Sağ qabırğanın altında, ön tərəfdə ağrı çox zaman hepatobiliar sistem orqanlarından birinin zədələnməsindən xəbər verir. Bu səhifədə sağ qabırğa altında ağrı və ağırlığın səbəbləri, növləri, diaqnostikası, müalicəsi və mümkün ağırlaşmaları, əlaqəli xəstəliklər, hansı həkimə müraciət etmək lazım olduğu və mütəxəssis rəyi barədə məlumat toplanıb.
İxtisas: Cərrah Hepatoloq İnfeksionist Onkoloq Qastroenteroloq Terapevt
Yayımlanma tarixi: Yenilənmə tarixi:
Sağ qabırğanın altında, ön tərəfdə ağrı çox zaman hepatobiliar sistem orqanlarından birinin zədələnməsindən xəbər verir. Bu sistem maddələr mübadiləsində, toksinlərin zərərsizləşdirilməsində, bağırsağın fəaliyyətində əsas rol oynayır. Sağ tərəfdə, qabırğa altında konkret nəyin ağrıya biləcəyini yalnız həkim müəyyən edir. Bu, çənbər bağırsağın bucağı, öd kisəsi, öd axıdan yollar, qaraciyər ola bilər. Bu nahiyədəki narahatedici hisslər həmin orqanların disfunksiyasından, iltihabından, həddən artıq yüklənməsindən xəbər verir. Özbaşına müalicə patologiyanın xroniki formaya keçməsinə və ya kəskinləşmələrə səbəb ola bilər. Mənfi nəticələrin qarşısını almaq üçün vaxtında mütəxəssisə müraciət etmək lazımdır.
Növləri
Sağ tərəfdə qabırğaların altındakı ağrı kəskin (xəncərvari) ola bilər ki, bu da qaraciyər kolikası üçün xarakterikdir. Əlavə əlamətlər: ürəkbulanma, güclü tərləmə, tez-tez döyünən nəbz, qusma, qan təzyiqinin düşməsi.
Kütləşmiş, çəkici, dövri ağrı və sağda qabırğaların altında ön tərəfdə ağırlıq hissi inkişaf edən və ya artıq mövcud olan xroniki xəstəliyin əlamətidir. Adətən yeməkdən, fiziki yükdən, alkoqoldan və ya qəhvədən sonra meydana çıxır.
Səbəbləri
Öd kisəsi tərəfindən narahatlıq onun yoluxması, daş əmələ gəlməsi, ödü aparan axarların tutulması zamanı meydana çıxır.
Qaraciyər ağrılarının səbəbləri:
- Ödem və ya qan yığılması nəticəsində kapsulun dartılması;
- Kapsulun zədələnməsi;
- Travmatik cırılma;
- Parenximanın və öd axarlarının iltihabı.
Sağ qabırğaaltı nahiyədə narahatlıq artmış qaz əmələ gəlməsi, həddindən artıq yemək, qəbizlik səbəbindən bağırsaq ilgəklərinin dartılmasından, həmçinin plevritdən qaynaqlana bilər.
Digər səbəb ürək çatışmazlığıdır. Sağ mədəciyin funksiyasının pozulması venalarda qanın durğunluğuna səbəb olur. Qarında hərəkət və yeməkdən sonra güclənən dolğunluq hissi yaranır. Xarakterik əlamətlərə ayaqların şişməsi, boyun venalarının qabarması, təngnəfəslik, fiziki yük zamanı tez yorulma aiddir.
Ağrı əks olunmuş (irradiasiya edən) xarakter daşıya bilər. Appendisit, bağırsaq iltihabları, Kron xəstəliyi zamanı yaranır. Qadınlarda − endometritin kəskinləşməsi, yumurtalığın apopleksiyası və ya sağ tərəfdəki adneksit zamanı.
Diaqnostika
İlk mərhələdə həkim şikayətləri və anamnezi toplayır, narahatedici hislərin nə vaxt yarandığını, nəyin təhrikedici amil olduğunu, xəstənin hansı xəstəliklərdən əziyyət çəkdiyini və s. Dəqiqləşdirir.
Həmçinin qarının palpasiyası, qaraciyərin ölçüsünün qiymətləndirilməsi aparılır. Sağ qabırğa altında nəyin ağrıdığını müəyyən etməyə imkan verən bir neçə informativ diaqnostik üsul mövcuddur.
- Hepatobiliar nahiyənin USM-i. Qaraciyərin quruluşunu, öd kisəsi divarlarının qalınlığını, boşluğundakı daşları göstərir.
- Qarın boşluğunun KT-si. Kistaları, şişləri, iltihabları, orqanların struktur xüsusiyyətlərini aşkar etməyə imkan verən yüksək dəqiqlikli müayinə.
- ERXPQ — müalicə-diaqnostik invaziv prosedurdur, bu zaman öd yollarının son şöbələrinin keçiriciliyini qiymətləndirmək, kiçik daşları çıxarmaq, öd axarlarının daralmasını stentləmə yolu ilə aradan qaldırmaq mümkündür. Ağız yolu ilə daxil edilən zond vasitəsilə aparılır.
- Duodenal zondlama — öd kisəsinin yığılma rejiminin qiymətləndirilməsidir. Prosedur invazivdir, ağız yolu ilə zond daxil edilməklə aparılır. Öd kisəsinin, 12 barmaq bağırsağın sekretindən nümunə götürməyə imkan verir.
- İltihabı, qaraciyərin işinin ferment-markerlərini, infeksiyaları aşkar etmək üçün qan və sidik analizləri.
Zəruri hallarda mütəxəssis əlavə müayinələr təyin edəcək.
Müalicə
Sağ qabırğa altında ağrı və ağırlığın müalicəsi diaqnostikanın nəticələrindən asılıdır. Əksər hallarda vəziyyəti pəhriz, qeyri-steroid iltihab əleyhinə vasitələr və spazmolitiklər vasitəsilə sabitləşdirmək mümkün olur. Öd kisəsi üçün preparatlar müayinə nəticələrinə əsasən seçilir. Zərurət yarandıqda həkim hepatoprotektorlar, antibiotiklər, interferonlar təyin edir.
Hepatobiliar sistemin xroniki xəstəliklərində kurort-sanatoriya müalicəsi, mineral su kursu yaxşı nəticə verir. Fizioterapiya faydalıdır:
- Elektroforez;
- Refleksoterapiya;
- SMT-terapiya (sinusoidal modullaşdırılmış cərəyanlarla müalicə).
Şişlərin müalicəsi, iri daşların çıxarılması, kəskin vəziyyətlərin aradan qaldırılması üçün cərrahi üsullardan istifadə olunur. Əməliyyatlar açıq və laparoskopik üsulla (deşiklər vasitəsilə) aparılır.
Konsultasiya alın
Bu əlamətləri özünüzdə görürsünüzsə, həkimə müraciət etməyi təxirə salmayın. Vaxtında konsultasiya ağırlaşmaların qarşısını almağa kömək edir.
Ətraflı məlumat almaq və qəbula yazılmaq üçün bizə zəng edin:
Ağırlaşmalar
Ağırlaşmaların növü zədələnmiş orqandan və xəstəliyin səbəbindən asılıdır.
- Öd axarlarının diskineziyası: kalkulyoz xolesistit, xolangit.
- Xroniki xolesistit: fleqmona əmələ gəlməsi, kisənin divarlarında işemiya və nekroz ocaqlarının yaranması. İltihab yayıldıqda plevrit, pnevmoniya, pankreatit, xolangit inkişaf edir.
- Öd daşı xəstəliyi: kəskin biliar pankreatit.
- Exinokokkoz: kistanın irinləməsi, irinli peritonit, plevrit. Kistanın böyüməsi qapı venasını və qaraciyər axarlarını sıxaraq dalağın böyüməsinə və asitin inkişafına səbəb olur.
- Qaraciyər iltihabları: sirroz, xərçəng.
Qaraciyər xərçəngi geniş yayılmış onkoloji xəstəliklərdən biridir. Sağ tərəfdəki ağrı və ağırlıqdan başqa əsas əlamətlərə kəskin arıqlama, susuzluq hissi, ürəkyanması aiddir.
Hansı həkimə müraciət etməli
Sağ qabırğa altında ağrı, ağırlıq hiss olunduqda terapevtə müraciət etmək olar. O, ilkin baxış keçirəcək və profil mütəxəssisə yönləndirəcək.
Cərrah, qastroenteroloq, hepatoloq, infeksionist, terapevt, onkoloq.
Yadda saxla!
Bir çox insan uzun müddət sağ qabırğaaltı nahiyədəki narahatlığı görməzdən gəlir, əlaməti müvəqqəti pəhriz düzəlişi və spazmolitiklərlə aradan qaldırmağa çalışır. Düzgün müalicənin olmaması iltihabın xroniki formaya keçməsinə, hepatobiliar sistemin funksiyalarının pozulmasına, ümumi vəziyyətin pisləşməsinə səbəb olur.
Davamlı remissiya üçün yalnız preparatlar kifayət etmir. Pəhrizə riayət edərək qaraciyəri və öd kisəsini yükdən azad etmək lazımdır. Faydalı məhsullar:
- Təzə və bişirilmiş almalar;
- Avokado;
- Bal;
- Göyərti;
- Zerdeçal – həzmi asanlaşdırır, qaraciyəri toksinlərdən qoruyur;
- Təzə və bişirilmiş çuğundur.
Hepatobiliar sistemin xəstəliklərində hisə verilmiş məhsulları, alkoqolu, konservləri, yağlı əti, xreni, xardalı, sarımsağı, turpu qidadan çıxarmaq lazımdır. Bu məhsullar öd kisəsinin və axarlarının divarlarını qıcıqlandırır, spazmlara səbəb olur.
Suallar və cavablar
Bunun səbəbi öd kisəsinin və ya qaraciyərin iltihabı ola bilər. Spirtli içkilər və yağlı qida bu orqanların xroniki xəstəliklərinin kəskinləşməsinə səbəb olur.
Bu nahiyədə öd kisəsi yerləşir.
USM zamanı həkim orqanlardakı iltihabi dəyişiklikləri, onların quruluşunun pozulmasını, yeni törəmələri görə bilər. İlkin diaqnostika üçün məhz bu üsuldan istifadə olunur.
