Qarnında pulsasiya — müxtəlif intensivlikdə döyüntü hissidir. Bu səhifədə qarnında pulsasiyanın səbəbləri, növləri, diaqnostikası, müalicəsi və mümkün ağırlaşmaları, əlaqəli xəstəliklər, hansı həkimə müraciət etmək lazım olduğu və mütəxəssis rəyi barədə məlumat toplanıb.
İxtisas: Cərrah Kardioloq Proktoloq Qastroenteroloq Terapevt Ürək-damar cərrahı
Yayımlanma tarixi: Yenilənmə tarixi:
Qarnında pulsasiya — müxtəlif intensivlikdə döyüntü hissidir. Bəzən hələ ağrı sindromu yaranmazdan əvvəl bu əlamət həkim müdaxiləsinə ehtiyacdan şübhələnməyə imkan verir. Bu əlamətlə tibbi yardıma müraciət gecikdirildikdə, kəskin vəziyyətlər də daxil olmaqla, ağırlaşmalar inkişaf edir.
Növləri
Qarnın ön divarının hansı hissəsində nəbz hiss olunması klinik baxımdan əhəmiyyətlidir. Qarın nahiyəsindəki əlamət üç səviyyədən birində aşkarlana bilər və buna uyğun olaraq pulsasiya növlərə bölünür:
- Epiqastral — qarnın yuxarı hissəsində, yəni döş sümüyünün qılıncvari çıxıntısı ilə göbək arasında;
- Mezoqastral — qabırğalarla qarnın önündəki yuxarı qalça sümüyü çıxıntılarını birləşdirən xətt arasındakı nahiyədə;
- Hipoqastral — göbəkdən aşağı nahiyədə.
Qarında pulsasiyanın mənşəyi və yayılma istiqaməti ilkin diaqnozun qoyulması, laboratoriya və instrumental diaqnostika üsullarının təyin edilməsi üçün vacibdir.
Səbəbləri
Diaqnostik axtarış nəticəsində həkim yaranmış əlamətin bir və ya bir neçə səbəbini müəyyən edir:
- Həzm sisteminin patologiyaları və onların ağırlaşmaları;
- Hamiləliyin gedişinin pozulmaları;
- Menstrual dövrün pozğunluqları;
- Qarın aortasının xəstəlikləri;
- Travmalar;
- Sidik-ifrazat sisteminin xəstəlikləri;
- Yeni törəmələr.
Diaqnostika
İlkin konsultasiya zamanı həkim xəstənin şikayətlərini toplayır, pulsasiyanın nə vaxt və hansı şəraitdə yarandığını, ona müşayiət edən əlamətləri, qəbul etdiyi dərmanları, xroniki xəstəlikləri və ailədə genetik patologiyaların olub-olmadığını soruşur. Qadınlarda ginekoloji anamnez və hamiləliyin gedişi haqqında məlumat dəqiqləşdirilir.
- Analizlər
- Qarın boşluğunun KT-si
- Qastroskopiya (FQDS, EQDS)
- Qarın boşluğu və retroperitoneal fəzanın MRT-si
- İrriqoskopiya
- Kolonoskopiya (FKS)
- EKQ – Elektrokardioqrafiya
- Kiçik çanağın USM-i
Əlamətin yerini müəyyən etmək üçün qarın ön divarının palpasiyası, ginekoloji müayinə və rektal barmaq müayinəsi aparılır. Həkim arterial təzyiqi ölçür, ürək və qarın aortasının küylərini dinləyir. Simmetrik bilək arteriyalarında nəbz pulsoksimetr və ya barmaqla sıxma üsulu ilə qiymətləndirilir.
Laborator diaqnostika üsullarından biri iltihab prosesini aşkar etməyə imkan verən ümumi qan analizidir. Zəruri hallarda instrumental müayinə üsulları təyin olunur:
- Kiçik çanağın, ürəyin, qarın boşluğu orqanlarının, retroperitoneal fəzanın ultrasəs müayinəsi;
- Ezofaqoqastroduodenoskopiya;
- Xarici fistulaların olduğu hallarda fistuloqrafiya;
- Bağırsağın və aortanın kontrastlaşdırılması ilə maqnit-rezonans və kompüter tomoqrafiyası;
- Kolonoskopiya;
- Rektoromanoskopiya;
- Irriqoskopiya;
- Bağırsaq selikli qişasının biopsiyası;
- Kapsul endoskopiyası;
- Diaqnostik laparoskopiya;
- Elektrokardioqrafiya.
Proseduralar siyahısı klinik vəziyyətdən asılı olaraq dəyişdirilir.
Müalicə
Qarında pulsasiyanın səbəbi müəyyən edildikdən sonra həkim medikamentoz və cərrahi müalicə təyin edir. Konservativ terapiya üçün diaqnoza uyğun dərman qrupları istifadə olunur:
- Assit zamanı diuretiklər, zülal məhlulları;
- Kron xəstəliyi, xoralı kolit zamanı qlükokortikosteroidlər, immunosupressorlar, bioloji genmühəndisliyi vasitələri, antibiotiklər, dəmir və kalsium preparatları, zülal-elektrolit pozğunluqlarının korreksiyası üçün vasitələr;
- Uşaqlığın hipertonusu zamanı təbii proqesteron analoqları, tokolitiklər, koaqulyantlar, maqnezium preparatları;
- Sidik-daş xəstəliyi zamanı seçici alfa-1-adrenoblokatorlar, antibiotiklər, qeyri-steroid iltihab əleyhinə vasitələr;
- Bağırsağın travması zamanı (köməkçi üsul kimi) antibiotiklər, göbələk əleyhinə vasitələr, narkotik olmayan və narkotik analgetiklər, antiseptiklər;
- Bağırsaq xərçəngi zamanı kimyaterapiya.
Marfan sindromu olan xəstələr üçün simptomatik terapiya tətbiq olunur (xondroprotektorlar, hipotenziv və antiaritmik vasitələr, maqnezium preparatları, vitaminlər). Patologiyanın cərrahi müalicəsi aortada rekonstruktiv əməliyyatların aparılmasından, mitral qapağın protezlənməsindən ibarətdir.
Bağırsaq invaginasiyasının əsas müalicə üsulu dezinvaginasiyadır, o həm konservativ, həm də cərrahi yolla aparılır. İnvaginatın düzəldilməsi üçün ultrasəs və ya rentgenoloji nəzarət altında hava və ya maye vurulur. Konservativ yanaşma bağırsağı bərpa etməyə kömək etmirsə, zədələnmiş bağırsaq sahəsinin rezeksiyası və anastomoz qoyulması aparılır.
Assit zamanı duzu məhdudlaşdıran pəhriz təyin olunur. Kəskin appendisitdə müalicə taktikası iltihablanmış soxulcanvari çıxıntının, yəni appendiksin çıxarılmasından — appendektomiyadan ibarətdir. Farmakoloji terapiyaya cavab verməyən ağırlaşmış assit zamanı mayenin xaric edilməsi üçün qarın divarının deşilməsi — parasentez aparılır.
Kron xəstəliyi, xoralı kolit zamanı konservativ terapiya səmərəsiz olduqda və ya davam etdirilməsi mümkün olmadıqda, zədələnmiş bağırsaq sahəsi kəsilərək həzm traktının davamlılığı bərpa edilir.
Bağırsaq travmalarında defekt tikilərək bağırsağın bütövlüyü kolostoma ilə (qarın divarında nəcisin xaric olması üçün dəlik) və ya onsuz bərpa edilir.
Xərçəng zamanı bağırsaq sahəsinin rezeksiyası (çıxarılması) və sonrasında adyuvant kimyaterapiya aparılır.
Konsultasiya alın
Bu əlamətləri özünüzdə görürsünüzsə, həkimə müraciət etməyi təxirə salmayın. Vaxtında konsultasiya ağırlaşmaların qarşısını almağa kömək edir.
Ətraflı məlumat almaq və qəbula yazılmaq üçün bizə zəng edin:
Ağırlaşmalar
Kron xəstəliyində kəskin ağırlaşmalar inkişaf edə bilər: bağırsaq qanaxması, nazik və yoğun bağırsağın perforasiyası (sərbəst qarın boşluğu ilə əlaqənin yaranması), çənbər bağırsağın toksik genişlənməsi (onun 6 sm və ya daha çox genişlənməsi intoksikasiya ilə). Uzunmüddətli gedən prosesin nəticələri: strikturalar (daralmalar), qarın boşluğunun infiltratı (ekssudat toplanması), daxili və ya xarici bağırsaq fistulaları (bədənin səthi və ya başqa içiboş orqanın boşluğu ilə əlaqə yaranması), yeni törəmələr.
Assit zamanı mayenin infeksiyalaşması baş verə bilər.
Appendiksin perforasiyası soxulcanvari çıxıntının məzmununun qarın boşluğuna düşməsinə səbəb olur. Bunun nəticəsində yerli peritonit sürətlə inkişaf edir, sonradan absses (məhdud irinli iltihab) əmələ gətirə və ya yayılmış peritonitə keçə bilər. Appendikulyar infiltratın — iltihablanmış appendiksi əhatə edən, bir-birinə yapışmış toxuma və orqanlar kompleksinin — yaranması mümkündür. Nadir hallarda appendisit zamanı pileflebit — qapı venasının və onun budaqlarının trombla infeksion tıxanması yaranır.
Hamiləliyin birinci trimestrində uşaqlığın hipertonusu döl inkişafının dayanmasına, ətraf qişaların ayrılmasına səbəb olur, ikinci və üçüncü trimestrlərdə isə istmiko-servikal çatışmazlığın (uşaqlıq boynunun zəifliyinin) inkişafına və vaxtından əvvəl doğuşa gətirib çıxarır.
Bağırsaq xərçəngində qanaxma və bağırsaq perforasiyası riski yüksəkdir. Bundan başqa, bədxassəli şişlər digər orqan və toxumalara yayıla (metastaz verə) bilər.
Hansı həkimə müraciət etməli
Adətən abdominal ağrı sindromu ilə bağlı ilk konsultasiya üçün terapevtə və ya cərraha müraciət olunur, lakin qarında hansı orqanın pulsasiya edə biləcəyini müxtəlif profilli həkimlər müəyyən edə bilər.
Yadda saxla!
Səbəbi bilinməyən qarın pulsasiyası və ya ağrısı zamanı dərman qəbul etmək, qarnın ön divarına isti su torbası qoymaq olmaz. Dərmanlar vəziyyətin diaqnostikasını çətinləşdirə, klinik mənzərəni əhəmiyyətli dərəcədə təhrif edə bilər. Qarın qızdırıldıqda gizli qanaxmanın güclənməsi, yaxın anatomik strukturların iştirakı ilə ağırlaşmaların inkişafı mümkündür.
Müayinədən mümkün qədər tez keçmək çox vacibdir, çünki bir çox hallarda aydın hiss olunan davamlı pulsasiya təhlükəli vəziyyətlərin əlaməti ola bilər. Diaqnoz gözlənilən dövrdə fiziki fəaliyyəti, ağırlıq qaldırmağı məhdudlaşdırmaq vacibdir. Qarın nahiyəsinə zərbə vurulması qəti qadağandır. Əgər səbəb aorta anevrizması və ya digər damar patologiyasıdırsa, bu ölümcül qanaxmaya səbəb ola bilər. Güclü qarın ağrısı, qəflətən şiddətlənən pulsasiya, huşun itməsi və ya dərinin solğunlaşması kimi əlamətlər yarandıqda gecikmədən təcili yardım çağırmaq lazımdır.
Suallar və cavablar
Ağrı olmasa belə, əlamətin səbəbini müəyyən etmək və ağırlaşmaların inkişafına yol verməmək üçün həkimə müraciət etmək lazımdır. Pulsasiya xəstənin və/və ya dölün həyatı üçün təhlükə yarada bilər.
Patologiyadan tam xilas olmaq mümkün deyil, lakin terapiya həyat keyfiyyətinin və müddətinin yaxşılaşmasını təmin edir.
