansı həkimə müraciət etməli
Oftalmoloq (okulist) Oftalmoxirurq Allerqoloq Nevroloq Onkoloq İnfeksionist
Yadda saxla!
Yanğı əksər hallarda gözlərin və ya onlarla bağlı strukturların — göz qapaqlarının, piy vəzilərinin zədələnməsi ilə doğurulur. İkinci geniş yayılmış səbəb allergiyadır.
Narahatlığın birdəfəlik epizodu və ya səbəbi aydın olan situasiyalar (məsələn, tozun və ya uçucu maddələrin təsiri) diqqət tələb etmir.
Yanğı təkrarlanırsa, uzun davam edirsə və ya digər əlamətlərlə — gözdən patoloji ifrazat, şişkinlik, görmə itiliyinin dəyişməsi ilə müşayiət olunursa, təcili olaraq oftalmoloqa müraciət etmək lazımdır.
Suallar və cavablar
Gözün bağlanması infeksion floranın inkişafı üçün əlavə əlverişli şərait yaradır, buna görə bunu etmək olmaz.
Lazer korreksiyası etmək olmaz. Patologiya tam aradan qaldırılana qədər eynəkdən istifadə etmək tövsiyə olunur.
