Entropion göz qapağının kənarının içəriyə – göz almasına doğru çevrilməsidir. Kirpiklər buynuz qişaya və konyunktivaya sürtülür, ağrı, qızartı, göz yaşarması və yad cisim hissi yaranır. Müalicə olunmadıqda buynuz qişanın zədələnməsinə və görmənin pisləşməsinə səbəb olur.
Yayımlanma tarixi:
Sinonimlər
- Göz qapağının içəri çevrilməsi
- Entropion palpebrae
Xəstəlik haqqında
Normalda göz qapağının kənarı göz almasına sıx toxunur, kirpiklər isə xaricə yönəlir. Entropionda göz qapağının kənarı içəriyə çevrilir və kirpiklər, bəzən də göz qapağının dərisi daim buynuz qişaya və konyunktivaya sürtülür. Hər göz qırpımı kiçik travma yaradır.
Entropion daha çox alt göz qapağında və ahıl yaşlı insanlarda rast gəlinir. Daimi kirpik sürtünməsi buynuz qişaya daim kiçik travmalar yetirir, infeksiya və xora riski yaradır. Uzun sürən entropion buynuz qişanın bulanmasına və görmənin geri dönməz zəifləməsinə səbəb ola bilər.
Bəzi regionlarda, traxomanın yayıldığı yerlərdə üst göz qapağının çapıq entropionu korluğun əsas səbəblərindən biri olub. Müasir cərrahi müalicə entropionu etibarlı şəkildə düzəldir, buna görə vaxtında oftalmoloqa müraciət görməni qorumağın ən yaxşı yoludur.
Entropionu trixiazdan – göz qapağının vəziyyəti normal olduğu halda ayrı-ayrı kirpiklərin gözə doğru böyüməsindən – fərqləndirmək lazımdır, çünki bu vəziyyətlərin müalicəsi fərqlidir.
Bir çox pasiyent illərlə gözün qıcıqlanmasını «quru göz» və ya allergiya hesab edərək damcılarla müalicə edir, kirpikləri isə özü yolur. Bu, əsas problemi həll etmir və buynuz qişanın zədələnməsi davam edir. Ahıl yaşda daimi qum hissi və göz yaşarması olduqda göz qapaqlarının vəziyyətini mütləq oftalmoloqa göstərmək lazımdır.
Səbəbləri
Göz qapağının vəziyyəti onun bağlarının, əzələlərinin, qığırdağının (tarzal lövhənin) və dərisinin tarazlığından asılıdır. Bu tarazlıq pozulduqda göz qapağı içəriyə çevrilə bilər. Əsas səbəblər və risk amilləri:
- Yaşla bağlı dəyişikliklər. Göz qapağının horizontal bağları boşalır, aşağı çəkən əzələlər zəifləyir, dairəvi əzələnin bir hissəsi isə göz qapağının kənarını içəri itələyir. Bu, ən çox rast gəlinən səbəbdir.
- Konyunktivanın çapıqlaşması. Traxoma, kimyəvi və termik yanıqlar, travmalar, göz qişalarının autoimmun xəstəlikləri, uzunmüddətli xroniki konyunktivit konyunktivanı qısaldır və göz qapağını içəri dartır.
- Gözün qıcıqlanması və ya əməliyyat. Güclü qıcıqlanma, iltihab və ya göz əməliyyatından sonra göz qapağının əzələlərinin spazmı müvəqqəti entropion yarada bilər.
- Anadangəlmə inkişaf xüsusiyyətləri. Nadir hallarda göz qapağının quruluşu doğuşdan pozulmuş olur.
- Göz almasının vəziyyətinin dəyişməsi. Ahıl yaşda göz yuvasında piy toxumasının azalması və göz almasının dərinə çəkilməsi göz qapağının dayağını zəiflədir.
- Göz qapağına əvvəlki əməliyyatlar və travmalar – toxumaların çapıqlaşması və ya bağların zədələnməsi göz qapağının vəziyyətini dəyişə bilər.
Formaları
- İnvolyusion (yaşla bağlı) entropion – ən çox alt göz qapağında, ahıl yaşda; göz qapağı toxumalarının zəifləməsi və əzələ balansının pozulması ilə bağlıdır.
- Çapıq entropionu – həm alt, həm üst göz qapağında ola bilər; traxoma, yanıqlar, travmalar və konyunktivanın xroniki xəstəlikləri nəticəsində yaranır.
- Spastik entropion – göz qıcıqlanması və ya əməliyyatdan sonra müvəqqəti yaranır, səbəb aradan qalxdıqda çox vaxt keçir.
- Anadangəlmə entropion – nadirdir, uşaqlarda aşkar edilir.
Klinik mənzərə
Əlamətlər tədricən artır, ilk vaxtlar dövri ola bilər – göz qapağı gah içəri çevrilir, gah normal vəziyyətə qayıdır. Ən çox rast gəlinən şikayətlər:
- gözdə yad cisim, qum hissi, xüsusən göz qırpanda;
- ağrı, qızartı, göz yaşarması;
- işığa həssaslıq;
- selikli ifrazat, göz qapağı kənarında səhərlər qabıqlar;
- göz qapağının kənarının görünən şəkildə içəri çevrilməsi, kirpiklərin görünməməsi;
- görmənin bulanması – buynuz qişa zədələndikdə.
Körpələrdə alt göz qapağı dərisinin qırışığının kirpikləri gözə yönəltməsi (epiblefaron) daha çox rast gəlinir: uşaq gözünü ovuşdurur, göz yaşarır, lakin buynuz qişa adətən az zədələnir. Belə hallarda da pediatr və ya uşaq oftalmoloqunun baxışı lazımdır.
Təcili oftalmoloqa müraciət etmək lazımdır, əgər gözdə güclü ağrı, görmənin kəskin pisləşməsi, buynuz qişada ağ ləkə, irinli ifrazat yaranarsa – bu, buynuz qişa xorasının əlaməti ola bilər.
Xəstəliyin simptomları
Oxşar əlamətlər aşkar etmisinizsə, nə etməli?
-
Özünüzü müalicə etməyin
Özbaşına müalicə sağlamlıq üçün təhlükəlidir. Dəqiq diaqnoz olmadan müalicəyə başlamaqla vaxt itirə və yanlış yol seçə bilərsiniz.
-
Mütləq həkimə müraciət edin
Yalnız ixtisaslı həkim dəqiq diaqnoz qoya və düzgün müalicə təyin edə bilər. Hansı mütəxəssisə getməli olduğunuzu bilmirsinizsə, terapevtə yazılın — o, sizi lazımi həkimə yönləndirəcək.
-
Müalicəni təxirə salmayın
İlk əlamətlər yaranan kimi başlanmış müalicə daha effektiv olur və ağırlaşmaların qarşısını almağa kömək edir.
-
Bizə müraciət edin — mütləq kömək edəcəyik
*1103
Diaqnostika
Diaqnoz oftalmoloji baxış zamanı qoyulur. Həkim şikayətlərin nə vaxtdan başladığını, keçirilmiş göz xəstəliklərini, travmaları, yanıqları və əməliyyatları soruşur.
- Xarici baxış – göz qapağının vəziyyəti, kirpiklərin istiqaməti, göz qırpanda və gözü sıxanda göz qapağının içəri çevrilib-çevrilməməsi.
- Biomikroskopiya – yarıqlı lampa ilə göz səthinin böyüdülmüş müayinəsi; konyunktivada çapıqlar və buynuz qişada zədələr aşkar edilir.
- Flüoresseinlə boyanma – xüsusi boya buynuz qişanın epitel defektlərini görünən edir.
- Göz qapağının gərginliyinin qiymətləndirilməsi – sadə testlərlə göz qapağının nə qədər boşaldığı yoxlanılır; bu, əməliyyat üsulunun seçilməsi üçün vacibdir.
- Görmə itiliyinin yoxlanılması – buynuz qişanın zədələnməsinin təsirini qiymətləndirmək üçün.
- Çapıq formasında – əsas xəstəliyin aydınlaşdırılması, bəzən konyunktivanın biopsiyası.
Differensial diaqnostika trixiaz, epiblefaron, distixiaz (əlavə kirpik cərgəsi), quru göz sindromu və konyunktivit ilə aparılır.
Ağırlaşmalar
- buynuz qişanın eroziyası və xorası;
- bakterial keratit, buynuz qişanın bulanması (tikan);
- görmənin daimi zəifləməsi, ağır hallarda gözün itirilməsi riski;
- xroniki konyunktivit və göz qapaqlarının iltihabı;
- buynuz qişada damarların böyüməsi.
Ağırlaşmaların riski kirpik sürtünməsi nə qədər uzun davam edərsə, bir o qədər yüksək olur. Quru göz sindromu, şəkərli diabet və kontakt linza istifadəsi buynuz qişanın infeksiyaya qarşı müqavimətini əlavə olaraq azaldır. Vaxtında aparılan əməliyyat bu ağırlaşmaların əksəriyyətinin qarşısını alır.
Müalicə
Müalicənin məqsədi göz qapağının normal vəziyyətini bərpa etmək və buynuz qişanı qorumaqdır. Müvəqqəti tədbirlər əlamətləri azaldır, lakin yaşla bağlı və çapıq formalarında səbəbi yalnız əməliyyat aradan qaldırır.
- Müvəqqəti tədbirlər – nəmləndirici damcılar və gellər (süni göz yaşı), göz qapağının dəriyə yapışdırılan xüsusi lentlə xaricə çəkilməsi, terapevtik kontakt linza. Bəzi hallarda, xüsusən spastik formada, botulinoterapiya tətbiq oluna bilər.
- Tikiş üsulları – bəzi pasiyentlərdə göz qapağının vəziyyətini dəyişən sadə tikişlər qoyulur; bu, müvəqqəti və ya böyük əməliyyat mümkün olmadıqda istifadə olunan üsuldur.
- Cərrahi müalicə – əsas üsul. Yaşla bağlı formada göz qapağı bərkidilir və qısaldılır, aşağı çəkən əzələlərin funksiyası bərpa olunur. Adətən yerli keyləşdirmə ilə, ambulator şəraitdə aparılır. Çapıq formalarında daha mürəkkəb plastika, bəzən selikli qişa transplantı tələb olunur.
- Buynuz qişa zədələnməsində – həkim təyinatı ilə antibakterial damcılar və epitelin bərpasını sürətləndirən vasitələr.
- Əsas xəstəliyin müalicəsi – çapıq formasında konyunktivanın iltihabi və autoimmun xəstəliklərinə nəzarət.
Kirpikləri özünüz yolmaq müvəqqəti rahatlıq verir, lakin yeni böyüyən kirpiklər daha sərt olur və gözü daha çox zədələyə bilər. Həkim təyinatı olmadan hormonlu və ya antibiotikli göz damcılarından uzun müddət istifadə etmək olmaz. Əməliyyatdan sonra həkimin baxışlarına gəlmək və göz qapağını sürtməmək vacibdir.
Profilaktika
Yaşla bağlı entropionun qarşısını tam almaq mümkün deyil, lakin bəzi tədbirlər riski və ağırlaşmaları azaldır:
- xroniki konyunktivit və göz qapaqlarının iltihabının vaxtında müalicəsi;
- kimyəvi maddələrlə və təhlükəli alətlərlə işləyərkən qoruyucu eynək taxmaq;
- gözə kimyəvi maddə düşdükdə dərhal bol su ilə yumaq və həkimə müraciət etmək;
- traxomanın yayıldığı regionlarda üz və əl gigiyenası, xəstəliyin vaxtında müalicəsi;
- gözləri bərk ovuşdurmamaq;
- göz qapağı problemlərində vaxtında oftalmoloqa müraciət.
Hansı həkimə müraciət etməli
Oftalmoloqa müraciət etmək lazımdır. Əməliyyatı göz qapaqlarının cərrahiyyəsi ilə məşğul olan oftalmoloq aparır; uşaqlarda uşaq oftalmoloqu baxış keçirir.
Yadda saxla!
Entropionda gözə sürtülən kirpiklər buynuz qişanı zədələyir – bu, görmə üçün təhlükəlidir.
- Daimi qum hissi və göz yaşarması varsa, oftalmoloqa müraciət edin.
- Kirpikləri yolmaq problemi həll etmir, əksinə, vəziyyəti pisləşdirə bilər.
- Nəmləndirici damcılar yalnız müvəqqəti kömək edir.
- Cərrahi müalicə adətən qısa və effektivdir.
Əlaqəli Xəstəliklər
Suallar və cavablar
Müvəqqəti tədbirlər əlamətləri azalda bilər, lakin yaşla bağlı və çapıq entropionunda səbəbi aradan qaldırmır. Uzunmüddətli nəticə cərrahi korreksiya ilə əldə olunur. Spastik formada isə səbəb aradan qalxdıqda göz qapağı çox vaxt öz vəziyyətinə qayıdır.
Təkrarlanma mümkündür, lakin nadirdir. Daha çox çapıq formalarında rast gəlinir və belə hallarda təkrar əməliyyat aparıla bilər.
Uşaqlarda anadangəlmə entropion nadirdir. Körpələrdə alt göz qapağı dərisinin qırışığının kirpikləri gözə tərəf yönəltməsi (epiblefaron) daha çox rast gəlinir və çox vaxt yaşla keçir. Buynuz qişa zədələnərsə, həkim əməliyyatı tövsiyə edə bilər.
Əməliyyat yerli keyləşdirmə ilə aparılır, ona görə prosedur zamanı ağrı olmur. Sonrakı günlərdə yüngül ödem və qançır ola bilər. Adi həyata adətən bir-iki həftə ərzində qayıtmaq mümkündür.
Xeyr. Entropionda göz qapağının bütün kənarı içəri çevrilir, trixiazda isə göz qapağı normal vəziyyətdədir, lakin ayrı-ayrı kirpiklər yanlış istiqamətdə böyüyür. Müalicə üsulları fərqlidir, buna görə dəqiq diaqnozu oftalmoloq qoymalıdır.
Damcılar göz səthini qoruyur və narahatlığı azaldır, lakin göz qapağının vəziyyətini düzəltmir. Onlar əməliyyata qədər və ya əməliyyat mümkün olmadıqda köməkçi tədbir kimi istifadə olunur.
Mövzu üzrə məqalələr
Mammoplastikadan sonra alt paltarı — necə olmalıdır, düzgün necə seçilməli və nə qədər geyinilməlidir
Mammoplastikanın uğuru yalnız plastik cərrahın peşəkarlığından və implantların keyfiyyətindən deyil, həm də pasiyentin əməliyyatdan sonra özünü necə aparmasından…
İstiqamət: Plastik cərrahiyyə
Blefaroplastika — göz qapaqlarının plastikası haqqında hər şey
Yaşla birlikdə göz qapaqları sallandıqda, gözaltı «torbalar» yarandıqda, baxış isə solğun və kədərli olduqda nə etməli? Çıxış yolu…
İstiqamət: Plastik cərrahiyyə
Feyslifting nədir və prosedur necə aparılır
Yaşla bağlı dəyişikliklər hər bir insanın orqanizmində geriyə dönməyən prosesdir. Qocalmadan qorxmağa dəyməz, axı bu, təbiidir. Yaş artdıqca…
İstiqamət: Plastik cərrahiyyə
Lipofilinq nədir - prosedur haqqında hər şey
Müəyyən anatomik nahiyələrə həcm vermək üçün şəxsin öz piy toxumasından istifadə olunur. Plastik korreksiyanın bu üsulu lipofilinq adlanır.
İstiqamət: Plastik cərrahiyyə
Konsultasiya alın
Bu əlamətləri özünüzdə görürsünüzsə, həkimə müraciət etməyi təxirə salmayın. Vaxtında konsultasiya ağırlaşmaların qarşısını almağa kömək edir.
Ətraflı məlumat almaq və qəbula yazılmaq üçün bizə zəng edin:
