Göz qapağı blefariti dərinin və/və ya selikli qişanın prosesə cəlb olunması ilə göz qapağı kənarlarının iltihabi zədələnməsidir.
Yayımlanma tarixi:
Sinonimlər
- Göz qapağının iltihabı
Xəstəlik haqqında
Blefaritlər geniş yayılmış, olduqca inadkar xroniki residivləşən göz qapağı iltihabi xəstəlikləri sırasındadır.
Göz qapağının iltihabi xəstəlikləri infeksion və qeyri-infeksion təbiətli ola bilər. İnfeksion olanlar bakteriyalar, viruslar, gənələr tərəfindən törədilə bilər. Qeyri-infeksion formalar seboreya prosesinin, allergiyanın və ya toksik zədələnmənin, məsələn keyfiyyətsiz kosmetika istifadəsinin lokal təzahürü ola bilər.
Xəstəlik dərinin rəngdəyişməsi (qızarma və/və ya hiperpiqmentasiya), şişkinlik, irinli örtük, eroziyalaşmış səthlər, qabıqlar və s. Formalaşması ilə özünü göstərir. Klinik mənzərənin xüsusiyyətləri patogenezin xarakteri ilə müəyyən edilir. Xəstəliyin diaqnostikası üçün biomikroskopiya və xüsusi tədqiqatlar aparılır.
Blefaritin ağırlaşmaları adətən görmə funksiyalarına təsir etmir. Lakin bununla belə assosiasiya olunmuş quru göz sindromunun inkişafı göz patologiyasının cərrahi müalicəsinin proqnozunu pisləşdirə bilər.
Yarımkəskin və xroniki blefaritin müalicəsi asan tapşırıq deyil. Davamlı nəticəyə nail olmaq üçün oftalmoloq xəstəliyin inkişaf səbəb və mexanizmlərini nəzərə alaraq çoxkomponentli sxemdən istifadə edir. Əksər hallarda blefaritin terapiyası iltihab əleyhinə preparatlarla birlikdə göz qapağının uzunmüddətli gigiyenasını əhatə edir. İltihabın bakterial təbiətində lokal antibiotiklər təyin olunur, onlara dözümsüzlükdə isə göz üçün həssas toxumaları qıcıqlandırmayan su əsaslı antiseptiklər istifadə olunur.
Səbəbləri
Göz blefariti çox vaxt xroniki gedişli ikitərəfli prosesdir, lakin birtərəfli variantlar da rast gəlinə bilər. Gözün rezistentliyini azaldan predispozisiya edici amillər kimi aşağıdakı vəziyyətlər çıxış edə bilər:
- Göz qapağının gənə xəstəlikləri (Demodeks gənəsi ilə yoluxma);
- Meybomial vəzilərin disfunksional vəziyyəti;
- Həzm traktı xəstəlikləri;
- Şəkərli diabet;
- Helmint xəstəlikləri;
- Qidalanma rasionunda vitamin və yağ çatışmazlığı;
- Ətraf mühitin əlverişsiz amilləri.
Blefaritin törədicisi çox vaxt Demodex folliculorum-dur. Bu gənə yağ, o cümlədən meybomial vəzilərdə parazitlik edir, tük follikullarını da zədələyir. İnsan kontakt-məişət yolu ilə yoluxur. Bu invaziya ehtimalı yaşla artır. Belə ki, 60 yaşdan yuxarı hər ikinci insan demodeks daşıyıcısıdır. Lakin klinik simptomlar yalnız immunitetin azalması fonunda özünü göstərir.
Virus blefariti ən çox herpesviruslarla törədilir. Orofasial zonanın zədələnməsi ilə birləşə bilər. Göz qapağı kənarının və gözün künclərinin bakterial iltihabı bir qayda olaraq şərti-patogen floranın nümayəndələri olan stafilo- və streptokokklarla assosiasiya olunur. O, zəifləmiş immunitet, infeksiyalar və disbakterioz fonunda aktivləşir. Ən böyük təhlükəni toksin və fermentlər ifraz edən stafilokokklar yaradır. Bu maddələr hüceyrələrin həyat fəaliyyətini pozur, onlar məhv olur, eroziv defektlərin əmələ gəlməsinə gətirib çıxarır.
Bəzi hallarda allergiya bakterial, viral və parazitar agentlərin uzunmüddətli toksik təsiri nəticəsində inkişaf edə bilər. Seboreyalı blefarit formasında tərkibi dəyişmiş lipidlərin istehsalı artır. Bu fonda Corynebacterium acnes aktivləşir, o mürəkkəb yağları göz qapağı kənarının zədələnməsinə gətirib çıxaran aqressiv təsirə malik xırda molekullara parçalayır.
Təsnifat
Blefaritin aşağıdakı əsas klinik formaları ayırd edilir:
- Xoralı;
- Pulcuqlu (seboreyalı);
- Meybomial;
- Demodekozlu;
- Allergik (atopik) – toksiko-allergik və infeksion-allergik;
- Seboreyalı – göz qapağı nahiyəsində yağ vəzilərinin neyroendokrin tənzimlənməsinin pozulması;
- Göz qapağının kontagioz molluskunda blefarit;
- Sistemli autoimmun patologiyalarda blefaritlər.
Patoloji prosesin lokalizasiyasına görə blefaritin 2 tipi fərqləndirilir:
- Ön marginal (kənar) – ön səthin dərisinin iltihabı, çox vaxt infeksion agentlər tərəfindən törədilir;
- Arxa marginal – patoloji prosesə selikli qişa cəlb olunub, bu zaman predispozisiya edici amil kimi çox vaxt meybomial vəzilərin disfunksiyası çıxış edir.
Ön tip şərti olaraq 4 variantabölünür:
- Sadə – bu formada göz qapağı vəzilərindən patoloji dəyişmiş sekret ifraz olunur, irinli qabıqlar, xoralaşma və pulcuqlar yoxdur;
- Pulcuqlu – kirpiklərdə və göz qapağı kənarının dərisində çoxlu sayda xırda pulcuqlar müəyyən edilir, onların altındakı dərma şişkin və hiperemiyalıdır;
- Xoralı – bu variant stafilokokk təbiətlidir, dəri kənarında qabıqlar və xoralaşmalar əmələ gəlir, kirpiklər irinli ifrazatla yapışıb (irinli qabıqların altında qanayan xoralı epitel defektləri aşkarlanır);
- Angulyar (bucaq) – iltihabi prosesə yalnız gözün künclər cəlb olunur.
Arxa tip meybomial və demodekozlu ola bilər.
- Meybomial blefarit göz qapağı kənarlarının qızarması və qalınlaşması ilə xarakterizə olunur. Meybomial vəzilərin disfunksiyası fonunda gözün xarici künclərində sarımtıl-boz köpüklü ekssudat toplanır. Göz qapaqlarının konyunktivası qırmızı və şişkindir.
- Demodekozlu blefarit. Bu, lokal və ya sistemli immunitetin azalması fonunda demodeks cinsindən gənələr tərəfindən törədilmiş iltihabdır.
Klinik mənzərə
Blefaritin simptomları aşağıdakılar ola bilər:
- Daimi və ya dövri qaşınma;
- Göz almasında ağrı;
- Gözdə yad cisim hissi;
- Ağır şişkin göz qapağı hissi;
- Sürətli görmə yorğunluğu;
- Seboreyalı formada kirpiklərin yapışması;
- Xəstəliyin xroniki gedişi səbəbindən ümumi diskomfort və əsəbilik.
Göz qapağının blefaritinin necə göründüyünü, o cümlədən oftalmomikroskop tətbiq edilməklə obyektiv baxış qiymətləndirməyə imkan verəcək. Xəstəliyin bəzi formalarında spesifik əlamətlər müəyyən edilə bilər. Belə ki, demodekozlu blefaritdə aşağıdakı xüsusiyyətlər aşkar edilə bilər:
- Kirpiyin follikulyar hissəsinin böyüməsi;
- Kirpiyin kök hissəsinin tünd rənglənməsi;
- Kirpiyin kök zonasını əhatə edən yarımşəffaf manjetlər.
Demodekozu olan bəzi pasiyentlərdə göz qapağı kənarı boyunca lokal damar çıxıntıları, çoxsaylı papillomatoz artımlar və kirpiklərarası sahənin lokal hiperpiqmentasiyası müəyyən edilə bilər.
Xəstəliyin simptomları
Oxşar əlamətlər aşkar etmisinizsə, nə etməli?
-
Özünüzü müalicə etməyin
Özbaşına müalicə sağlamlıq üçün təhlükəlidir. Dəqiq diaqnoz olmadan müalicəyə başlamaqla vaxt itirə və yanlış yol seçə bilərsiniz.
-
Mütləq həkimə müraciət edin
Yalnız ixtisaslı həkim dəqiq diaqnoz qoya və düzgün müalicə təyin edə bilər. Hansı mütəxəssisə getməli olduğunuzu bilmirsinizsə, terapevtə yazılın — o, sizi lazımi həkimə yönləndirəcək.
-
Müalicəni təxirə salmayın
İlk əlamətlər yaranan kimi başlanmış müalicə daha effektiv olur və ağırlaşmaların qarşısını almağa kömək edir.
-
Bizə müraciət edin — mütləq kömək edəcəyik
*1103
Diaqnostika
Blefaritin diaqnostikası çətinlik təşkil etmir. Oftalmoloq mikroskop altında göz qapağı toxumalarının vəziyyətini öyrənir. İltihabi prosesə aşağıdakı əlamətlər dəlalət edir:
- Toxumaların qızarması və şişkinliyi;
- Patoloji ifrazatın olması;
- Xırdapulcuqlu soyulmanın olması;
- Irinli qabıqlar və epitel eroziv defektləri;
- Papillomatoz artımların olması;
- Göz qapağı dərisinin rəngdəyişməsi və s.
Kirpik blefaritində Demodeks cinsindən gənələrə tədqiqat göstərişdir. Bunun üçün diqqətlə 4-6 kirpik götürülür, onlar mikroskopik təhlildən keçirilir. Normada 16 kirpikdə 1-2 gənədən çox olmamalıdır.
Blefariti olan pasiyentlərin diaqnostika proqramına aşağıdakı üsullar da daxil edilə bilər:
- Sağ və sol gözdə göz yaşı mayesinin istehsalının kifayətliyini ayrıca qiymətləndirməyə imkan verən Şirmer testi;
- Meybomial vəzilərin disfunksiyasını aşkar etmək üçün kompression sınaq.
Müalicə
İltihabi prosesin xarakterindən və səbəbindən, orqanizmin ümumi vəziyyətindən asılı olaraq xəstəliyin müalicəsi kompleks yanaşma tələb edir. Terapiya səbəbkar amillə mübarizəyə, lokal və sistemli dəyişikliklərin korreksiyasına yönəlib. Blefaritin radikal aradan qaldırılması mümkün deyil, çünki proses xronikidir.
Lokal terapiyanın əsasını keyfiyyətli göz qapağı gigiyenası təşkil edir. Xoralı prosesdə qabıqlar və irinli ifrazat antiseptikin su məhlulu ilə isladılmış pambıq tamponla çıxarılır. Əgər qabıqlar sərtdirsə, əvvəlcə göz qapağına 5-10 dəqiqə müddətinə losyon qoyulur, yalnız bundan sonra patoloji ifrazat çıxarılır. Qurumuş sekreti yumşaltmaq üçün indiferent məlhəm də istifadə oluna bilər.
Kənar blefarit və gözün künc blefaritinin etiotrop müalicəsi patoloji zonaya iltihab əleyhinə və antimikrob xüsusiyyətlərə malik məlhəmin tətbiqindən ibarətdir. Konyunktiva və buynuz qişanın müşayiətedici iltihabı olduqda oftalmoloq əlavə olaraq konyunktiva kisəsinə damcılar da təyin edir.
Blefaritin müalicəsinin birinci mərhələsində adətən qeyri-steroid iltihab əleyhinə vasitələr istifadə olunur. Əgər bu preparatlar iltihabı aradan qaldırmağa imkan vermirsə, həkim daha güclü iltihab əleyhinə təsirə malik kortikosteroidlər təyin edir.
Xoralar sağaldıqdan sonra, yaxud ilkin olaraq xoralı defekt olmadıqda göz qapağı masajı təyin olunur. O, ev şəraitində aparıla bilər. Daha «inkişaf etmiş» versiya oftalmoloq tərəfindən aparılan şüşə çubuqla göz qapağı masajıdır. O, göz qapağının zəngin olduğu vəzilərdən patoloji sekretin sıxılıb çıxarılmasına kömək edir.
Bakterial təbiətli blefaritin, o cümlədən meybomial vəzilərin disfunksiyası ilə əlaqəli blefaritin kompleks müalicəsində antibiotiklər istifadə olunur. Onlar patogenlərin aktivliyini bloklayır və iltihabi prosesin sürətli sönməsinə kömək edir. Xəstəliyin allergik təbiətində antihistamin vasitələr təyin olunur.
Aktiv iltihab söndükdən sonra göz qapağı toxumalarının vəziyyətini yaxşılaşdırmaq üçün fizioterapevtik proseduralar kompleksi tövsiyə olunur. Maqnitoterapiya, UYT-terapiya, elektroforez və digərləri özünü yaxşı göstərib.
Blefaritə çox vaxt göz yaşı mayesinin fiziki-kimyəvi xüsusiyyətlərinin dəyişməsi ilə bağlı quru göz sindromu müşayiət edir. Buna görə göz yaşı pərdəsinin lipid qatını bərpa etməyə imkan verən göz yaşı əvəzediciləri istifadə olunur. Lakin əgər göz yaşı istehsalının həcmini əks etdirən Şirmer testi normal göstəricilərə uyğundursa, süni göz yaşı əvəzedicilərinin istifadəsi göstəriş deyil (onların istifadəsi zamanı bəzi pasiyentlərdə diskomfort inkişaf edə bilər).
Cərrahi müalicə göz qapağı kənarının iltihabı (blefarit) nəticəsində inkişaf etmiş ağırlaşmaların korreksiyası üçün göstərişdir. Belə ki, göz qapağının burulması və kirpiklərin böyüməsinin pozulması zamanı müvafiq plastik əməliyyatlar aparılır.
Reabilitasiya
Klinik tövsiyələrə əsasən, blefaritdə göz qapağı gigiyenası və bu zonanın masajı iltihabi prosesin residivinin effektiv profilaktika tədbiridir. İstifadəsi asan və eyni zamanda effektiv olan xüsusi vasitələr mövcuddur. Onlar buynuz qişa və konyunktivanın epiteliositlar arasındakı hüceyrələrarası birləşmələri potensial olaraq zədələyə biləcək qıcıqlandırıcı maddələr və konservantlar tərkibinə malik deyil. Optimal qulluq proqramını seçməkdə oftalmoloq kömək edəcək.
Göz qapağı gigiyenası üçün aşağıdakı tədbirlər istifadə oluna bilər:
- Göz qapaqlarının mexaniki təmizlənməsi;
- Isti kompreslər (ekspozisiya müddəti 5-10 dəqiqə təşkil edir);
- Patoloji sekretin çıxarılması ilə göz qapaqlarının müstəqil masajı.
Gigiyenik tədbirlər meybomial vəzilərin keçiriciliyini yaxşılaşdırmağa, göz yaşı pərdəsinin yağ qatının vəziyyətini optimallaşdırmağa və bakterial çirklənməni azaltmağa imkan verir.
Profilaktika
Blefaritin profilaktikası adətən aşağıdakı tədbirləri əhatə edir:
- Meybomial vəzilərin funksional vəziyyətinin yaxşılaşdırılması. Kapsullarda omeqa-3 yağ turşularının sistemli qəbulu meybumun yağ tərkibini yaxşılaşdırmağa və göz yaşı pərdəsini sabitləşdirməyə imkan verir. Bundan əlavə, bu turşular zəif iltihab əleyhinə aktivliyə malikdir.
- Çirklənmiş əllərin göz qapağı dərisi ilə təmasının qarşısının alınması. Üzə toxunmazdan əvvəl əlləri axar su ilə sabunla yumaq və ya antiseptiklə işləmək lazımdır.
- Son istifadə tarixi keçmiş vasitələri tətbiq etməyin.
Xroniki yeniyetmə və yetkin tip blefaritin kəskinləşmə dövründə oftalmoloqlar iltihabi prosesin sönməsini sürətləndirmək üçün aşağıdakı tövsiyələrə əməl etməyi məsləhət görür:
- Rasiondan iti, duzlu və turş qidanı çıxarmaq;
- Hamam və saunaya getməyi məhdudlaşdırmaq;
- Mümkünsə isti vannanı gigiyenik duşla əvəz etmək;
- Müntəzəm göz qapağı gigiyenası aparmaq.
Yadda saxla!
Blefarit xroniki xəstəlikdir. Bu patologiyanı tam sağaltmaq mümkün deyil, lakin onunla rahat yaşamağı öyrənmək mümkündür. Patoloji prosesin proqressivləşməsinin qarşısını almaq üçün pasiyent göz qapağı gigiyenasına kifayət qədər diqqət yetirməlidir. Bu proseduralar diqqətlə və müntəzəm aparılmalıdır. Yalnız bu halda onlar arzu olunan nəticəni verəcək və göz yaşı pərdəsinin vəziyyətini yaxşılaşdırmağa, beləliklə görmə orqanının müdafiə qüvvələrini artırmağa imkan verəcək. Göz qapağı gigiyenası üçün nəzərdə tutulmuş xüsusi vasitələr mövcuddur. Onlar steril salfetlər, meybum və dəri yağının axınını yaxşılaşdıran isti kompreslər, həmçinin göz qapağı dərisinə qulluq üçün skraplar, gellər və şampunlar şəklində istehsal olunur. Optimal gigiyena vasitəsini seçməkdə oftalmoloq kömək edəcək.
Suallar və cavablar
Göz qapağı iltihabi prosesinin diaqnostikası və müalicəsi ilə oftalmoloq məşğul olur.
Bakterial, göbələk, herpetik iltihab yoluxmuş əllər vasitəsilə xəstə insandan sağlam insana keçə bilər. Öz növbəsində allergik, autoimmun və seboreyalı təbiətli blefarit təhlükə yaratmır, çünki bu halda xəstəliyin inkişafı patogenin nüfuz etməsi ilə deyil, orqanizmin reaksiya xüsusiyyətləri ilə bağlıdır.
Xroniki iltihabın uzunmüddətli gedişi göz qapağının anatomiyasını poza bilər. Zaman keçdikcə göz qapağının burulması inkişaf edə, kirpiklərin böyüməsi poza bilər. Stafilokokk blefaritləri xarici arpacığın əmələ gəlməsi ilə ağırlaşa bilər, ağır hallarda isə kirpik follikullarının abseslənməsi müşahidə oluna bilər.
Əksər hallarda xəstəliyin xroniki keçdiyi nəzərə alınmaqla, adətən aylarla davam edə bilən uzunmüddətli müalicə tələb olunur. Ən yaxşı terapevtik nəticəyə nail olmaq üçün oftalmoloqun iltihabın səbəbini müəyyən etməsi vacibdir. Bundan sonra blefaritin yaranmasına kömək edən pozğunluqların hədəfli korreksiyasını aparmaq mümkündür.
Mövzu üzrə məqalələr
Gözün diafanoskopiyası
Gözün diafanoskopiyası — göz almasının istiqamətlənmiş, dar konsentrasiyalı işıq dəstəsi ilə şəffaflandırılmasına əsaslanan müayinədir. Eyni zamanda yaxınlıqda yerləşən…
İstiqamət: Oftalmologiya
Kompüter və görmə
Kompüterlə işləyərkən, rahat vəziyyəti asanlıqla tapmağın mümkün olduğu kitab oxumaqdan fərqli olaraq, insan tamamilə displeyin vəziyyətindən asılı olur.…
İstiqamət: Oftalmologiya
Gözün deşici olmayan yaralanmaları
Gözün deşici olmayan yaralanması digər travmalardan onunla fərqlənir ki, göz almasının kapsulu zədələnməmiş qalır. Ən çox belə yaralanmalar…
İstiqamət: Oftalmologiya
Göz bülluru cərrahiyyəsinin müasir üsulları
Kataraktanın ultrasəslə kənarlaşdırılmasının (fakoemulsifikasiyanın) geniş klinik praktikaya tətbiqi büllur cərrahiyyəsi sahəsində təhlükəsizlik və proqnozlaşdırıla bilənlik baxımından əhəmiyyətli tərəqqiyə…
İstiqamət: Oftalmocərrahiyyə
Konsultasiya alın
Bu əlamətləri özünüzdə görürsünüzsə, həkimə müraciət etməyi təxirə salmayın. Vaxtında konsultasiya ağırlaşmaların qarşısını almağa kömək edir.
Ətraflı məlumat almaq və qəbula yazılmaq üçün bizə zəng edin:
