Ektropion göz qapağının, adətən alt göz qapağının kənarının gözdən uzaqlaşaraq xaricə çevrilməsidir. Göz səthi açıq qalır, göz yaşarır, quruyur və qıcıqlanır. Daha çox ahıl yaşlı insanlarda rast gəlinir və əksər hallarda cərrahi yolla düzəldilir.
Yayımlanma tarixi:
Sinonimlər
- Göz qapağının xaricə çevrilməsi
- Ectropion palpebrae
Xəstəlik haqqında
Normalda göz qapağının kənarı göz almasına sıx toxunur, göz yaşını göz səthində bərabər paylayır və onu daxili bucaqdakı göz yaşı nöqtəsinə yönəldir. Ektropionda bu təmas pozulur: göz qapağı sallanır və xaricə çevrilir, göz yaşı yanaqdan axır, konyunktiva və buynuz qişa isə quruyur.
Ən çox rast gəlinən forma yaşla bağlı ektropiondur: illər keçdikcə göz qapağının bağları və əzələləri zəifləyir. Buna görə xəstəlik əsasən ahıl yaşlı insanlarda müşahidə olunur. Gənclərdə ektropion daha çox üz sinirinin iflici, yanıq və travmalardan sonrakı çapıqlar ilə bağlı olur.
Ektropion yalnız kosmetik problem deyil. Uzunmüddətli ektropion konyunktivanın qalınlaşmasına və keratinləşməsinə, buynuz qişanın quruması və zədələnməsinə, xroniki iltihaba səbəb ola bilər. Vaxtında aparılan cərrahi korreksiya əksər hallarda göz qapağının normal vəziyyətini bərpa edir.
Daimi göz yaşı axması, gözün qızarması və göz qapağının görünüşünün dəyişməsi pasiyentin gündəlik həyatına – oxumağa, avtomobil sürməyə, açıq havada olmağa – mənfi təsir göstərir, bəzən isə psixoloji narahatlıq yaradır. Buna görə ektropionun ilk əlamətləri yarandıqda oftalmoloqun baxışından keçmək məsləhətdir.
Səbəbləri
Göz qapağının göz almasına sıx toxunması onun bağlarının, əzələlərinin və dərisinin tarazlığından asılıdır. Bu tarazlığı pozan istənilən amil ektropiona səbəb ola bilər:
- Yaşla bağlı dəyişikliklər. Göz qapağının horizontal bağları uzanır və boşalır, dairəvi əzələnin tonusu azalır, göz qapağı ağırlıq təsiri ilə aşağı sallanır.
- Üz sinirinin iflici. Bell iflici, insult, üz sinirinin travması və ya şişləri zamanı göz qapağını saxlayan əzələ zəifləyir, göz tam bağlanmır.
- Dərinin çapıqlaşması və çatışmazlığı. Yanıqlar, travmalar, xroniki dəri xəstəlikləri (məsələn, ekzema), göz qapağına və yanağa aparılan əməliyyatlar dərini qısaldır və göz qapağını xaricə dartır.
- Mexaniki səbəblər. Göz qapağında şiş, kista, güclü ödem onu aşağı çəkir.
- Gözləri tez-tez silmək və ovuşdurmaq. Göz yaşını yuxarıdan aşağı silmək göz qapağını əlavə olaraq aşağı dartır və ektropionu ağırlaşdırır.
- Anadangəlmə səbəblər. Nadir hallarda, bəzi genetik sindromlarla birlikdə.
Formaları
- İnvolyusion (yaşla bağlı) – ən çox rast gəlinən forma; göz qapağı toxumalarının zəifləməsi ilə bağlıdır.
- Paralitik – üz sinirinin iflici nəticəsində; göz qapağının bağlanması da pozulur.
- Çapıq – dərinin qısalması nəticəsində; həm alt, həm üst göz qapağında ola bilər.
- Mexaniki – şiş və ya ödem göz qapağını aşağı çəkdikdə.
- Anadangəlmə – nadir forma.
Yayılmasına görə yalnız göz yaşı nöqtəsi nahiyəsinin xaricə çevrilməsi (medial ektropion) və bütün göz qapağının çevrilməsi ayırd edilir.
Klinik mənzərə
Erkən mərhələdə yalnız göz yaşı axması ola bilər, sonra göz qapağının sallanması nəzərə çarpır. Əsas əlamətlər:
- alt göz qapağının xaricə çevrilməsi və sallanması, qırmızı konyunktivanın görünməsi;
- daimi göz yaşı axması, xüsusən küləkdə və soyuqda;
- quruluq, yanma, qum hissi – göz yaşının çox olmasına baxmayaraq;
- gözün qızarması, işığa həssaslıq;
- göz qapağı kənarında qabıqlar, tez-tez təkrarlanan konyunktivit;
- göz qapağının altında dərinin qızarması və qıcıqlanması;
- paralitik formada – gözün tam bağlanmaması, xüsusən yuxuda.
Təcili oftalmoloqa müraciət etmək lazımdır, əgər gözdə güclü ağrı, görmənin pisləşməsi, buynuz qişada ağ ləkə yaranarsa və ya göz ümumiyyətlə bağlanmırsa – bu, buynuz qişanın zədələnməsinin əlaməti ola bilər. Üz əzələlərinin qəfil zəifləməsi ilə yanaşı nitq pozğunluğu, əl-ayaqda zəiflik varsa, bu insult əlaməti ola bilər – dərhal 103-ə zəng edin.
Şəkillərdə əlamətlər
Bu şəkil xəstəliyin klinik görünüşünü göstərir
Xəstəliyin simptomları
Oxşar əlamətlər aşkar etmisinizsə, nə etməli?
-
Özünüzü müalicə etməyin
Özbaşına müalicə sağlamlıq üçün təhlükəlidir. Dəqiq diaqnoz olmadan müalicəyə başlamaqla vaxt itirə və yanlış yol seçə bilərsiniz.
-
Mütləq həkimə müraciət edin
Yalnız ixtisaslı həkim dəqiq diaqnoz qoya və düzgün müalicə təyin edə bilər. Hansı mütəxəssisə getməli olduğunuzu bilmirsinizsə, terapevtə yazılın — o, sizi lazımi həkimə yönləndirəcək.
-
Müalicəni təxirə salmayın
İlk əlamətlər yaranan kimi başlanmış müalicə daha effektiv olur və ağırlaşmaların qarşısını almağa kömək edir.
-
Bizə müraciət edin — mütləq kömək edəcəyik
*1103
Diaqnostika
Diaqnoz oftalmoloji baxış zamanı qoyulur. Həkim şikayətlərin müddətini, keçirilmiş travmaları, yanıqları, əməliyyatları, üz sinirinin iflicini və dəri xəstəliklərini soruşur.
- Göz qapağının baxışı və testlər – göz qapağı barmaqla dartılıb buraxılır, onun nə qədər tez öz yerinə qayıtdığı qiymətləndirilir; bağların zəifliyi və dərinin çatışmazlığı yoxlanılır.
- Biomikroskopiya – yarıqlı lampa ilə konyunktivanın və buynuz qişanın vəziyyəti öyrənilir.
- Flüoresseinlə boyanma – buynuz qişanın quruma nəticəsində yaranan zədələrini aşkar edir.
- Göz yaşı yollarının yoxlanılması – göz yaşı nöqtəsinin vəziyyəti və yolların keçiriciliyi; göz yaşı axmasının başqa səbəbini istisna etmək üçün.
- Üz sinirinin funksiyasının qiymətləndirilməsi – lazım olduqda nevroloqun konsultasiyası.
- Biopsiya – göz qapağında şübhəli törəmə olduqda.
Differensial diaqnostika göz yaşı yollarının tutulması, xroniki blefarit, quru göz sindromu və göz qapağının şişləri ilə aparılır.
Əməliyyatdan əvvəl həkim hər iki gözün vəziyyətini, göz qapaqlarının simmetriyasını və dərinin ehtiyatını qiymətləndirir, qan laxtalanmasına təsir edən dərmanların qəbulunu dəqiqləşdirir. Bu, ən uyğun cərrahi üsulun seçilməsinə və nəticənin proqnozlaşdırılmasına imkan verir.
Ağırlaşmalar
- xroniki konyunktivit və keratit;
- buynuz qişanın eroziyası, xorası və görmənin zəifləməsi;
- konyunktivanın qalınlaşması və keratinləşməsi;
- göz yaşı nöqtəsinin daralması və daimi göz yaşı axması;
- dərinin qıcıqlanması və iltihabı – göz yaşını daim silməkdən.
Paralitik formada göz tam bağlanmadığı üçün buynuz qişanın quruması xüsusilə sürətlə inkişaf edir. Belə pasiyentlərdə gözün qorunmasına xüsusi diqqət yetirilməlidir, çünki buynuz qişanın xorası görmə üçün ciddi təhlükədir.
Müalicə
Müalicənin məqsədi göz səthini qorumaq və göz qapağının normal vəziyyətini bərpa etməkdir. Üsul ektropionun formasından və ağırlığından asılıdır.
- Konservativ tədbirlər – gün ərzində nəmləndirici damcılar, gecə üçün gel və məlhəmlər; göz yaşını yuxarıdan aşağı deyil, aşağıdan yuxarı istiqamətdə, göz qapağını dartmadan silmək; gecə gözün xüsusi lentlə bağlanması. Bu, müvəqqəti tədbirdir və əməliyyata qədər buynuz qişanı qoruyur.
- Cərrahi müalicə – əsas üsul. Yaşla bağlı formada göz qapağı bərkidilir və qısaldılır; çapıq formalarında çapıq aradan qaldırılır və çatışmayan dəri transplant və ya yerli toxuma ilə əvəz olunur; medial ektropionda göz yaşı nöqtəsi nahiyəsi düzəldilir. Əməliyyat adətən yerli keyləşdirmə ilə, ambulator aparılır.
- Səbəbin müalicəsi – üz sinirinin iflicində nevroloji müalicə; sinir funksiyası bərpa olunmazsa, gözü qorumaq üçün xüsusi cərrahi üsullar. Dəri xəstəliklərində dermatoloq tərəfindən müalicə.
- İltihabi ağırlaşmalarda – həkim təyinatı ilə antibakterial və ya iltihabəleyhinə damcılar.
Həkim təyinatı olmadan hormonlu və antibiotikli damcılardan uzun müddət istifadə etmək olmaz. Həkimin göstərmədiyi üsullarla göz qapağını barmaqla dartmaq və ya evdə yapışqan lentlərlə «düzəltməyə» çalışmaq dərini zədələyə bilər. Əməliyyatdan sonra gözü sürtməmək və həkimin nəzarət baxışlarına gəlmək vacibdir.
Əməliyyatdan sonrakı ilk günlərdə göz qapağında yüngül ödem, qançır və narahatlıq ola bilər; soyuq kompres və həkimin təyin etdiyi məlhəmlər bu əlamətləri azaldır. Tikişlər adətən bir həftə ərzində götürülür. Bu dövrdə gözü sudan, tozdan və kosmetikadan qorumaq, ağır fiziki yükdən çəkinmək tövsiyə olunur. Əksər pasiyentlərdə göz yaşı axması və qıcıqlanma əməliyyatdan sonra əhəmiyyətli dərəcədə azalır.
Profilaktika
Yaşla bağlı ektropionun qarşısını tam almaq mümkün deyil, lakin onun inkişafını ləngitmək və ağırlaşmaların qarşısını almaq olar:
- göz qapaqlarını bərk sürtməmək və ovuşdurmamaq;
- göz yaşını aşağıdan yuxarı istiqamətdə, yumşaq salfetlə silmək;
- göz qapağı dərisini günəşdən qorumaq, günəş eynəyi taxmaq;
- dəri xəstəliklərini vaxtında müalicə etmək;
- göz qapağı əməliyyatlarını yalnız təcrübəli mütəxəssisdə etmək;
- üz sinirinin iflicində gözün qorunması üzrə həkim tövsiyələrinə əməl etmək.
Hansı həkimə müraciət etməli
Oftalmoloqa müraciət etmək lazımdır. Üz sinirinin iflici ilə bağlı formada nevroloqun, dəri xəstəliklərində dermatoloqun konsultasiyası da tələb oluna bilər.
Yadda saxla!
Ektropion yalnız kosmetik problem deyil – açıq qalan göz səthi quruyur və zədələnə bilər.
- Göz yaşı axması və alt göz qapağının sallanması varsa, oftalmoloqa müraciət edin.
- Göz yaşını aşağıdan yuxarı istiqamətdə silin.
- Nəmləndirici damcılar müvəqqəti kömək edir, səbəbi isə cərrahi korreksiya aradan qaldırır.
- Gözdə ağrı və görmənin pisləşməsi təcili müayinə tələb edir.
Faydalı Məqalələr
Blefaroplastika — göz qapaqlarının plastikası haqqında hər şey
Yaşla birlikdə göz qapaqları sallandıqda, gözaltı «torbalar» yarandıqda, baxış isə solğun və kədərli olduqda nə etməli? Çıxış yolu…
İstiqamət: Plastik cərrahiyyə
Suallar və cavablar
Adətən bu, yerli keyləşdirmə ilə aparılan qısa ambulator əməliyyatdır. Bərpa bir-iki həftə çəkir. Çapıq formalarında daha mürəkkəb plastika tələb oluna bilər.
Yaşla bağlı ektropion adətən keçmir, əksinə, tədricən irəliləyir. Üz sinirinin iflici ilə bağlı forma sinir funksiyası bərpa olunduqca azala bilər, mexaniki forma isə şiş və ya ödem aradan qalxdıqdan sonra keçə bilər.
Göz qapağı göz almasına toxunmadığı üçün göz yaşı göz səthinə bərabər paylanmır və göz yaşı yollarına düşmür. Nəticədə göz səthi quruyur, artıq göz yaşı isə yanağa axır.
Əvvəlcə buynuz qişanı qorumaq vacibdir: nəmləndirici damcılar, gecə üçün gel və gözün bağlanması. Oftalmoloq və nevroloq birlikdə vəziyyəti izləyir; sinir funksiyası bərpa olunmazsa, göz qapağının cərrahi korreksiyası müzakirə edilir.
Bu mümkündür, xüsusən yaşla bağlı dəyişikliklər davam etdikdə və çapıq formalarında, lakin əksər hallarda nəticə uzunmüddətli olur. Təkrarlanma zamanı yenidən korreksiya aparıla bilər.
Özü-özlüyündə göz qapağının çevrilməsi görməni azaltmır, lakin quruma və iltihab görmənin bulanmasına səbəb olur. Buynuz qişa zədələnərsə, görmə daimi olaraq zəifləyə bilər, buna görə müalicəni gecikdirmək olmaz.
Mövzu üzrə məqalələr
Mammoplastikadan sonra alt paltarı — necə olmalıdır, düzgün necə seçilməli və nə qədər geyinilməlidir
Mammoplastikanın uğuru yalnız plastik cərrahın peşəkarlığından və implantların keyfiyyətindən deyil, həm də pasiyentin əməliyyatdan sonra özünü necə aparmasından…
İstiqamət: Plastik cərrahiyyə
Blefaroplastika — göz qapaqlarının plastikası haqqında hər şey
Yaşla birlikdə göz qapaqları sallandıqda, gözaltı «torbalar» yarandıqda, baxış isə solğun və kədərli olduqda nə etməli? Çıxış yolu…
İstiqamət: Plastik cərrahiyyə
Feyslifting nədir və prosedur necə aparılır
Yaşla bağlı dəyişikliklər hər bir insanın orqanizmində geriyə dönməyən prosesdir. Qocalmadan qorxmağa dəyməz, axı bu, təbiidir. Yaş artdıqca…
İstiqamət: Plastik cərrahiyyə
Lipofilinq nədir - prosedur haqqında hər şey
Müəyyən anatomik nahiyələrə həcm vermək üçün şəxsin öz piy toxumasından istifadə olunur. Plastik korreksiyanın bu üsulu lipofilinq adlanır.
İstiqamət: Plastik cərrahiyyə
Konsultasiya alın
Bu əlamətləri özünüzdə görürsünüzsə, həkimə müraciət etməyi təxirə salmayın. Vaxtında konsultasiya ağırlaşmaların qarşısını almağa kömək edir.
Ətraflı məlumat almaq və qəbula yazılmaq üçün bizə zəng edin:
