Dəri örtüklərinin iltihabı ilə xarakterizə olunan patoloji vəziyyət dermatit adlanır. Bu xəstəliyin diaqnostikası və müalicəsi ilə dermatoloqlar məşğul olur.
Yayımlanma tarixi:
Sinonimlər
- Dəri iltihabı
Xəstəlik haqqında
Dəri örtüklərinin iltihabı ilə xarakterizə olunan patoloji vəziyyət dermatit adlanır. Bu xəstəliyin diaqnostikası və müalicəsi ilə dermatoloqlar məşğul olur.
Dermatit iltihab və toxuma strukturunun pozulması ilə təzahür edən dəri xəstəlikləri qrupudur. Normada insanın dəri örtükləri baryer və immun funksiyalarla qorunub, lakin əlverişsiz amillərin daimi təsirində patoloji vəziyyət yaranır. Dermatitlərin xarakterik simptomlarına həkimlər yanğı, qaşınma, dərinin qızarması və səpgi yaranmasını aid edir. Səpgilər məhdud və ya bütün bədən boyunca yayılmış ola bilər. Dərinin iltihabı insanın xarici görünüşünə mənfi təsir göstərir və pasiyentin həyat keyfiyyətini pisləşdirir. Dermatitin əsas müalicə üsulu medikamentoz terapiyadır.
Səbəbləri
Xəstəliyin ən geniş yayılmış səbəbi əlverişsiz xarici təsirdir. Qıcıqlandırıcı mexaniki təsir, artıq ultrabənövşəyi şüalanma və ya müəyyən allergen ola bilər. Həmçinin müxtəlif patoloji vəziyyətlərlə əlaqəli daxili mənfi təsirləri nəzərə almaq lazımdır.
Digər səbəblər:
- Hormonal pozğunluqlar. Endokrin sistem dəri örtüklərinin inkişafını və dəri vəzilərinin işini idarə edir. Müəyyən hormonların artıqlığı səpgilərin yaranmasının səbəbi ola bilər;
- Antibiotiklərin və dəri örtüklərinin qoruyucu funksiyalarına mənfi təsir edən digər dərman maddələrinin qəbulu. Bu zaman çox vaxt dərinin günəş işığına həssaslığı artır;
- Dərini qurudan və ya qıcıqlandıran müxtəlif kosmetik vasitələrin istifadəsi;
- Orqanizmdə vitamin və mineral maddələrin çatışmazlığı;
- Orqanizmin qoruyucu sisteminin səhvən sağlam toxumalara hücum etdiyi autoimmun xəstəliklər.
Bəzi dermatit növləri düzgün olmayan qidalanma ilə əlaqəlidir, buna görə rasionun yaxşılaşdırılması xəstəliyin müalicəsinin bir hissəsi ola bilər.
Klinik mənzərə
Xəstəliyin müxtəlif formaları dəri zədələnmə sahəsi, səpgilərin xüsusiyyətləri və digər simptomlarla fərqlənir. Əgər iltihab müəyyən əlverişsiz təsirlə şərtlənibsə, dəri dəyişiklikləri qıcıqlandırıcı ilə təmas zonasında yaranır. Dərinin nekrozu və xoralaşması ilə təzahür edən dermatitin ağır formaları infeksiya ilə ağırlaşa bilər, bu zaman bədən istiliyinin yüksəlməsi və ümumi əzginlik yaranır.
Digər simptom və əlamətlər:
- Atopik dermatit: dəri qatları nahiyəsində və boynun ön səthində qırmızı səpginin yaranması, zədələnmiş dərinin zədələnməsi zamanı qabıq əmələ gəlməsi, güclü qaşınma. Simptomlar dövri olaraq yox olur və yenidən yaranır;
- Kontakt dermatit: səpgi bədənin qıcıqlandırıcılarla təmasda olan istənilən sahələrində yaranır.
- Seboreyalı dermatit. Pasiyentdə dəridə pulcuqlu ləkələr yaranır. Başın tüklü hissəsi nahiyəsində dəri kəpəklə örtülür. Dərinin qızarması yaranır.
Dermatitin müxtəlif formalarının digər mümkün simptomlarına həkimlər irinliklərin formalaşmasını və dərinin quruluğunu aid edir.
Xəstəliyin simptomları
Oxşar əlamətlər aşkar etmisinizsə, nə etməli?
-
Özünüzü müalicə etməyin
Özbaşına müalicə sağlamlıq üçün təhlükəlidir. Dəqiq diaqnoz olmadan müalicəyə başlamaqla vaxt itirə və yanlış yol seçə bilərsiniz.
-
Mütləq həkimə müraciət edin
Yalnız ixtisaslı həkim dəqiq diaqnoz qoya və düzgün müalicə təyin edə bilər. Hansı mütəxəssisə getməli olduğunuzu bilmirsinizsə, terapevtə yazılın — o, sizi lazımi həkimə yönləndirəcək.
-
Müalicəni təxirə salmayın
İlk əlamətlər yaranan kimi başlanmış müalicə daha effektiv olur və ağırlaşmaların qarşısını almağa kömək edir.
-
Bizə müraciət edin — mütləq kömək edəcəyik
*1103
Diaqnostika
Şübhəli dəri dəyişiklikləri aşkar edildikdə dermatoloqun qəbuluna yazılmaq lazımdır. Həkimi pasiyentdən şikayətlər haqqında soruşur və xəstəliyin risk amillərini aşkar etmək üçün anamnestik məlumatları öyrənir. Dermatoloq pasiyentin dərisini müayinə edir və zəruri diaqnostika üsullarını təyin edir.
- Dermatoskopiya – dərinin instrumental baxış üsulu. Həkim tədqiq olunan dəri sahəsini çox dəfə böyütmək və səpgi tipini müəyyən etmək üçün optik cihaz istifadə edir. Zərurət olduqda dərinin yüksək rezolyusiyalı şəkillərini əldə etməyə imkan verən rəqəmsal dermatoskopiya aparılır. Bu prosedurun nəticələri dəri dəyişiklikləri ilə təzahür edən digər xəstəlikləri istisna etmək üçün tələb olunur;
- Pustula və vezikulların möhtəviyyatının analizi. Həkim ehtiyatla qabarcığın möhtəviyyatını steril konteynerə toplayır və materialı laboratoriyaya göndərir. Adətən belə mayenin mikrobioloji tədqiqi yalnız iltihab əlamətlərini aşkar edir, lakin ikincili infeksiya zamanı materialda bakteriyalar aşkar edilir;
- Qan tədqiqi. Dermatoloq iltihab əlamətlərini aşkar etmək üçün bu analizi təyin edir. Prosedur kabinetdə tibb bacısı pasiyentin dirsək çuxuru dərisini antiseptiklə işləyir, damarları jqutla sıxır və qan almaq üçün vena iynəylə deşilir. Qan tədqiqi çoxlu miqdarda leykosit və immunitet tərəfindən yad maddələrlə mübarizə üçün istehsal olunan antitelləri aşkar etməyə imkan verir;
- Kontakt dermatitə səbəb olan qıcıqlandırıcını aşkar etmək üçün allergik sınaqların aparılması. Dərinin qızarması və səpginin yaranması allergiyanın olmasından xəbər verir.
Dermatoloq tədqiqat nəticələrini tez əldə edir və effektiv müalicə seçir. Diaqnozun dəqiqləşdirilməsi zərurəti olduqda qastroenteroloq, allerqoloq, revmatoloq və ya digər profilli həkimin konsultasiyası təyin olunur.
Müalicə
Dermatoloq iltihabi prosesin səbəbinin aradan qaldırılmasına və xəstəliyin simptomlarının yüngülləşdirilməsinə yönəlmiş kompleks müalicə seçir. Xüsusi pəhriz yalnız müəyyən qidaya allergiya təsdiqləndikdə tövsiyə olunur; vitamin və mineral preparatlarının rutin təyininin sübut bazası məhduddur. Dermatit müalicəsi üçün dərmanlar adətən məlhəm və ya krem formasında istifadə olunur, buna görə həkim pasiyentə vasitənin necə tətbiq edilməsi lazım olduğunu izah edir. Dermatitin bəzi formaları həyat tərzinin dəyişdirilməsi, o cümlədən dəriyə zərərli təsirlərin aradan qaldırılması və şəxsi gigiyenaya əməl edilməsi vasitəsilə müalicə olunur.
- Antihistamin preparatların təyin edilməsi. Bu dərman vasitələri allergenin təsirinə cavab olaraq toxumalarda iltihabi prosesin inkişafının qarşısını alır. Dermatoloq pasiyentə yuxululuq və diqqətin cəmlənməsinin pozulmasına səbəb olmayan son nəsil antihistamin preparatlarını təyin edir. Dermatitdə onlar əsasən qaşınmanı və allergik reaksiyanı azaltmaq üçün köməkçi vasitə kimi istifadə olunur;
- İltihab əleyhinə təsirli məlhəm və ya kremin tətbiqi. Dermatoloq pasiyentə hidrokortizon və ya digər dərman komponenti əsaslı lokal tətbiq üçün vasitə təyin edir. Hormonal məlhəmlər leykositlərin və toxuma makrofaqlarının funksiyalarını boğur, bu sayədə iltihabi prosesin inkişafının qarşısı alınır. Həkim optimal effektə nail olmaq üçün belə vasitələrin nə qədər tez-tez istifadə edilməsi lazım olduğunu izah edir;
- Emolientlərin (nəmləndirici və yumşaldıcı vasitələrin) müntəzəm tətbiqi. Onlar dərinin baryer funksiyasını bərpa edir, quruluğu və qaşınmanı azaldır və xüsusilə atopik dermatitdə gündəlik baxımın əsasını təşkil edir. «Orqanizmin təmizlənməsi» məqsədilə aktivləşdirilmiş kömür və natrium tiosulfat kimi detoksikantların tətbiqinin sübut bazası yoxdur.
- İrinlik və vezikulların açılması. Dermatoloq iltihabi maye ehtiva edən törəmələrin açılmasını müstəqil aparır və zədələnmiş dərini antiseptiklərlə işləyir. Zərurət olduqda həkim pasiyentə daimi istifadə üçün antiseptik vasitələr təyin edir;
- İkincili infeksiyanın müalicəsi. Əksər hallarda dermatit fonunda infeksiya bakterial təbiətə malikdir. Dermatoloq analiz vasitəsilə xəstəliyin törədicisinin tipini dəqiqləşdirir və antibiotiklər təyin edir. Göstərişlərdən asılı olaraq mikrob əleyhinə preparatlar daxilə və ya xaricən məlhəm formasında tətbiq olunur.
Dermatoloqları bu xəstəliyin müalicəsinin müasir standartlarına uyğun dermatit terapiyası təyin edir.
Profilaktika
Dəri örtüklərinin sağlamlığı birbaşa pasiyentin həyat tərzindən asılıdır, buna görə profilaktika üsulları dermatitin inkişafının qarşısını almağa kömək edir.
Həkim tövsiyələri:
- Dəriyə günəş işığının artıq təsirinin qarşısının alınması, qoruyucu məlhəmlərin istifadəsi;
- Müntəzəm gigiyenik proseduralar və hipoallergen kosmetik vasitələrin seçilməsi;
- Hipoallergen məhsulların seçilməsi ilə diqqətli diet. Dəri üçün faydalı mikroelement və vitaminlər ehtiva edən daha çox məhsul istehlak etmək lazımdır.
Yadda saxla!
Dermatitin əksər formaları həyat üçün təhlükəli deyil, lakin qaşınma, yuxusuzluq və dərinin daimi zədələnməsi həyat keyfiyyətini xeyli aşağı salır və infeksiyanın qoşulmasına şərait yaradır. Səpgi 1–2 həftə ərzində keçmirsə, tez-tez təkrarlanırsa, qaşınma yuxuya mane olursa və ya həkimin təyin etdiyi müalicə kömək etmirsə, dermatoloqa yenidən müraciət edin. Hormonal məlhəmləri özbaşına, uzun müddət istifadə etməyin.
Aşağıdakı hallarda dərhal təcili yardım çağırın:
- üzün, dodaqların, dilin və ya boğazın qəfil şişməsi;
- nəfəs almaqda çətinlik, xırıltılı nəfəs, səsin batması;
- dərinin geniş sahələrdə qabarması və soyulması, ağız və gözlərin selikli qişasının zədələnməsi, yüksək hərarət.
Səpgi sahəsində irinli qabıqlar və ya ağrılı qabarcıqlar yaranarsa, həmin gün həkimə müraciət edin.
Əlaqəli Xəstəliklər
Suallar və cavablar
Əksər dermatit formaları yoluxucu deyil — onlar qıcıqlandırıcı maddələrə, allergenlərə və ya orqanizmin daxili vəziyyətinə reaksiya kimi yaranır və başqa insana ötürülmür. İstisna kimi, bəzi infeksion dəri xəstəlikləri (məsələn, göbələk və ya virus mənşəli zədələnmələr) bəzən oxşar klinik mənzərə verə bilər və onlar həqiqətən yoluxucu ola bilər. Dəqiq növü müəyyən etmək üçün dermatoloqa müraciət və müayinə lazımdır.
Bəli, güclü qaşınma nəticəsində dəri bütövlüyü pozulduqda bakteriyalar yaraya daxil ola və əlavə irinli infeksiya yarada bilər. Bu zaman qızarma güclənir, ağrı və şişkinlik artır, bəzən bədən istiliyi yüksəlir. Qaşınmanı məhdudlaşdırmaq və dermatoloqun tövsiyə etdiyi qulluq vasitələrindən istifadə bu cür ağırlaşmanın qarşısını almağa kömək edir. Əlamətlər gücləndikdə vaxt itirmədən həkimə müraciət etmək lazımdır.
Bu, dermatitin növündən və səbəbindən asılıdır. Qıcıqlandırıcı amillə bağlı yaranan dermatit, həmin amillə təmas kəsildikdə adətən tam sağalır. Allergik və ya xroniki meyllilik fonunda yaranan formalar isə vaxtaşırı kəskinləşə bilər və uzunmüddətli nəzarət tələb edə bilər. Hər iki halda dermatoloqun tövsiyələrinə riayət etmək simptomların tezliyini və ağırlığını azaltmağa kömək edir.
Dermatologiya üzrə xəstəliklər
Mövzu üzrə məqalələr
Hamiləlikdə allergiya: dərmansız üsullar nə vaxt kifayət etmir?
Asqırma, burun axması və göz qaşınması hamiləlikdə də allergiya ilə əlaqəli ola bilər. Lakin burun tutulmasının hər səbəbi…
İstiqamət: Ginekologiya / Allergologiya
Allergik rinit — bəşəriyyətin dörddə birinin problemi
Allergik rinit geniş yayılmış xəstəliklərə aiddir. Statistikaya görə, bu və ya digər formada bütün bəşəriyyətin dörddə birinə qədəri…
İstiqamət: Allergologiya
Kəmərəbənzər dəmrov: səbəbləri, necə görünür və necə ötürülür
Kəmərəbənzər dəmrov, həmçinin kəmərəbənzər herpes kimi tanınır, – su çiçəyi virusunun (Varicella Zoster Virus) törətdiyi virus xəstəliyidir. Bu…
İstiqamət: Dermatologiya
Qida allergiyası
Bir çox qida məhsullarının allergen xassələrə malik olması hələ Qalenə məlum idi, o deyirdi: «Birinə qida olan, digərinə…
İstiqamət: Allergologiya
Konsultasiya alın
Bu əlamətləri özünüzdə görürsünüzsə, həkimə müraciət etməyi təxirə salmayın. Vaxtında konsultasiya ağırlaşmaların qarşısını almağa kömək edir.
Ətraflı məlumat almaq və qəbula yazılmaq üçün bizə zəng edin:
